Reprezentacja Turcji w piłce nożnej – narodowa drużyna piłkarska Turcji. Turecki Związek Piłki Nożnej został założony w 1923 roku. Wtedy także Turcja została członkiem FIFA. Do połowy lat 90. reprezentacja Turcji nie należała do europejskiej czołówki. Do tego czasu tylko raz awansowała do finałów rozgrywek międzynarodowych – w 1954 wzięła udział w Mistrzostwach Świata w Szwajcarii. Od lat 80. szkoleniowcy z Europy Zachodniej zaczęli przybywać nad Bosfor i to oni właśnie przygotowali grunt pod późniejsze osiągnięcia tamtejszej piłki. Jeden z nich, Niemiec Sepp Piontek, został w 1990 roku selekcjonerem reprezentacji i zmienił styl jej gry. Jego asystentem był 37-letni wówczas Fatih Terim, obok Şenola Güneşa, twórca największych sukcesów w historii futbolu tureckiego oraz trzykrotny trener kadry narodowej w (latach 1993–1996, 2005–2010 i 2013–2017). Później kadrę Turcji prowadził Mircea Lucescu. Nowym selekcjonerem kadry zostanie Şenol Güneş, == Eliminacje do Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2020 == === Grupa H === == Historia == === Początki futbolu nad Bosforem === Nad Bosfor zainteresowanie piłką nożną przywieźli pod koniec XIX wieku emigranci angielscy. Turcy szybko zainteresowali się nowym sportem i w 1904 roku powołali piłkarską ligę Stambułu – rozgrywki piłkarskie studentów największej stambulskiej uczelni Galatasaray Sultani. Oni też w roku 1905 założyli najbardziej utytułowany klub w Turcji – Galatasaray SK. Dwa lata później powstało Fenerbahçe SK. Jednak pierwszą drużyną klubową powołaną nad Bosforem był Beşiktaş JK (1903 rok). Od tego czasu rozpoczął się nowy etap w dziejach klubów (złożonych w całości z tureckich zawodników) – powołano Ligę Niedzielną, nazwaną tak ze względu na dzień rozgrywania spotkań. W 1912 roku założono konkurencyjną ligę – Ligę Piątkową. Obie ligi połączyły się dopiero w 1916 i tak powstała stambulska Liga Piątkowa istniała przez kolejnych siedem lat. Popularność piłki nożnej błyskawicznie rozszerzyła się na cały kraj, kiedy w czasie I wojny światowej rozgrywano mecze z zespołami armii okupacyjnej. W 1923 roku powołano Turecki Związek Piłki Nożnej, ale aż do lat 50. nie było ogólnokrajowej ligi piłkarskiej, grano jedynie o mistrzostwa miast. Dopiero w 1958 roku powstała profesjonalna liga, która w swoim pierwotnym kształcie przetrwała do dzisiaj. Pierwszym mistrzem Turcji zostało Fenerbahçe. Od 1962 roku kluby grają również w rozgrywkach Pucharu Turcji (pierwszym triumfatorem był Galatasaray SK). Reprezentacja Turcji pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy rozegrała w 1923 roku. Pierwszy poważny sukces odniosła dopiero 31 lat później, kiedy to awansowała do Mundialu 1954. W eliminacjach rywalem Turków byli Hiszpanie. O awansie zadecydowało szczęście – po przegranej Turcji w pierwszym meczu i zwycięstwie w rewanżu również dodatkowy mecz, zakończony remisem, nie przyniósł rozstrzygnięcia, więc zwycięzcę konfrontacji wyłonił rzut monetą. Los wskazał drużynę turecką. Na boiskach Szwajcarii, mimo efektownego 7:0 z Koreą Południową, była zbyt słaba, aby pokonać przyszłego mistrza świata RFN (dwukrotnie przegrała – 1:4 i 2:7) i szybko pożegnała się z turniejem. Kolejne lata to niesłabnący regres reprezentacji, która nie najlepszymi wynikami zepchnęła się na ubocze wielkiego futbolu, stając się jednym z europejskich autsajderów. Kadra przegrywała kolejne eliminacje do imprez międzynarodowych. Dopiero od drugiej połowy lat 80., kiedy do kraju zaczęli przyjeżdżać znani szkoleniowcy, przede wszystkim z Niemiec, nastąpiła istotna jakościowa zmiana. === Napływ zagranicznej myśli szkoleniowej w latach 80. === W 1984 do Stambułu przyjechał niemiecki trener Jupp Derwall. Doświadczony były selekcjoner reprezentacji RFN rozpoczął pracę w Galatasaray. Z zespołem Cimbom zdobył dwa tytuły mistrza kraju oraz zdołał wprowadzić nowe piłkarskie wzorce. Jego poczynaniom z pozycji asystenta przyglądał się przyszły selekcjoner reprezentacji Mustafa Denizli. Wkrótce po Derwallu nad Bosfor trafili tacy fachowcy jak Karl-Heinz Feldkamp, Rainer Hollmann, Rainer Safting, czy Holender Guus Hiddink, który w latach 1990–1991 prowadził Beşiktaş. W 1990 roku trenerem tureckiej kadry został Niemiec Sepp Piontek. Wraz ze szkoleniowcami zaczęli przybywać również znani piłkarze (np. Harald Schumacher). W licznej grupie zagranicznych zawodników znalazł się także Polak Roman Kosecki, który grał w Galatasaray od 1990 do 1992 roku. Także dzisiaj Turcja pozostaje atrakcyjnym miejscem dla szkoleniowców i piłkarzy z zagranicy. Vicente del Bosque po sukcesach w Realu Madryt zdecydował się objąć posadę w Beşiktaşu. Jeszcze niedawno podczas derby Stambułu na trenerskiej ławce spotykali się dwaj Niemcy – Werner Lorant (Beşiktaş) i Christoph Daum (Fenerbahçe). W Trabzonie pracował niegdyś Hans-Peter Briegel, a następcą Fatiha Terima w Galatasaray SK w 2000 roku został Rumun Mircea Lucescu, który wywalczył z tym klubem Superpuchar Europy. === Futbol turecki w latach 1996–2002 === ==== 1996 rok – runda grupowa Mistrzostw Europy ==== Turcy sprawili dużą niespodziankę już w eliminacjach do Euro 1996. Mimo iż dali się wyprzedzić reprezentacji Szwajcarii, to w pokonanym boju zostawili trzecią drużynę świata Szwecję. Zgodnie z ówczesnym regulaminem prawie wszystkie drużyny z drugiego miejsca awansowały do mistrzostw bezpośrednio, tak więc ekipa dowodzona przez Fatiha Terima mogła szykować się do europejskiego debiutu na boiskach Anglii. Piłkarze nie odnieśli jednak sukcesu. Turcy nie tylko przegrali wszystkie trzy mecze (z Chorwacją 0:1, z Portugalią 0:1 oraz z Danią 0:3), ale i nie potrafili zdobyć żadnej bramki. Mimo to, właśnie na Euro 1996 pokazali się zawodnicy, którzy niedługo potem zdobyło z reprezentacją największe futbolowe laury. W bramce stał wówczas 23-letni Rüştü Reçber, wszystkie trzy mecze rozegrał także obrońca Alpay Özalan (Bülent Korkmaz był rezerwowym), w pomocy grali Tugay Kerimoğlu i Tayfun Korkut, a w ataku Hakan Şükür z Arifem Erdemem. To w Anglii piłkarze ci zdobyli swoje pierwsze poważne piłkarskie doświadczenie. ==== 2000 rok – ćwierćfinał Mistrzostw Europy ==== Po turnieju w Anglii Fatiha Terima na stanowisku selekcjonera zastąpił Mustafa Denizli. Jego podopieczni przegrali co prawda eliminacje Mundialu 1998, jednak w kwalifikacjach Euro 2000 okazali się w swojej grupie gorsi tylko od obrońców tytułu Niemców, zaś w barażu wyeliminowali Irlandczyków. Po dwumeczu (1:1 na wyjeździe, 0:0), dzięki bramce strzelonej w Dublinie Turcja po raz drugi z rzędu mogła cieszyć się z awansu do mistrzostw Europy. W pierwszym swoim występie na tej imprezie, na stadionie w Arnhem piłkarze tureccy ulegli Włochom 1:2. Następnie zanotowali bezbramkowy remis ze Szwecją, a w ostatnim meczu spotkali się ze współgospodarzem turnieju – Belgią. Na stadionie w Brukseli Turcja wygrała pewnie 2:0 i z dorobkiem czterech punktów awansowała z grupy. 24 czerwca 2000 roku w Amsterdamie piłkarze tureccy spotkali się w meczu ćwierćfinałowym z Portugalczykami. Przegrali 0:2, a w 29 minucie holenderski arbiter Dick Jol wyrzucił z boiska Alpaya, zaś tuż przed przerwą Arif Erdem nie wykorzystał rzutu karnego. Mimo porażki w tym meczu występ Turków na mistrzostwach uznano za udany. Aż czternastu piłkarzy z drużyny powołanej na Euro 2000 znalazło się w kadrze na Mistrzostwa Świata 2002. Po mistrzostwach Europy Mustafa Denizli odszedł do Fenerbahçe, a jego miejsce w reprezentacji zajął Şenol Güneş. ==== 2002 rok – III miejsca na Mistrzostwach Świata ==== Zespół prowadzony przez Güneşa we wrześniu 2001 roku przegrał eliminacyjny mecz ze Szwecją, co oznaczało konieczność walki o grę w Mundialu w barażach. Po porażce u siebie ze Skandynawami domagano się natychmiastowej dymisji selekcjonera. Władze federacji zaufały jednak Güneşowi. Po efektownym wygraniu barażów (z Austrią 1:0 i 5:0) Turcja po raz drugi w historii awansowała na Mistrzostwa Świata. Podopieczni trenera Güneşa nie bez kłopotów wyszli z grupy z drugiego miejsca. Występy na Mundialu rozpoczęli od porażki 1:2 z Brazylią i dwóch czerwonych kartek – dla Alpaya i Hakana Ünsala. Awans zapewnili sobie remisując 1:1 z Kostaryką i pewnie wygrywając 3:0 z Chinami. W dwóch kolejnych meczach – 1/8 finału i ćwierćfinale – zwyciężyli odpowiednio Japonię i Senegal po 1:0. W spotkaniu półfinałowym ponownie (wcześniej w rozgrywkach grupowych) spotkali się z przyszłymi triumfatorami imprezy Brazylijczykami. Ekipa z Ronaldo, Rivaldo i Ronaldinho na czele po raz kolejny okazała się za silna (wygrała 1:0) i Turcy musieli się zadowolić grą w małym finale, czyli w meczu o trzecie miejsce, gdzie czekali na nich współgospodarze turnieju, prowadzeni przez Holendra Guusa Hiddinka, reprezentanci Korei Południowej. Pierwsza bramka padła już w 11 sekundzie, a ostatnia w 90 minucie. Turcy wygrali 3:2 i wracali do domu z brązowym medalem, stając się pierwszym i jak do tej pory jedynym krajem islamskim, który zdobył medal piłkarskich mistrzostw świata. Po zwycięstwie w kraju zapanowała euforia. Şenol Güneş najczęściej wybierał ustawienie 1-4-5-1, które często w czasie meczu zmieniało się na 1-4-4-2. Tym, który sprawnie przemieszczał się z linii pomocy do ataku był Hasan Şaş (26 lat, Galatasaray SK), który został uznany za jedno z odkryć turnieju. W ataku grał kapitan Hakan Şükür (31, AC Parma), ale zdaniem wielu komentatorów nie był to jego najlepszy występ. Częściej sprowadzał na siebie i odwracał uwagę obrońców przeciwnej drużyny, niż trafiał na bramkę. Większość goli strzelił jego zmiennik – İlhan Mansız (27, Beşiktaş JK). Z dobrej strony pokazał się król strzelców tureckiej ekstraklasy Arif Erdem (30, Galatasaray). Większość ataków konstruowana była flankami, na których grali 22-letni zawodnik Interu Mediolan Emre Belözoğlu (lewa) i Ümit Davala (29, prawa) z A.C. Milan, którzy jednak często zamieniali się pozycjami. Wymienność pozycji we wszystkich liniach było cechą charakterystyczną drużyny. Tuż przed napastnikiem (napastnikami) występował 24-letni Yıldıray Baştürk, wówczas dopiero wschodząca gwiazda B