# Cieśnina Ormuz Cieśnina Ormuz (pers. تنگه هرمز Tange-ye Hormoz, arab. مضيق هرمز Madik Hurmuz) to cieśnina położona między Zatoką Perską a Zatoką Omańską, stanowiąca strategiczne połączenie z Morzem Arabskim. Jej północne wybrzeże należy do Iranu, a południowe do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i eksklawy Omanu – Muhafazatu Masandam. ## Geografia i Charakterystyka Cieśnina w najwęższym miejscu ma szerokość 54 km (29 mil morskich). Maksymalna głębokość wynosi 220 metrów, natomiast minimalna głębokość na torze wodnym to 10 metrów. W cieśninie znajduje się wiele wysp, w tym duże wyspy Keszm i Ormuz, należące do Iranu. Występują tam również rafy koralowe. ### Znaczenie Gospodarcze Cieśnina Ormuz jest kluczowym szlakiem morskim dla transportu ropy naftowej z Zatoki Perskiej. Dziennie przepływa przez nią średnio 15 tankowców, przewożąc od 16,5 do 17 milionów baryłek ropy naftowej. Stanowi to około 40% transportu ropy naftowej drogą morską i 20% całkowitego przewozu ropy na świecie. Pod dnem cieśniny znajdują się także złoża gazu ziemnego. ## Nawigacja i Prawo Międzynarodowe Ruch statków w cieśninie Ormuz regulowany jest przez przepisy Konwencji Prawa Morza ONZ. Wyznaczono tor wodny o szerokości 6 mil morskich (około 10 km), podzielony na trzy pasy po 2 mile morskie każdy. Dwa skrajne pasy służą do nawigacji w przeciwnych kierunkach, a środkowy pas oddziela ruch. Statki korzystają z prawa przejścia tranzytowego przez wody terytorialne Iranu i Omanu. Prawo międzynarodowe gwarantuje nieprzerwane przejście dla wszystkich statków, zarówno handlowych, jak i wojennych, nawet w czasie wojny. ## Historia i Wydarzenia ### Konflikty i Incydenty Cieśnina Ormuz była miejscem wielu konfliktów i incydentów, które podkreśliły jej strategiczne znaczenie: * **Wojna iracko-irańska (1980-1988):** Iran usiłował blokować ruch tankowców w cieśninie. * **Incydent z USS „Samuel B. Roberts” (1988):** Amerykańska fregata uszkodzona przez irańską minę. W odpowiedzi USA przeprowadziły operację Praying Mantis, atakując irańskie jednostki i instalacje. * **Katastrofa lotu Iran Air 655 (1988):** Amerykański okręt USS „Vincennes” omyłkowo zestrzelił irański samolot pasażerski, zabijając 290 osób. * **Kolizja USS Newport News i tankowca Mogamigawa (2007):** Amerykański okręt podwodny zderzył się z japońskim tankowcem. * **Konflikt Iran – USA (2007-2008):** Seria incydentów z udziałem irańskich łodzi patrolowych i amerykańskich okrętów. * **Groźby blokady (2008):** Irańscy Strażnicy Rewolucji zagrozili blokadą cieśniny w przypadku agresji USA lub Izraela. ### Operacja Praying Mantis Operacja Praying Mantis była odwetową akcją wojskową Stanów Zjednoczonych przeciwko Iranowi w dniu 18 kwietnia 1988 roku. Była to reakcja na uszkodzenie fregaty USS „Samuel B. Roberts” przez irańską minę morską. Amerykańskie siły zaatakowały irańskie platformy wiertnicze i jednostki morskie, co doprowadziło do zatopienia korwety IS Sahand i kilku mniejszych jednostek. ### Wpływ na Światową Gospodarkę Zamknięcie lub zablokowanie cieśniny Ormuz miałoby katastrofalne skutki dla światowej gospodarki, powodując gwałtowny wzrost cen ropy naftowej i zakłócenia w globalnym handlu. Dlatego też, wiele państw, w tym Stany Zjednoczone, deklaruje gotowość do zapewnienia swobodnego przepływu statków przez tę cieśninę. ## Wyspy Cieśniny W cieśninie znajduje się kilka wysp, z których najważniejsze to: * **Keszm:** Największa wyspa w cieśninie, należąca do Iranu. Znana z pięknych krajobrazów i unikalnej fauny i flory. * **Ormuz:** Wyspa o strategicznym znaczeniu, również należąca do Iranu. Historycznie ważna ze względu na swoje położenie i zasoby naturalne. ## Geopolityczne Znaczenie Cieśnina Ormuz pozostaje jednym z najbardziej strategicznych punktów na mapie świata. Kontrola nad nią ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego i stabilności globalnej gospodarki. Konflikty w regionie Zatoki Perskiej często koncentrują się wokół tej cieśniny, co podkreśla jej kluczową rolę w międzynarodowej polityce. ### Rafy Koralowe i Środowisko W cieśninie Ormuz występują rafy koralowe, które stanowią cenny element ekosystemu. Jednakże, intensywny ruch statków i wydobycie zasobów naturalnych stwarza zagrożenie dla tych delikatnych środowisk. Konieczne są działania mające na celu ochronę rafy koralowej i zrównoważone zarządzanie zasobami cieśniny. ## Przyszłość Cieśniny Ormuz W przyszłości znaczenie cieśniny Ormuz prawdopodobnie pozostanie niezmiennie wysokie. Wzrost zapotrzebowania na energię i rosnąca konkurencja o zasoby naturalne mogą prowadzić do dalszych napięć w regionie. Dlatego też, międzynarodowa współpraca i dialog są kluczowe dla zapewnienia stabilności i bezpieczeństwa w cieśninie Ormuz.