# Toskania (Toscana) Toskania (wł. Toscana) to malowniczy region w środkowych Włoszech, który łączy w sobie bogate dziedzictwo historyczne, kulturowe oraz oszałamiające krajobrazy. Położona między Apeninami Północnymi a Morzem Liguryjskim i Tyrreńskim, Toskania graniczy z Ligurią i Emilią-Romanią na północy, Marche i Umbrią na wschodzie, a Lacjum na południu. Florencja, będąca stolicą regionu, jest symbolem renesansu i centrum kulturalnym o światowym znaczeniu. ## Geografia Toskanii Toskania charakteryzuje się zróżnicowanym ukształtowaniem terenu. Większość regionu stanowią wyżyny (67%) i góry (25%), a niziny zajmują jedynie 8% powierzchni. Obszar ten przecinają liczne doliny rzek, co tworzy malownicze krajobrazy. Wybrzeże Toskanii rozciąga się wzdłuż Morza Tyrreńskiego, oferując piaszczyste plaże i liczne kurorty. Do Toskanii należą również wyspy Archipelagu Toskańskiego, w tym Elba, Montecristo, Capraia, Gorgona, Pianosa i Giglio. **Najważniejsze elementy geograficzne Toskanii:** * **Najwyższe szczyty:** Monte Prado (2050 m), Monte Pisanino (1946 m), Corno alle Scale (1945 m) * **Rzeki:** Arno (241 km), Ombrone (161 km), Serchio (111 km), Albegna, Cecina, Magra, Sieve * **Jeziora:** Laguna di Orbetello (26,2 km²), Lago di Massaciuccoli (6,9 km²), Lago di Chiusi (3,9 km²), Lago di Montepulciano (1,9 km²) ## Historia Toskanii Historia Toskanii jest niezwykle bogata i sięga starożytności. Początkowo znana jako Etruria, zamieszkana była przez Etrusków, którzy stworzyli tu zaawansowaną cywilizację. W 281 r. p.n.e. region został podbity przez Rzymian i włączony do Imperium Rzymskiego. W kolejnych wiekach Toskania przechodziła burzliwe zmiany. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, tereny te były najeżdżane przez plemiona germańskie, a następnie znajdowały się pod panowaniem Bizancjum, Longobardów i Franków. W okresie średniowiecza zaczęły się wyodrębniać niezależne komuny miejskie, takie jak Lukka, Siena i Florencja. W XV wieku Florencja, pod rządami potężnego rodu Medyceuszy, zdominowała region. W 1569 roku powstało Wielkie Księstwo Toskanii, które po wygaśnięciu dynastii Medyceuszy w 1737 roku przeszło pod panowanie Habsburgów Lotaryńskich. Toskania związana była z Austrią aż do czasów Napoleona Bonaparte, który w 1801 roku utworzył Królestwo Etrurii, a następnie w latach 1807–1809 włączył Toskanię do Francji. W 1860 roku Toskania stała się częścią zjednoczonych Włoch. W czasie II wojny światowej, podczas wyzwalania Włoch przez aliantów, doszło do tragicznych incydentów gwałtów i rozbojów na ludności cywilnej. To właśnie dialekt toskański stał się podstawą dla języka włoskiego, co świadczy o kulturowym znaczeniu regionu. ## Toponimia Nazwa "Toskania" wywodzi się od starożytnych Etrusków, których tereny zamieszkiwania Rzymianie nazywali Etrurią lub Tuscią (łac. *Tuscia*), a jej mieszkańców – Tuskami. ## Gospodarka Toskanii Gospodarka Toskanii ma charakter przemysłowo-rolniczy. Region słynie z uprawy zbóż, ziemniaków, bobu, karczochów, winorośli, oliwek, brzoskwiń, śliwek oraz roślin pastewnych. Produkcja wina i oliwy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki. Hodowla bydła, trzody chlewnej, kóz i owiec również odgrywa istotną rolę. Praktykuje się rybołówstwo oraz leśnictwo. Dominuje przemysł drobny i średni, a rzemiosło stoi na bardzo wysokim poziomie. Rozwinięty jest przemysł włókienniczy, maszynowy, metalowy i hutnictwo. Wydobywa się piryty, rudy rtęci, marmur, cynk i ołów. ## Turystyka w Toskanii Toskania to jeden z najważniejszych centrów turystyki na świecie. Regionalna kuchnia i wina cieszą się ogromną popularnością, a agroturystyka oferuje bogatą bazę noclegową. Zabytki i światowej sławy muzea przyciągają zwiedzających z całego świata. Łagodny klimat sprzyja długiemu sezonowi turystycznemu, trwającemu od Wielkanocy do października. **Atrakcje turystyczne Toskanii:** * **Wybrzeże:** Piaszczyste plaże i liczne kurorty, takie jak Marina di Carrara i Ansedonia. * **Region Chianti:** Słynny region winiarski z malowniczymi winnicami i średniowiecznymi miasteczkami. * **Val d'Orcia:** Pagórkowaty krajobraz, historyczne miasta i sielskie gospodarstwa agroturystyczne z basenami. * **Archipelag Toskański:** Wyspy, w tym Elba, oferujące piękne plaże i naturalne krajobrazy. Toskania może jednorazowo przyjąć ok. 550 000 turystów, dysponując licznymi hotelami, agroturystykami, kempingami i apartamentami. ## Kultura i Religia Kultura Toskanii jest głęboko zakorzeniona w historii i sztuce. Region ten był kolebką renesansu, a Florencja odegrała kluczową rolę w rozwoju europejskiej kultury. Religia katolicka jest dominującą religią w Toskanii, a liczne kościoły i katedry stanowią ważny element krajobrazu kulturowego. ## Podział administracyjny Toskania jest podzielona na 10 prowincji, w tym 1 miasto metropolitalne, jako jednostki administracyjne niższego szczebla: * Arezzo * Florencja (città metropolitana) * Grosseto * Livorno * Lukka * Massa-Carrara * Pisa * Pistoia * Prato * Siena ## Prezydenci Toskanii po 1970 roku * 1970–1978: Lelio Lagorio (PSI) * 1978–1983: Mario Leone (PSI) * 1983–1990: Gianfranco Bartolini (PCI) * 1990–1992: Marco Marcucci (PCI/PDS) * 1992–2000: Vannino Chiti (PDS/DS) * 2000–2010: Claudio Martini (DS/PD) * 2010–2020: Enrico Rossi (PD) * od 2020: Eugenio Giani (PD) ## Podsumowanie Toskania to region pełen kontrastów i fascynujących miejsc. Od górskich krajobrazów po piaszczyste plaże, od bogatej historii po nowoczesną gospodarkę, Toskania oferuje coś dla każdego. Jest to miejsce, które zachwyca swoją urodą, kulturą i gościnnością, pozostając jednym z najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych regionów Włoch.