macOS (wcześniej Mac OS X i OS X) to rodzina systemów operacyjnych produkowanych przez Apple Inc. Pomimo pierwotnej nazwy Mac OS X, która miała nawiązywać do poprzednich wydań Mac OS (X użyte, jako rzymska liczba 10), macOS nie dzieli kodu źródłowego z Mac OS 9, a jego interfejs użytkownika został znacząco przeprojektowany. Liczba „10” została użyta również do oznaczania kolejnych wersji tego systemu, wraz z nazwami dużych kotów (w wersjach 10.0-10.8) i miejsc w Kalifornii (od 10.9). OS X zerwał kompatybilność z poprzednimi wydaniami Mac OS. W celu ułatwienia adaptacji użytkownikom, do wersji 10.5 włącznie istniała możliwość uruchamiania Mac OS 9 i aplikacji na ten system w wirtualnym środowisku. W przeciwieństwie do Mac OS 9 i poprzednich, macOS jest systemem uniksowym, zbudowanym na bazie technologii opracowanej w firmie NeXT od drugiej połowy lat 80 do jej wykupienia przez Apple w 1997. Pierwszą wydaną wersją był Mac OS X Server 1.0 w 1999, a pierwszym wydanym systemem desktopowym Mac OS X 10.0 w marcu 2001. Wersje serwerowe i desktopowe były wydawane oddzielnie jeszcze sześciokrotnie, aż do wydania Mac OS X 10.7, od kiedy narzędzia do zarządzania serwerami są sprzedawane oddzielnie, jako dodatek do wspólnej podstawowej wersji systemu. Począwszy od wersji 10.5 Leopard, wszystkie wersje macOS dla procesorów Intel (z wyjątkiem 10.7 Lion) są certyfikowane, jako spełniające Single UNIX Specification. W 2016 roku zmieniono nazwę systemu na macOS, który powstał ze względu na unifikację środowiska i nazewnictwa pasującego do pozostałych systemów operacyjnych firmy Apple Inc. == Rozwój poza Apple == Po tym jak w 1985 roku Apple usunęło Steve’a Jobsa ze swojego zarządu, opuścił on firmę i rozpoczął pracę nad własnym projektem. Częściowo finansowana ze środków własnych, a częściowo przez Rossa Perota, powstała firma NeXT. Produkowane przez nią stacje robocze były zaawansowane sprzętowo. Jako pierwsze oferowały procesory DSP i napędy magnetooptyczne, jednak ich wysoka cena i nietypowe rozwiązania spowodowały, że produkt nie przyjął się na rynku. Ostatecznie w 1993 roku firma odeszła od produkcji sprzętu i skupiła się na oprogramowaniu, w tym systemie operacyjnym NeXTStep. NeXTStep bazował na jądrze Mach, opracowanym w Carnegie Mellon University oraz BSD, implementacji Uniksa rozwijanej od lat 70. Ważniejszymi składowymi tego systemu były: obiektowy framework języka Objective-C, znany dzisiaj jako Cocoa, innowacyjny ORM Enterprise Objects Framework oraz serwer/framework aplikacji webowych WebObjects. NeXT utrzymywał się głównie dzięki sprzedaży WebObjects i usługom doradczym, a NeXTStep nie był komercyjnym sukcesem. Projekt ewoluował w OPENSTEP, który zawierał wybrane narzędzia z systemu operacyjnego i pozwalał na ich łatwe uruchomienie ich na innych platformach. OPENSTEP na krótki okres został zaadaptowany przez Sun Microsystems, jednak w tamtym okresie wiele firm (m.in. IBM, Microsoft, czy sam Sun) opracowało konkurencyjne platformy programowania obiektowego, spośród których jedynie Java uzyskała szerszą akceptację. 4 lutego 1997 roku Apple wykupiło NeXT za kwotę 427 mln USD. OPENSTEP został użyty jako podstawa do OS X. Do dzisiaj w OS X można odnaleźć ślady spuścizny po NeXTStep: we frameworku Cocoa, klasy Objective-C są prefiksowane literami „NS”, a sekcja HISTORY pomocy narzędzia defaults wprost wymienia NeXTStep, jako pierwszy system, w którym to narzędzie się pojawiło. == Rozwój w ramach Apple == W tym samym okresie Apple zmagało się z problemami z rozwojem Mac OS. Opracowany ponad dekadę wcześniej system korzystał z archaicznej wielozadaniowości bez wywłaszczania, a jego interfejs graficzny nie przystawał do ówczesnych standardów. Problemy te miał rozwiązać projekt Copland, zainicjowany dużym nakładem sił w 1994 roku. Na drodze stanęły mu napięcia wewnątrz firmy i nieprecyzyjnie określone cele. Projekt zarzucono w 1996, kiedy był jeszcze daleki od zakończenia, chociaż niektóre jego elementy stały się częścią wydanego w lipcu 1997 roku systemu Mac OS 8. Apple rozważało kupno BeOS – multimedialnego, wielozadaniowego systemu zaprojektowanego dla sprzętu podobnego do produkowanego przez Apple. Ostatecznie jednak stanęło na NeXT i użyciu OPENSTEP jako podstawy do nowego systemu operacyjnego. Na czele zespołu powołanego do tego celu stanął Avie Tevanian, a Steve Jobs został konsultantem. Pierwotnym planem było wykorzystanie jak największej części OPENSTEP i dodanie do niego maszyny wirtualnej, umożliwiającej uruchamianie programów stworzonych na poprzednie wersje Mac OS. Efektem był projekt o nazwie Rhapsody, którego wydanie planowano na koniec roku 1998. Apple spodziewało się zaangażowania programistów w portowanie oprogramowania na nowy system, co miały ułatwiać elastyczne biblioteki OPENSTEP. Jednak kilkoro głównych twórców oprogramowania, m.in. Adobe zapowiedziało, że nie zamierzają porzucać starej platformy. Brak entuzjazmu był podsycany krótkim okresem, jaki upłynął od czasu porzucenia projektu Copland oraz zmniejszającym się udziałem Apple w rynku, który nie zachęcał do angażowania się w rozwijanie oprogramowania dla ich kolejnej platformy. == Zmiana kierunku pod wodzą Jobsa == Nieprzerwane straty finansowe Apple zachwiały zaufaniem do CEO Gila Amelio, co skończyło się jego rezygnacją. Zarząd zaproponował tymczasowe objęcie stanowiska Steve’owi Jobsowi, dając mu wolną rękę do wprowadzenia zmian koniecznych dla zwiększenia rentowności. Kiedy na forum Worldwide Developers Conference Jobs ogłosił, że tym, czego naprawdę chcieli deweloperzy, była nowoczesna wersja Mac OS i właśnie to Apple im da, spotkał się z gromką owacją. Przez kolejne dwa lata przeportowano oryginalne API Macintosha na biblioteki Uniksa pod nazwą Carbon. Dzięki temu aplikacje wcześniej stworzone dla Mac OS, mogły być przeportowane do API Carbon i uruchamiane natywnie, bez potrzeby ich całkowitego przepisywania. Jednocześnie było dostępne wirtualne środowisko „Classic” Mac OS 9, pozwalające na uruchamianie natywnych aplikacji dla starego systemu. Wprowadzono wsparcie dla C, C++, Objective-C, Javy oraz Pythona, dodatkowo zwiększając komfort programowania na nową platformę. W tym samym okresie głębsze warstwy systemu operacyjnego (jądro Mach i BSD nad nim) zostały zrefaktorowane i udostępnione na licencji Apple Public Source License, jako Darwin. W odpowiedzi na rosnącą popularność Javy, stworzono wydajną maszynę wirtualną, która umożliwiała korzystanie z API Cocoa w języku Java. Pierwsze wydanie systemu operacyjnego – Mac OS X Server 1.0 – wykorzystywało jeszcze zmodyfikowaną wersję interfejsu graficznego Mac OS, jednak wszystkie wersje nieserwerowe, poczynając od Mac OS X Developer Preview 3, zawierały nowe środowisko Aqua. Jego możliwości wykraczały poza te znane z interfejsu Mac OS 9: wykorzystywało anti-aliasing zarówno fontów, jak grafiki, cienie, półprzeźroczystość i animacje. Kluczowym nowym elementem był launcher programów – Dock, który wykorzystywał wszystkie nowe możliwości graficzne. Wiele elementów nawiązywało jednak do tradycyjnych rozwiązań z Mac OS: menu na górze ekranu, niezmienione skróty klawiszowe, czy wsparcie dla jednoprzyciskowej myszki. Proces rozwoju Aqua był delikatnie opóźniony ze względu na zrezygnowanie z powłoki graficznej Display PostScript opracowanej w OpenStep, na rzecz autorskiego rozwiązania Quartz. Zmiana była podyktowana potrzebą ominięcia ograniczeń licencyjnych Display PostScript. == Wydanie == Pierwsze edycje OS X, z wyjątkiem Mac OS X Server 1.0 i publicznej wersji beta nosiły nazwy wielkich kotów. Przed wydaniem wersja 10.0 nosiła wewnętrzną nazwę kodową „Cheetah”, a wersja 10.1 nazwę „Puma”. Po tym jak nazwa kodowa „Jaguar” dla wersji 10.2 została upubliczniona przez media, Apple zdecydowało się na publiczne wykorzystanie nazw kodowych w celach marketingowych: 10.3 ochrzczono „Panther”, 10.4 „Tiger”, 10.5 „Leopard”, 10.6 „Snow Leopard”, 10.7 „Lion”, a 10.8 „Mountain Lion”. Apple zarejestrowało nazwy „Panther”, „Tiger”, i „Leopard” jako znaki towarowe. Kolejnymi zarejestrowanymi nazwami były „Lynx” oraz „Cougar”, jednak nie wykorzystano ich, gdyż kolejne wersje wykorzystywały nazwy miejsc w Kalifornii: 10.9 nazwano „Mavericks”, 10.10 „Yosemite”, a 10.11 „El Capitan”. === Publiczna beta: „Kodiak” === 13 września 2000 Apple wydał wersję „preview” Mac OS X w celu zebrania opinii użytkowników. Po raz pierwszy interfejs Aqua został udostępiony serszej publiczności, a Apple mogło go udoskonalać, bazując na uwagach użytkowników. Publiczna beta wygasła na wiosnę 2001. === 10.0 „Cheetah” === 24 marca 2001 Apple wydało Mac OS X 10.0 (nazwa kodowa „Cheetah”). System był powolny, niekompletny, a w momencie premiery było niewiele przeznaczonych na niego aplikacji, głównie autorstwa niezależnych programistów. Pojawiły się głosy mówiące, że system nie jest gotowy na szerokie wykorzystanie, ale jego premiera jest ważna, gdyż daje punkt wyjściowy do udoskonaleń. Środowisko użytkowników Macintoshy sam fakt wydania systemu uznało za wielki sukces, być może kończący okres niemocy trwający od 1996 roku. Po kilku poprawkach system osiągnął względną stabilność, a częstotliwość występowania błędów kernel panic spadła. === 10.1 „Puma” === W tym samym roku, 25 września, został wydany Mac OS X 10.1 (nazwa kodowa „Puma”). Poprawiono wydajność i dodano brakujące opcje, jak odtwarzanie DVD. System wydano jako CD z bezpłatnym uaktualnieniem dla posiadaczy wersji 10.0 oraz wersję pudełkową dla posiadaczy Mac OS 9 w cenie 129 USD. Wkrótce po premierze odkryto, że CD z uaktualnieniem w rzeczywistości zawierało pełną wersję systemu i po niewielkiej modyfikacji pozwalało na instalację OS X na komputerach z Mac OS 9. Apple zareagowało wydając poprawioną wersję płyt, które już nie dawały takiej możliwości. 7 stycznia 2002 Apple ogłosiło, że Mac OS X staje się domyślnym systemem we wszystkich komputerach sprzedawanych od lutego tego samego roku. === 10.2 „Jaguar” === 23 sierpnia 2002 Apple zapowiedziało Mac OS X 10.2 „J