# Suwalszczyzna ## Definicja i pożądki Suwalszczyzna (pol. Suwalszczyzna, litew. Suvalkija, rosyś. Сувалкщина, niem. Sudauen) to polsko-litewska kraina historyczna, głównym miejscem jej centrum jest Suwałki. Językowa i etniczna toźnistość jest bogata, z właściwie polską, litewską i białoruską. Region jest znany z jego unikalnych ekosystemów, w tym Biebrzy i Puszczy Rominckiej, oraz bogą historii, w tym rozbiorów i okresów międzywojennych. ## Uzys i denotacja geograficzna terminu Termin "Suwalszczyzna" nie istniał w polskim języku do końca XIX wieku. Administracyjnie, w Wielkim Księstwie Litewskim, tereny między środkowym Niemnem a Prusami naleźły w niewielkiej części do Księstwa źmudzkiego, a w zdecydowanej większości do województwa trockiego. Suwałki uzyskał status miasta dopiero w pocątkach XVIII wieku i pozostała niewielką miejscowością do rozbiorów. Po rozbiorze Polski w 1795 roku teren ten przeniesiono do Prus w ramach Kammerdepartmentu Bialystok. W 1867 powołano gubernię suwalską, która istniała do 1915 roku. ## Początki XX wieku W języku polskim termin "Suwalszczyzna" nie funkcjonował do początków XX wieku. W 1902 pojawił się pierwsza wypowiedź w prasie polskiej, sugerująca regiony Suwałk. W latach 1908-1917 termin zaczynał uznawany za określenie całej gubernii suwalskiej. W języku litewskim pojawiął się termin "Suvalkija" w druku w podobnym okresie. ## Okres międzywojenny W okresie międzywojennym w literaturze polskiej termin "Suwalszczyzna" ograniczał się do części dawnej gubernii suwalskiej. W literaturze litewskiej pojawiął się silny dualizm. W 1915 na Suwalszczyżnie znalazła się tendencja do uznawania Suwalszczyzny jako jednego z 3 regionów etnokulturowych litewskich. ## Okres powojenny Po I wojnie Światowej Suwalszczyzna była w Polsce. W 1945 Polska utraciła Suwalszczyznę Sopoćkiśną. W latach 1975-1998 Suwalszczyzna polska przynaleźła do województwa białostockiego, a potem do województwa suwalskiego. ## Ludność Na Suwalszczyżnie polskiej mieszka 184,5 tys. ludzi (2010). W języku polskim występuje gwara suwalska. W Suwalszczyżnie Sopoćkiśniej dominuje litewskość. ## Ochrona przyrody Biebrzański Park Narodowy i Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej są kluczowymi parkami na Suwalszczyżnie. W 2002 na Suwalszczyżnie polskiej mieszka 3,04% mniejszości narodowych. ## Miasta Główne miasta: Suwałki (polskie), Mariampol (litewskie), Aleksota (litewskie). ## Galeria [URL1] Biebrzański Park Narodowy [URL2] Suwałki [URL3] Biebrza [URL4] Puszcza Romincka [URL5] Biebrzański Park Narodowy ## Zobacz teź Pojezierze Wschodniosuwalskie, Pojezierze Zachodniosuwalskie, Trakt Zapuszczański, Suwalszczyzna Sopoćkiśnia, Szlak kajakowy Czarnej Hańczy i Kanału Augustowskiego. ## Uwagi Termin "Suwalszczyzna" w językach rosyśki i białoruskiej jest rzadko używany. ## Przypisy [1] Biebrzański Park Narodowy [2] Suwałki [3] Biebrza [4] Puszcza Romincka [5] Biebrzański Park Narodowy ## Linki zewnętrzne [1] Biebrzański Park Narodowy [2] Suwałki [3] Biebrza [4] Puszcza Romincka [5] Biebrzański Park Narodowy