Stopnie wojskowe – są tytułami żołnierzy, które oznaczają miejsce danego żołnierza w hierarchii wojskowej oraz warunkują zajmowanie stanowiska służbowego o określonym stopniu etatowym. Stopnie wojskowe mają swoje oznaki, składające się najczęściej z gwiazdek, tzw. diamentów, belek i krokiewek. Oznaki stopni umieszcza się na mundurze. W Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oznaki stopni nosi się na naramiennikach, na piersi, nakryciu głowy (czapce garnizonowej, rogatywce, berecie, furażerce), rękawach mundurów (w Marynarce Wojennej i Jednostce Wojskowej Formoza Wojsk Specjalnych) lub na lewej piersi kurtki mundurowej. Hierarchia stopni w wojsku często bywa powielana w innych służbach mundurowych danego kraju (policji, służbach granicznych, straży pożarnej, służbie więziennej itp.). W Polsce równorzędność stopni wojskowych i stopni innych służb mundurowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie stopni policyjnych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno‑Skarbowej lub Straży Granicznej odpowiadających poszczególnym stopniom wojskowym. Rozporządzenie to nie obejmuje Centralnego Biura Antykorupcyjnego, jako że ta służba specjalna stanowi jedyną spośród służb mundurowych, której funkcjonariusze nie mają nadawanych stopni, a jedynie przydzielane stanowiska służbowe. == Stopnie wojskowe w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej == Żołnierze mogą być dla siebie przełożonymi, podwładnymi, starszymi lub młodszymi, a także równi stopniem. W zasadzie tylko bezpośredni przełożeni mogą podwładnym wydawać wiążące polecenia, czyli rozkazy. W sprawach nadzwyczajnych oraz w wypadku naruszania przez żołnierzy młodszych dyscypliny, żołnierz starszy stopniem może wydać rozkaz żołnierzowi młodszemu stopniem. Przełożony powinien posiadać stopień wyższy lub równy swoim podwładnym. Stopnie wojskowe są dożywotnie, ale żołnierz może stopień wojskowy stracić w wyniku zastosowania przez sąd wojskowy środka karnego degradacji. === Korpusy żołnierzy w służbie wojskowej === Żołnierze noszący w SZ RP określone stopnie wojskowe, wchodzą w skład korpusów żołnierzy w służbie wojskowej, którymi są: korpus szeregowych; korpus podoficerów, do którego zalicza się: podoficerów młodszych, podoficerów starszych; korpus oficerów, do którego zalicza się: oficerów młodszych, oficerów starszych, generałów i admirałów. Korpusy oficerów, podoficerów i szeregowych dzielą się z kolei na korpusy osobowe, a te dzielą się na grupy osobowe, w których występuje podział na specjalności wojskowe. === Stopnie wojskowe w Wojskach Lądowych, Wojskach Obrony Terytorialnej, Wojskach Obrony Cyberprzestrzeni, Żandarmerii Wojskowej i Wojskach Specjalnych, z wyłączeniem Jednostki Wojskowej Formoza === ==== Korpus szeregowych ==== ¹ Stopień ustanowiono 23 kwietnia 2022 r., na mocy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. ==== Korpus podoficerów ==== Z dniem 23 kwietnia 2022 r., wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, zmienił się dotychczasowy podział korpusu podoficerów. Przed wprowadzeniem ustawy korpus ten podzielony był na trzy grupy po trzy stopnie: podoficerów młodszych, podoficerów i podoficerów starszych. Obecnie w skład tego korpusu wchodzą jedynie podoficerowie młodsi oraz podoficerowie starsi. ===== Podoficerowie młodsi ===== ===== Podoficerowie starsi ===== ===== Stopnie zniesione 1 lipca 2004 ===== Reformą pragmatyczną na mocy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z dniem 1 lipca 2004 r. zniesiono następujące stopnie wojskowe: starszy plutonowy, sierżant sztabowy, starszy sierżant sztabowy, młodszy chorąży sztabowy, chorąży sztabowy. Żołnierze zawodowi i rezerwy posiadający jeden z ww. stopni zachowali go dożywotnio. Żołnierze rezerwy, mający jeden z ww. stopni, byli powoływani do służby czynnej w stopniu bezpośrednio niższym, niezniesionym (np. st. sierż. sztab. – st. sierż., chor. sztab. – st. chor.). Dodatkowo zniesiono korpus chorążych i przeniesiono żołnierzy z tego korpusu do korpusu podoficerów. Ostateczna likwidacja „martwych” stopni wojskowych nastąpiła na mocy ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw. Podoficerowie zawodowi, żołnierze rezerwy oraz osoby niepodlegające obowiązkowi służby wojskowej, posiadające stopnie wojskowe starszego plutonowego, sierżanta sztabowego, starszego sierżanta sztabowego, młodszego chorążego sztabowego i chorążego sztabowego, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2014 r., zostali mianowani: 1) starszy plutonowy – na stopień sierżanta; 2) sierżant sztabowy i starszy sierżant sztabowy – na stopień młodszego chorążego; 3) młodszy chorąży sztabowy i chorąży sztabowy – na stopień starszego chorążego sztabowego. ² Stopnie starszego plutonowego i młodszego chorążego sztabowego zostały wprowadzone w Siłach Zbrojnych RP 24 lutego 1996 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1996 r. Nr 7, poz. 44). ==== Korpus oficerów ==== oficerowie młodsi: ³ Dlaczego podporucznik ma dwie gwiazdki i nie ma stopnia oficerskiego oznaczanego jedną gwiazdką – patrz sekcja „Stopnie w ludowym Wojsku Polskim”. Uwaga – oficerowie młodsi na naramiennikach nie noszą belek. oficerowie starsi: generałowie: ⁴ Na mocy ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, został ustanowiony stopień generała (bez dodatkowych określeń) jako najwyższy stopień generalski. Reforma ta miała na celu dostosowanie liczby polskich stopni generalskich do systemu stopni funkcjonującego w innych państwach członkowskich NATO. Warto w tym miejscu podkreślić, że stopień ten jest niezgodny z utrwaloną w tradycji Wojska Polskiego tytulaturą generalską (opartą na wzorcach francuskich, a nie niemieckich jak w większości współczesnych armii). Poprawną nazwą byłby generał armii – stopień czterogwiazdkowego generała o tej nazwie funkcjonował z przerwami w Wojsku Polskim już wcześniej: został wprowadzony dekretem z dnia 19 kwietnia 1951 r. o służbie wojskowej oficerów i generałów Sił Zbrojnych (Dz. U. z 1951 r. Nr 22, poz. 172), zniesiony ustawą z dnia 13 grudnia 1957 r. o służbie wojskowej oficerów Sił Zbrojnych (Dz. U. z 1958 r. Nr 2, poz. 5), przywrócony ponownie ustawą z dnia 27 września 1973 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1973 r. Nr 38, poz. 224) i jeszcze raz zniesiony ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1991 r. Nr 113, poz. 491). === Stopnie wojskowe w Siłach Powietrznych === ==== Korpus szeregowych ==== ¹ Stopień ustanowiono 23 kwietnia 2022 r., na mocy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. ==== Korpus podoficerów ==== Z dniem 23 kwietnia 2022 r., wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, zmienił się dotychczasowy podział korpusu podoficerów. Przed wprowadzeniem ustawy korpus ten podzielony był na trzy grupy po trzy stopnie: podoficerów młodszych, podoficerów i podoficerów starszych. Obecnie w skład tego korpusu wchodzą jedynie podoficerowie młodsi oraz podoficerowie starsi. ===== Podoficerowie młodsi ===== ===== Podoficerowie starsi ===== ===== Stopnie zniesione 1 lipca 2004 ===== Reformą pragmatyczną na mocy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z dniem 1 lipca 2004 r. zniesiono następujące stopnie wojskowe: starszy plutonowy, sierżant sztabowy, starszy sierżant sztabowy, młodszy chorąży sztabowy, chorąży sztabowy. Żołnierze zawodowi i rezerwy posiadający jeden z ww. stopni zachowali go dożywotnio. Żołnierze rezerwy, mający jeden z ww. stopni, byli powoływani do służby czynnej w stopniu bezpośrednio niższym, niezniesionym (np. st. sierż. sztab. – st. sierż., chor. sztab. – st. chor.). Dodatkowo zniesiono korpus chorążych i przeniesiono żołnierzy z tego korpusu do korpusu podoficerów Ostateczna likwidacja „martwych” stopni wojskowych nastąpiła na mocy ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw. Podoficerowie zawodowi, żołnierze rezerwy oraz osoby niepodlegające obowiązkowi służby wojskowej, posiadające stopnie wojskowe starszego plutonowego, sierżanta sztabowego, starszego sierżanta sztabowego, młodszego chorążego sztabowego i chorążego sztabowego, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2014 r., zostali mianowani: 1) starszy plutonowy – na stopień sierżanta; 2) sierżant sztabowy i starszy sierżant sztabowy – na stopień młodszego chorążego; 3) młodszy chorąży sztabowy i chorąży sztabowy – na stopień starszego chorążego sztabowego. ² Stopnie starszego plutonowego i młodszego chorążego sztabowego zostały wprowadzone w Siłach Zbrojnych RP 24 lutego 1996 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1996 r. Nr 7, poz. 44). ==== Korpus oficerów ==== oficerowie młodsi: ³ Dlaczego podporucznik ma dwie gwiazdki i nie ma stopnia oficerskiego oznaczanego jedną gwiazdką – patrz sekcja „Stopnie w ludowym Wojsku Polskim”. Uwaga – oficerowie młodsi na naramiennikach nie noszą belek. oficerowie starsi: generałowie: ⁴ Na mocy ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie ni