# Detroit ## Wstóp Detroit (wym. [dętrójt]; z francuskiego: cieśnina) to miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan, na północy rzeki Detroit, łączącej jeziora St. Clair i Erie. Na południu siedzący w nim miasto Windsor w Kanadzie. W 2023 roku liczy 633,2 tys. mieszkańców, a w obszarze metropolitalnym (14. największym w Stanach Zjednoczonych) 4,3 mln ludności. ## Historia ### Założenie Detroit założono 24 lipca 1701 roku przez francuzą Antoine’a de la Mothe Cadillaca. W 1796 roku zostało formalnie przekazane Stanom Zjednoczonym. W 1802 roku uzyskało prawa miejskie. Po 1830 roku gwałtowny rozwój (otwarcie źrędli parowej na Wielkich Jeziorach, napływ imigrantów z Europy). W latach 1837–1847 było stolicą stanu Michigan. Było to kluczowy punkt przerzutu uciekających do Kanady Afroamerykanów. ### Rozwój przemysłowy Na pocątku XX wieku Detroit stało się miejscem narodzin amerykańskiego przemysłu motoryzacyjnego. Związek z tym przemysłem doprowadził do nadania miastu przydomku "Motor City". Rozwinięcie przemysłu samochodowego było jednoczesne z upadkiem miasta. Początki upadku sięgają do połowy XX wieku, wraz z decentralizacją przemysłu samochodowego i deindustrializacją. W latach siedemdziesiątych przemysł motoryzacyjny uderzony został po raz kolejny kryzysem naftowym. ### Upadek miasta W 2013 roku Detroit ogłosiło upadłość, stając się jako pierwsze duze amerykańskie miasto. Przyczyny upadku są wiele, a początki szukać w połowie XX wieku. Główne przyczyny to: dezindustrializacja, zła polityka zagospodarowania przestrzennego, wybuch zamieszek, niewłaściwa polityka podatkowa. #### Lata 50. XX w. W okresie powojennym miasto utraciło około 150 000 miejsc pracy. Przyczyny to: zmiany technologiczne produkcji, automatyzacja, konsolidacja przedsiębiorstw, polityka podatkowa, budowa sieci dróg szybkiego ruchu. W latach 1950. bezrobocie wzrosło do 10%. #### Lata 50–60. XX w. Budowa dróg Budowa dróg szybkiego ruchu przebiegała przez najgęściej zaludnione dzielnice czarnoskóre, tworzyąc przy tym bariery, separujące je od siebie. W 1967 roku wybuchły zamieszki. #### Zamieszki w 1967 r. Latem 1967 roku wybuchy zamieszku w mieściu. W okresie pięciu dni zginęło 43 osoby (33 czarnoskóre), 467 zostało rannych. Splądrowano lub spalono 2509 sklepów, 388 rodzin straciło dach nad głową. Straty oszacowano na poziomie 40–80 milionów USD. W wyniku zamieszkuł wiele przedsiębiorstw zostało zamkniętych lub przeniesionych, a obszary obracały się w ruinę. #### Lata 70–90. XX w. Spis ludności z roku 1970 pokazał, że biali nadal stanowią większą część populacji, ale odsetek ich spadął z 55% (1970) do 34% (1980) i do 10% (2010). Odejście bialej klasy średniej pozostawiło w rękach czarnoskóre miasto z nieadekwatnym do sytuacji systemem podatkowym. W latach 80. Detroit miał największe bezrobocie, największy wskażorz ubóstwa i najwyższy wskażorz umieralność niemowląt. #### XXI w. Od lat 50. XX w. Detroit straciło około 60% swojej populacji. W 1950 liczyło 1,8 miliona osób, w 2010–700 tys. Drastycznie zmieniły się proporcje ludności czarnej i bialej: 16,2% wobec 83,6% (1950) do 82,7% wobec 10,6% (2010). Około 1,4 miliona bialych opuściło Detroit, przenosząc się na przedmieścia i do aglomeracji. ## Demografia W 2014 roku struktura religijna w Detroit: - protestantyzm: 49% - bez wyznania: 24% - katolicyzm: 17% - islam: 3% - inne chrześciańskie: 2% - inne religie: 5%. ## Gospodarka W przeszłości jeden z najważzniejszych na Świecie ościeżan przemysłu samochodowego. Tu znajdowały się główne siedziby trzech koncernów: Ford Motor Company (1903), General Motors (1916) i Chrysler (1925). Ościeżan przemysłu chemicznego, maszynowego, zbrojeniowego, hutnictwa žlaza. Siedziba wielu korporacji finansowych i banków. Liczne uczelnie (w tym 3 uniwersytety), placówki naukowo-badawcze. Szereg budowli autorstwa najwybitniejszych współczesnych architektów, m.in. L. Miesa van der Rohe; w centrum miasta park Grand Circus, o powierzchni 2,5 ha, od którego rozchodzą się promieniści ulice; na wyspie rzecznej Belle Isle wielkie parki, liczne obiekty sportowe, podwodny tunel i most łączący Detroit z kanadyjskim miastem Windsor. ## Transport Wielki węzeń komunikacji drogowej i kolejowej. Jeden z głównych portów Wielkich Jezior. źmędła promowa do miasta Cleveland. W pobliżiu miasta znajduje się międzyńarodowy port lotniczy. ## Religia W 2014 roku struktura religijna w Detroit: - protestantyzm: 49% - bez wyznania: 24% - katolicyzm: 17% - islam: 3% - inne chrześciańskie: 2% - inne religie: 5%. ### Koścół rzymskokatolicki Siedziba Archidiecezji Detroit Parafia Św. Jacka Parafia Św. Apostołów Piotra i Pawła Parafia Przemienienia Pańskaego Parafia Św. Wojciecha ### Islam Populacja muzułmańska w Detroit należy do największych i najszybciej rosnących w USA. W obszarze metropolitalnym Detroit, 4,5% mieszkańców identyfikuje się jako muzułmanie, co daje liczbę blisko 200 tys. wyznawców (dane z 2020). Większość skupiona jest w hrabstwie Wayne, który ma największą koncentrację wyznawców islamu na Śwdkim Zachodzie – 8,1% populacji. ## Sport W Detroit działa wiele klubów sportowych, z których najbardziej znane są: druźyna koszykarska Detroit Pistons, hokejowa Red Wings, baseballowa Tigers oraz futbolu amerykańskiego Detroit Lions. ## Przestępczość Miasto wyróżza się wysokim poziomem przestępczości, plasując się w pierwszej piątce najbardziej niebezpiecznych miast w USA (41,45 przestępczości na 100 tys. mieszkańców). Odnotowuje wyźjący wskażorz przestępczości z użyciem przemocy (w tym morderstw, napaści i rabunków). W 2019 roku w mieściu zamordowano 275 osób. Najniebezpieczniejszymi dzielnicami Detroit są: Franklin Park, Fiskhorn, Warrendale, Von Steuben i Greensbriar. ## Zobacz teź Hamtramck Michigan Central Station Detroit: Become Human ## Przypisy ## Linki zewnętrzne Detroit w bazie city-data.com (ang.) Marcin ŁukaszM.Ł. Makowski Marcin ŁukaszM.Ł., Pobudka z amerykańskiego snu [online], Onet.pl, 19 grudnia 2012 [zarchiwizowane z adresu 2012-12-31] . Reportaż z miasta zrujnowanego przez kryzys z lat 60. (ang.) Detroit: ruiny Imperium ## Metadata - populacja: 633200 - data założenia: 1701 - region: Wayne County - data urodzenia: null - unikalny styl: Miasto motoryzacyjne i kulturalne, znane z rozwinięcia i upadku przemysłu samochodowego, oraz bogatej kultury muzycznej i sztuki - ciekawostki: ["Detroit jest miejscem narodzin amerykańskiego przemysłu motoryzacyjnego", "W 2013 roku ogłosiło upadłość", "W 2014 roku w Detroit było największe bezrobocie w Stanach Zjednoczonych"] - cytaty: [] - kolor podstawowy: #23b7c2 - URL do herbu: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Detroit_Michigan_Seal.svg/120px-Detroit_Michigan_Seal.svg.png - dodatkowe obrazy: ["https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Detroit_Michigan_Seal.svg/120px-Detroit_Michigan_Seal.svg.png", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Detroit_Industry_Murals.jpg/220px-Detroit_Industry_Murals.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Detroit_river.jpg/220px-Detroit_river.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Detroit_riverfront.jpg/220px-Detroit_riverfront.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Detroit_riverfront_at_night.jpg/220px-Detroit_riverfront_at_night.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Detroit_riverfront_at_night.jpg/220px-Detroit_riverfront_at_night.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Detroit_riverfront_at_night.jpg/220px-Detroit_riverfront_at_night.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Detroit_riverfront_at_night.jpg/220px-Detroit_riverfront_at_night.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Detroit_riverfront_at_night.jpg/220px-Detroit_riverfront_at_night.jpg"] - pozytywna: 50 - neutralna: 50 - negatywna: 0 - zaufanie: {"reliability": 80, "transparency": 70, "expertise": 90, "influence": 85, "stability": 75}