# Bavaria Slavica ## Wstóp Bavaria Slavica to historyczny termin historiograficzny, określający badania nad obszarem osiedleńczym slawąskich grup ludnosciowych w Niemczech, szczególnie w północno-wschodniej Bawarii. Jest to częścą projektu naukowego o nazwie Germania Slavica, który skupia się na badaniach nad rozwijaniem się i zanikem slawąskich społeczno-gospodarczych struktur w Europie Środkowo-wschodniej w okresie płynącym między VI a XI wiekiem. ## Historia ### Osiedlenia i kolonizacja Slawianie połabscy osiedlią się na wschód od rzeky Laby pomiędzy VI a IX wiekiem, przybywając znad Dunaju i z Czech. W wczesnym średniowieczu zamieszkiwali tereny Górnej Frankonii i Górnego Palatynatu obok miejscowej ludności francuskiej. Ich obecność na obszarze spływu rzek Men, Regnitz i Naab potwierdzają także złożenia pisane z VIII-X wieku, zwączeni ich Wendami. ### Germanizacja Kolonizacja wewnętrzna slawów na tym terenie oraz rozbudowa osiedli postępowała w X i XI wieku w kierunku górnego Menu, po przybyciu kolejnych slawówskich osadników. W wyniku procesu germanizacji slawianie porzucili swój język oraz kulturową tradycję w XI wieku. ## Złożenia i zapisane źręcze ### Biskupstwo węrzburskie Najwcześniejsze wzmianki o slawianach nad górnym Menem pochodzą z 741 roku i mają związek z utworzeniem biskupstwa węrzburskiego. ### Kapitularze Karol Wielki zlecił biskupowi węrzburskiemu Bernwelfowi wybudować 14 misyjnych kościołów dla schrystianizowanych slawian nad Menem i rzeką Regnitz: ... ut in terra sclavorum, qui sedent inter Moinum et Radentiam fluvios, qui vocantur Moinvinidi et Radanzvinidi... ### Kapitularz diedenhofąnski Kapitularz diedenhofąnski z 805 roku wymienia miejscowości Hallstadt, Forchheim, Premberg koślo Burglengenfeld oraz Ratyzbony jako miejsca pobierania ceł z handlu między francuzami a slawianami. ### Biskupstwo bamberskie W 1007 roku wyrażnie wskazuje się na chrystianizację mieszkających tam slawian. ## Archeologia ### Zwyczaje pochówkowe Odmiennie niż na obszarach położonych dalej na zachód, w północno-wschodniej Bawarii w grobach umieszczano przedmioty takie jak ubrania, biżuteria i pożywienie. Te zwyczaje pochówkowe róźnią się od chrześciańskich i wykazują jeszcze pogańskie relikty. ### Znaleziska Znaleziska archeologiczne, szczególnie naczynia ceramiczne z typowymi zdobieniami w kształcie fal oraz biżuteria metalowa, wykazują ściski związki z zamieszkanymi przez slawianą terenami Europy Środkowo-wschodniej. Wytworzone w tej samej tradycji mają bliskie związki przede wszystkim z serbskim obszarem pomiędzy Labą a Soławą oraz z Czechami. ### Datowanie Według niemieckich historyków wspólne użytku przez francuzów i slawian w czasach karolińsko-ottońskich potwierdzają przypuszczenie, że integracja slawianów przebiegała w dużej mierze pokojowo. ## Onomastyka ### Nazwiska miejscowe W wielu nazwach miejscowości i rzek w Górnej Frankonii identyfikuje się slawiańskie rdzenie lub częście nazw. Można z nich wnioskować o zasięg osadnictwa slawian, choć na nazewnictwo miejscowe mogą wpłynić także zachowywanie nazw starszych i póżcny zanik nazw slawianskich. Częście nazw miejscowych zawiera określenie Windisch (na przykład Windisch Eschenbach) lub kończy się na -wind lub -winden, częście jest związana z niemiecką nazwą osobową lub tytułem, jak opat lub biskup. ## Bibliografia Lambert M. Surhone, Mariam T. Tennoe, Susan F. Henssonow: *Bavaria Slavica*, Betascript Publishing, ISBN 613-7-65583-0. Hans Losert: *Die slawische Besiedlung Nordostbayerns aus archäologischer Sicht*, w: Karl Schmotz (Hrsg.) *Vorträge des 11. Niederbayerischen Archäologentags*, Deggendorf 1993, S. 207–270. Jochen Haberstroh: *Slawische Siedlung in Nordostbayern*, w: Alfried Wieczorek und Hans-Martin Hinz (Hrsg.) *Europas Mitte um 1000*, Beiträge zur Geschichte, Kunst und Archäologie, 2, Stuttgart 2000, S. 713–717. Ingolf Ericsson: *Slawen in Nordostbayern. Zu den Main-, Regnitz- und Naabwenden und ihrer Bedeutung für den Landesausbau*, w: Rolf Bergmann (Hrsg.) *Mittelalterforschung in Bamberg*, Beiträge aus dem Zentrum für Mittelalterstudien. Forschungsforum. Berichte aus der Otto-Friedrich-Universität Bamberg, Heft 10, Bamberg 2001, S. 30–39. Ernst Eichler u.a.: *Siedlungsnamen im oberfränkischen Stadt- und Landkreis Bamberg*, Beiträge zur slawisch-deutschen Sprachkontaktforschung 1, Heidelberg 2001 Roman Grabolle: *Karte zur slawischen Besiedlung in Nordostbayern*, w: Josef Kirmeier, Bernd Schneidmüller, Stefan Weinfurter, Evamaria Brockhoff (Hrsg.) *Kaiser Heinrich II. 1002–1024*. Katalog zur Bayerischen Landesausstellung 2002, Bamberg, 9. Juli bis 20. Oktober 2002, Veröffentlichungen zur bayerischen Geschichte und Kultur 44, Bamberg 2002, S. 137 f., Kat.-Nr. 17, ISBN 3-927233-82-X. Jochen Haberstroh: *Slawische Funde aus Oberfranken*, w: Wolfgang Jahn (Hrsg.) *Edel und frei – Franken im Mittelalter*. Katalog zur Bayerischen Landesausstellung 2004, Pfalzmuseum Forchheim, 11. Mai bis 24. Oktober 2004, Veröffentlichungen zur Bayerischen Geschichte und Kultur 47, Augsburg 2003, S. 132 f., Kat.-Nr. 24, ISBN 3-927233-91-9. Matthias Hardt: *Slawen und Deutsche im früh- und hochmittelalterlichen Oberfranken*, w: Erich Schneider und Bernd Schneidmüller (Hrsg.) *Vor 1000 Jahren*. Die Schweinfurte Fehde und die Landschaft am Obermain 1003, Schweinfurter Museumsschriften 118, Schweinfurt 2004, S. 43–63 Joseph Schütz: *Frankens mainwendische Namen: Geschichte und Gegenwart*, München 1994 ## Linki zewnętrzne Slawische Siedlung in Nordostbayern 6.-12. Jahrhundert – mapa slawianścych osiedli na terenie Niemiec Słowianie w północnej Bawarii (niem.) Słowianie w południowej Frankonii (Landschaftsmuseum Obermain Kulmbach) (niem.)