Duszanbe (ros., tadż. Душанбе, w latach 1924–1929 Duszambe, w latach 1929–1961 Stalinabad) – stolica i największe miasto Tadżykistanu, położone u zbiegu rzek Warzob i Kofarnihon. W 2019 roku miasto zamieszkiwało 846 400 osób. == Historia == Miasto zostało założone w 1924 roku jako Duszambe. W 1929 roku uzyskało połączenie kolejowe do Taszkentu i zostało stolicą nowo utworzonej Tadżyckiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Nazwę Duszanbe nadano 10 listopada 1961 roku (wcześniej miasto nosiło nazwę Stalinabad – „Miasto Stalina”). Nazwa Duszanbe w języku tadżyckim oznacza „poniedziałek”, ponieważ miasto znane jest do dziś ze swych poniedziałkowych bazarów. Od 1991 roku Duszanbe stało się stolicą niepodległego Tadżykistanu. W 2006 roku wyburzono synagogę, aby zrobić miejsce do budowy nowego pałacu prezydenckiego. We wrześniu 2015 roku przez miasto przetoczyły się zamieszki oraz próba wszczęcia antyrządowej rebelii przez lokalne ugrupowania powiązane z islamskimi terrorystami. == Geografia == Duszanbe leży u zbiegu rzek Warzob i Kofarnihon. Od północy i wschodu miasto otacza pasmo górskie Gissar, którego szczyty mogą sięgać nawet 4000 m n.p.m., natomiast od południa Duszanbe jest otoczone przez góry: Babatag, Aktau, Rangontau, Karatau, które osiągają wysokość 1700 m n.p.m. Do lat 60. XX wieku, Duszanbe znajdowało się na lewym brzegu rzeki Varzob, jednak później zaczęło się rozbudowywać na prawym brzegu. Miasto jest położone na obszarze zagrożonym trzęsieniem ziemi. W ciągu ostatnich 100 lat, na tych terenach było wiele trzęsień ziemi o magnitudzie 5-6. Jednym z nich było trzęsienie ziemi Khait w 1949 roku. === Dzielnice === Duszanbe dzieli się na cztery dzielnice. == Nauka i oświata == Duszanbe jest najważniejszym ośrodkiem naukowym w Tadżykistanie. Tu swoją główną siedzibę mają Akademia Nauk Tadżykistanu i 17 instytutów naukowo-badawczych. W Duszanbe znajduje się także 17 uczelni wyższych, np.: Tadżycki Uniwersytet Narodowy Słowiański Uniwersytet Tadżycko-Rosyjski Filia Uniwersytetu Moskiewskiego == Atrakcje turystyczne == Muzeum Narodowe Tadżykistanu Pałac Wahdat w Duszanbe Muzeum Etnograficzne w Duszanbe Meczet Hadżi Jakub Ogród zoologiczny w Duszanbe == Transport == Stacja kolejowa Duszanbe Port lotniczy Duszanbe (3 września 2014 został otwarty nowy budynek terminalu, port jest także bazą dla tadżyckich linii lotniczych Somon Air oraz Tajik Air) Trolejbusy w Duszanbe == Demografia == == Miasta partnerskie == Boulder, Stany Zjednoczone Gandża, Azerbejdżan Klagenfurt am Wörthersee, Austria Lahore, Pakistan Lusaka, Zambia Mazar-i Szarif, Afganistan Mińsk, Białoruś Monastyr, Tunezja Reutlingen, Niemcy Sana, Jemen Sankt Petersburg, Rosja Sziraz, Iran Teheran, Iran Urumczi, Chiny Xiamen, Chiny == Osoby związane z Duszanbe == Farogat Iskandarowa (ur. 1955) – tadżycka iranistka Okił Khamidow (ur. 1963) – reżyser mieszkający w Polsce Umarali Kuwwatow (1968–2015) – tadżycki przedsiębiorca i polityk Szuhrat Sadijew (ur. 1954) – tadżycki historyk == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Dushanbe: A Modern Metropolis in Central Asia (YouTube) ang.