Droga ekspresowa S8, Trasa im. Bohaterów Bitwy Warszawskiej 1920 – droga ekspresowa w Polsce o docelowej długości 642,3 km. Docelowo połączy Kłodzko z centralną Polską i Białymstokiem, jest zasadniczą częścią drogi krajowej nr 8. Łączy aglomeracje: wrocławską, łódzką, warszawską i białostocką. Trasa na odcinku Kłodzko – Ostrów Maz. stanowi polską część trasy E67, natomiast odcinek Warszawa – Ostrów Mazowiecka to polski odcinek trasy Via Baltica. Trasa S8 jest też częścią Ekspresowej Obwodnicy Warszawy (na odcinku w.Konotopa-w.Marki) Droga jest w całości oddana do ruchu na odcinku Wrocław – Białystok. Ukończenie odcinka Kłodzko – Wrocław planowane jest nie wcześniej niż w 2026 roku. Według Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad docelowo przebieg drogi ma się zakończyć na granicy polsko-czeskiej w Boboszowie, choć nie ma to odzwierciedlenia w rozporządzeniu ustalającym sieć autostrad i dróg ekspresowych. Ponadto w związku z porozumieniem z rządem Czech dotyczącym przebiegu drogi ekspresowej S3 i autostrady D11 nie jest planowana budowa żadnej autostrady na terenie Czech w rejonie miejscowości Boboszów i Dolní Lipka, tzn. obecnych miejscowości granicznych przy biegnących tam drogach krajowych. == Patronat == W lipcu 2020 roku minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak zapowiedział nadanie patronatu drodze S8. Inicjatywę uczczenia stulecia Bitwy Warszawskiej zaproponowali samorządowcy z kilku gmin powiatu wołomińskiego, przez które przebiega S8 (Marki, Radzymin, Wołomin, Zielonka, Dąbrówka, Klembów, Kobyłka). W maju 2020 roku wójtowie i burmistrzowie tych gmin wystąpili do rad gminnych, do ministra obrony narodowej i do GDDKiA z wnioskiem o nadanie trasie nazwy „Aleja Bohaterów Bitwy Warszawskiej 1920”. Do inicjatywy dołączyła wkrótce większość gmin położonych przy trasie S8 od Warszawy w kierunku Białegostoku. Uroczyste nadanie nowego imienia trasie i odsłonięcie głazu miało miejsce w sobotę 15 sierpnia 2020 roku. Służby GDDKiA ustawiły 90 tablic informujących o patronacie na całym odcinku drogi. == Historia przebiegu == Trasa pojawiła się po raz pierwszy w sieci autostrad i dróg ekspresowych na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 28 września 1993 roku – określono trasę jako: droga ekspresowa Warszawa – Piotrków Trybunalski, fragment drogi ekspresowej Warszawa – Białystok – Kuźnica (WILNO), fragment drogi ekspresowej (Szypliszki) Augustów – Białystok – Lublin – Stalowa Wola. W kolejnym rozporządzeniu, wydanym w 1996 roku, arteria jest wymieniona jako droga ekspresowa S8 Warszawa – Piotrków Trybunalski, S18 na odcinku Warszawa – Białystok oraz S61 na odcinku Augustów – Suwałki – Budzisko. W rozporządzeniu Rady Ministrów z 29 września 2001 r. określono przebieg drogi ekspresowej S8 jako: Wrocław wariant (Psie Pole) – Kępno – Wieruszów – Sieradz – Łódź oraz Warszawa – Ostrów Mazowiecka – Białystok – Augustów – Budzisko – granica państwa (kierunek Kowno). W rozporządzeniu tym fragment drogi przebiegający przez Wrocław może być wariantowo wybudowany i oznaczony jako autostrada A8, wówczas S8 zaczynałaby się od węzła na Psim Polu. Droga ma także przerwę na odcinku Łódź – Warszawa. W rozporządzeniu z 2004 roku autostrada A8 nie jest już wariantem, a jest określana jako autostradowa obwodnica Wrocławia na odcinku A4 – Psie Pole. Określono także przebieg między Łodzią a Warszawą, gdzie S8 ma przerwę na odcinku Łódź – Piotrków Trybunalski, biegnąc na tym odcinku autostradą A1, dalej biegnie poprzednim śladem. W 2009 roku zmieniając rozporządzenie z 2004 roku utworzono nową drogę ekspresową S61, która ma przejąć w Ostrowi Mazowieckiej ruch w kierunku Suwałk. Skrócono przebieg drogi S8 od strony północy do Choroszczy w pobliżu Białegostoku, gdzie ma łączyć się z S19. W 2019 roku wydłużono docelowy przebieg drogi w jej południowym odcinku do Kłodzka. == Istniejące odcinki == Status i oznaczenie drogi ekspresowej S8 mają wszystkie odcinki na trasie Wrocław – Białystok, o łącznej długości 564 km: === Kobierzyce – Łódź (Południe) === Odcinek o łącznej długości 208,3 km. W jego skład wchodzi fragment, oznaczony jako autostrada A8. Następujące fragmenty składają się na ww. odcinek: ekspresowy odcinek Autostradowej Obwodnicy Wrocławia z Kobierzyc do węzła Wrocław Południe (A4) o długości 4,4 km, oddany do użytku 30 grudnia 2010; dalszy odcinek Wrocław Południe – Wrocław Psie Pole oznaczony jest jako autostrada A8, Wrocław Psie Pole – Oleśnica Zach. (węzeł Dąbrowa) o długości 22,1 km; oddany do użytku 6 października 2012, część obwodnicy Oleśnicy: Oleśnica Zach. – Oleśnica Wsch. (węzeł Cieśle) o długości 7,7 km, oddany do użytku 28 listopada 2006, Oleśnica Wsch. – Syców Wsch., długość: 25,1 km, oddany do użytku 30 listopada 2012, Syców – Kępno, długość: 15,3 km, oddany do użytku 21 grudnia 2013, Kępno – Wieruszów, długość: 16,6 km, oddany do użytku 21 grudnia 2013, Wieruszów – węzeł Wieluń, długość 13,1 km, oddany do użytku 21 grudnia 2013, węzeł Wieluń d. Walichnowy, 2,0 km, oddany do użytku 21 grudnia 2013, Walichnowy – Złoczew, 19 km; oddany do użytku 29 października 2014 Złoczew – Sieradz Południe, 19,6 km; oddany do użytku 29 października 2014 Sieradz Południe – Łask, 33,6 km; oddany do użytku 29 listopada 2014 Łask – Róża, ok. 9,1 km; oddany do użytku 8 sierpnia 2014 Róża – Rzgów (południowa obwodnica Łodzi), długość: 17,3 km, oddany do użytku 11 kwietnia 2014 Rzgów – Łódź Południe (d. Wrocław, węzeł z A1), długość: 2,1 km; odcinek ukończony w kwietniu 2014 roku, oddany do użytkowania razem z odc. A1 Stryków – Tuszyn 1 lipca 2016 (razem z węzłem Łódź Południe); węzeł Łódź Południe (d. Wrocław, węzeł z A1), długość: 1,3 km, odcinek ukończony w 2014 roku, oczekiwał na wybudowanie sąsiedniego – łączącego odcinka A1; oddany 1 lipca 2016 roku === Piotrków Trybunalski (Zachód) – Radziejowice === Odcinek o łącznej długości 95,3 km. Piotrków Tryb. Zachód – Rawa Mazowiecka Północ o długości 61,2 km; oddany do użytku 28 października 2012 Rawa Mazowiecka Północ – Adamowice (granica woj. mazowieckiego, obok węzła Mszczonów Południe), o długości 22,8 km; oddany do użytku 17 października 2012; Adamowice – Radziejowice o długości 11,3 km; wykonawca: Lider konsorcjum – Mostostal Warszawa S.A. Wartość kontraktu wykonawcy: 192 mln zł; oddany do użytku 24 sierpnia 2013; prace wykończeniowe zakończono 19 lutego 2016. === Radziejowice – Przeszkoda === Długość: 9,9 km. Projektowany odcinek położony jest w województwie mazowieckim, na terenach powiatów: żyrardowskiego i grodziskiego na obszarach gmin: Radziejowice i Żabia Wola oraz przebiega przez grunty miejscowości: Radziejowice, Krze Duże, Słubica, Oddział, Nowa Bukówka, Stara Bukówka, Huta Żabiowolska, Żabia Wola, Przeszkoda. Umowę o wartości 306,9 mln zł podpisano 8 lutego 2016 roku. Odcinek miał być oddany do użytku w lipcu 2019 roku. 10 października 2019 odcinek został oddany do użytku. === Przeszkoda – Paszków === (dł. 11,6 km). Odcinek wybudowany w systemie „Projektuj i buduj” położony jest w województwie mazowieckim, na terenach powiatów: grodziskiego i pruszkowskiego na obszarach gmin: Żabia Wola, Nadarzyn oraz przebiega przez grunty miejscowości: Przeszkoda, Siestrzeń, Rozalin, Kostowiec, Urzut, Młochów, Stara Wieś, Rusiec, Nadarzyn, Kajetany, Paszków, Wolica. 30 listopada udostępniono do ruchu obie jezdnie trasy głównej na odcinku o łącznej długości 13,1 km. Odcinek oddano do użytku na zasadzie tymczasowej organizacji ruchu z ograniczeniem prędkości do 60 km/h, a odcinek ten nie był oznaczony jako droga ekspresowa. Udostępniono węzły Siestrzeń i Młochów, a na węźle Nadarzyn uruchomiona była jedynie relacja w kierunku Wólki Kosowskiej (w prawo na kierunku z Wrocławia). Udostępnienie trasy głównej nie oznaczało zakończenia inwestycji. Wykonawcy, zgodnie z zawartymi kontraktami realizowali roboty poza trasą główną, m.in. układanie nawierzchni chodników i ścieżek rowerowych, budowa dróg lokalnych i docelowych zjazdów do nieruchomości oraz prace przy humusowaniu i nasadzeniach zieleni. Z powodu odkrycia podczas prac cmentarza w Nadarzynie, na którego przebadanie archeolodzy potrzebowali blisko 7 miesięcy, wydłużono czas ukończenia inwestycji do sierpnia 2019 roku. 29 kwietnia 2019 roku oddano do użytku w całości węzeł Nadarzyn. 9 grudnia 2019 roku zniknęły ograniczenia prędkości do 60 km/h. Dzięki temu wprowadzono stałą organizację ruchu, a odcinek ten zyskał pełny standard drogi ekspresowej. === Paszków – Salomea (węzeł z Al. Jerozolimskimi) === Łączna długość: 15,5 km. Jest to fragment drogi S8 na odcinku Salomea – Wolica wraz z powiązaniem z drogą krajową nr 7. W skład wchodzą odcinki: Paszków – Janki Małe (fragment Trasy Salomea-Wolica). Czas trwania budowy: marzec 2014 – 12 grudnia 2015 (ostateczne zakończenie prac na tym odcinku); Janki Małe – Warszawa Opacz (część Trasy Salomea-Wolica). Oddany do użytku 17 lipca 2015. długość: 2 km. Oddana do użytku 23 grudnia 2013 jako droga dwujezdniowa 7. === Warszawa węzeł Konotopa – Warszawa Modlińska* === (część Ekspresowej Obwodnicy Warszawy) o długości łącznej 22,1 km z następującymi fragmentami: węzeł Konotopa – Al. Prymasa Tysiąclecia (węzeł Powązkowska). Długość: 10,4 km, oddany do użytku 19 stycznia 2011, Al. Prymasa Tysiąclecia (węzeł Powązkowska) – węzeł Modlińska, czyli Trasa Armii Krajowej. Długość 4,6 km. Odcinek był przebudowany do parametrów drogi ekspresowej przez firmę Metrostav, oddany do użytku 21 września 2015, oznaczony jako droga ekspresowa od 16 października 2015. węzeł Modlińska – Warszawa Marki (ul. Piłsudskiego). Jest to część Ekspresowej Obwodnicy Warszawy o długości 7,1 km, jezdnie główne oddane do użytku 7 czerwca 2012, w pełni oddany do ruchu 12 stycznia 2013. === Marki – Wyszków === Odcinek o łącznej długości 52,1 km z fragmentami: Marki – Radzymin (obwodnica Marek) o długości ok. 15,4 km. Podzielony na 2 zadania (pierwotny termin: pierwsze zadanie: data oddania maj 2017, drugie: wrzesień 2017). Oddanie do ruchu jezdni głównych nastąpiło 22 grudnia 2017 r. (tymczasowa organizacja