Kto?Prekolumbijskie społeczności łowców-zbieraczy zamieszkujące południowe Andy
Co?Przejście na rolnictwo, w tym uprawa kukurydzy, które zamiast zapewnić stabilność, doprowadziło do kryzysu, chorób i niedożywienia, trwającego przez stulecia.
Kiedy?W okresie przedkolumbijskim; kryzys trwał stulecia.
Gdzie?Południowe Andy (obecne obszary Peru, Boliwii i Chile).
Dlaczego?Rolnictwo wymagało osiadłego trybu życia, który był niezgodny z tradycyjnym mobilnym trybem łowców-zbieraczy. Dieta oparta głównie na kukurydzy prowadziła do niedoborów odżywczych i zwiększonej podatności na choroby.
Jak?Poprzez stopniowe przechodzenie z zbieractwa i polowań na rolnictwo, z kukurydzą jako podstawową rośliną uprawną, co zmieniło strukturę społeczną i zdrowotną populacji.