# Województwo Opolskie: Perła Południowej Polski Województwo opolskie, klejnot rozlokowany w południowej części Polski, jest najmniejszym spośród szesnastu województw zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby mieszkańców. Jego sercem i stolicą jest urokliwe miasto Opole. Mimo swoich skromnych rozmiarów, region ten kryje bogatą historię, różnorodność kulturową i gospodarczy potencjał, które czynią go wyjątkowym miejscem na mapie Polski. ## Historia Województwa Opolskiego Historia województwa opolskiego jest złożona i pełna zwrotów akcji. Pierwsze województwo opolskie powstało w 1950 roku, będąc wynikiem podziału ówczesnego województwa śląsko-dąbrowskiego. W 1975 roku, w wyniku reformy administracyjnej, odłączono od niego powiat raciborski i znaczną część powiatu oleskiego. Jednak w 1999 roku, po kolejnej reformie, powiat oleski powrócił w granice województwa. ### Powstanie i ewolucja Utworzenie województwa opolskiego w 1950 roku było ważnym wydarzeniem, które miało wpływ na rozwój regionu. Nowe województwo, choć niewielkie (9506 km²), stanowiło istotny ośrodek gospodarczy i kulturalny. Warto podkreślić, że ponad połowę ówczesnych mieszkańców stanowili autochtoni, a około 25% – Kresowianie, co wpłynęło na unikalny charakter regionu. Reforma administracyjna z 1975 roku przyniosła pewne zmiany terytorialne, ale od 1999 roku województwo opolskie funkcjonuje w obecnych granicach, stanowiąc integralną część Polski. ## Geografia i Topografia Województwo opolskie charakteryzuje się zróżnicowanym krajobrazem, od nizin po malownicze wzniesienia. ### Położenie Województwo opolskie leży w południowo-zachodniej Polsce, granicząc z: * Czechami (kraje morawsko-śląski i ołomuniecki) na południu (192,4 km) * Województwem dolnośląskim na zachodzie (193,7 km) * Województwem łódzkim na północnym wschodzie (56,2 km) * Województwem śląskim na wschodzie (230,9 km) * Województwem wielkopolskim na północy (47,7 km) ### Historyczne aspekty Większość obszaru województwa leży na Górnym Śląsku, ale północno-wschodnie krańce (gmina Praszka i Rudniki) należą do Ziemi Wieluńskiej. Zachodnia część to Dolny Śląsk (ziemia brzeska i namysłowska). ### Skrajne punkty i ukształtowanie terenu Wymiary województwa to 136 km (północ-południe) i 127 km (wschód-zachód). Skrajne punkty to: * Północ: 51°11′40″ N * Południe: 49°58′20″ N * Zachód: 16°54′28″ E * Wschód: 18°41′43″ E Najwyższy punkt to Biskupia Kopa (889 m n.p.m.). ### Wody Główną rzeką jest Odra. Inne większe rzeki to Mała Panew i Nysa Kłodzka. Największe jeziora to sztuczne zbiorniki: Nyskie, Otmuchowskie i Turawskie. ## Podział Administracyjny Województwo dzieli się na 11 powiatów i 1 miasto na prawach powiatu (Opole). ### Podregiony statystyczne * Podregion nyski: powiaty nyski, prudnicki, brzeski, namysłowski, głubczycki * Podregion opolski: Opole, powiaty opolski, krapkowicki, oleski, kędzierzyńsko-kozielski, strzelecki, kluczborski ## Urbanizacja W województwie jest 38 miast, w tym jedno na prawach powiatu (Opole). Największym miastem jest Opole. ## Demografia Ludność to mieszanka autochtonów, Niemców, Ślązaków, ludności napływowej po 1945 roku i Kresowian. Około 2/3 mieszkańców to ludność napływowa, która przybyła po 1945 roku. ## Religia W regionie działają liczne Kościoły i związki wyznaniowe, m.in. Kościół rzymskokatolicki, Kościół ewangelicko-augsburski, Świadkowie Jehowy i inne. ## Administracja i Polityka Samorząd województwa to Sejmik Województwa Opolskiego (30 radnych) i Zarząd Województwa z marszałkiem na czele. Wojewoda Opolski jest przedstawicielem administracji rządowej. ### Marszałkowie Województwa Opolskiego * 1999–2002: Stanisław Jałowiecki * 2002: Ryszard Galla * 2002–2003: Ewa Olszewska * 2003–2006: Grzegorz Kubat * 2006–2013: Józef Sebesta * 2013–2024: Andrzej Buła * Od 2024: Szymon Ogłaza ## Gospodarka W 2012 r. PKB województwa wynosiło 34,3 mld zł (2,1% PKB Polski). PKB na 1 mieszkańca to 33,9 tys. zł. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie to 3335,29 zł (III kwartał 2011). We wrześniu 2019 stopa bezrobocia wynosiła 5,5%. Region posiada rozwinięty przemysł rolniczy i różnorodny przemysł (paliwowo-energetyczny, chemiczny, elektromaszynowy, metalurgiczny, mineralny, spożywczy, meblarski). ### Najważniejsze przedsiębiorstwa * Grupa Azoty ZAK w Kędzierzynie-Koźlu * ArcelorMittal Poland Oddział w Zdzieszowicach * Huta Małapanew w Ozimku * Kler w Dobrodzieniu * PWC „Odra” w Brzegu * Itaka w Opolu * Spółdzielnia „Pionier” w Prudniku * Elektrownia Opole ## Bezpieczeństwo Publiczne Centrum powiadamiania ratunkowego znajduje się w Opolu obsługując numery alarmowe 112, 997, 998 i 999. ## Ochrona Przyrody * 36 rezerwatów przyrody * 4 parki krajobrazowe: Stobrawski, Góra Świętej Anny, Góry Opawskie, Załęczański. * 754 pomniki przyrody (2024) * 112 użytków ekologicznych (2024) * 19 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych (2024) * 3 stanowiska dokumentacyjne (2024) ## Turystyka i Wypoczynek Miejscowości o walorach turystycznych: Otmuchów, Prudnik, Byczyna, Nysa, Kluczbork, Paczków, Opole, Kędzierzyn-Koźle, Głuchołazy, Brzeg oraz wiele wsi (Biskupice, Jarnołtówek, Pokrzywna, Łambinowice, Jemielnica, Turawa, Kamień Śląski, Góra Świętej Anny, Ścibórz, Rogów Opolski, Moszna, Krasiejów). Popularne obiekty: pałac w Mosznej, JuraPark Krasiejów, gród rycerski w Biskupicach, sanktuarium św. Anny na Górze św. Anny, Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu-Bierkowicach. ### Pomniki Historii * Zamek Piastów Śląskich w Brzegu * Kościół farny w Nysie * Kościół odpustowy w Oleśnie * Zespół staromiejski w Paczkowie * Góra Świętej Anny Liczne zamki i pałace w całym województwie (Brzeg, Głogówek, Namysłów, Kędzierzyn-Koźle, Otmuchów, Niemodlin, Moszna, Kopice). ## Nauka Opole: * Uniwersytet Opolski * Politechnika Opolska * Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Opolu * Wyższe Międzydiecezjalne Seminarium Duchowne w Opolu * Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu, Wydział Ekonomiczny w Opolu Brzeg: * Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Brzegu Nysa: * Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Nysie ## Honorowi Obywatele Województwa Opolskiego Lista osób z tytułem Honorowego Obywatela Województwa Opolskiego obejmuje m.in.: Karola Jontę, Zdzisława Peszkowskiego, Kurta Becka, Zbyszka Bednorza, Adama Hanuszkiewicza, Wojciecha Kilara, Dorotę Simonides, Jerzego Buzka. ## Transport Drogowy: 10 504,8 km dróg publicznych (2018). Kolejowy: 798 km linii kolejowych (2013). ## Sport Hokej, kolarstwo, koszykówka, łucznictwo, piłka nożna, siatkówka, żużel – to popularne dyscypliny sportowe w regionie. Znane kluby to Odra Opole, ZAKSA Kędzierzyn-Koźle, Pogoń Prudnik. Ze sportem żużlowym silnie związane jest Opole. ### Wasserball Ciekawostką jest turniej piłki prądowej w powiecie prudnickim. Województwo opolskie, mimo swych niewielkich rozmiarów, stanowi fascynujący region z bogatą historią, kulturą i gospodarką. To miejsce, gdzie tradycja łączy się z nowoczesnością, a różnorodność stanowi o jego unikalnym charakterze.