# Kijów: Stolica i Serce Ukrainy Kijów, jedno z najstarszych i najważniejszych miast wschodniej Europy, jest stolicą Ukrainy i jej największym ośrodkiem miejskim. Położony nad malowniczym Dnieprem, miasto to od wieków odgrywa kluczową rolę w historii, kulturze i gospodarce regionu. Od czasów Rusi Kijowskiej, przez epokę polską, rosyjską, radziecką, aż po współczesną niepodległą Ukrainę, Kijów był świadkiem ważnych wydarzeń i zmian, które ukształtowały jego unikalny charakter. ## Historia Kijowa Historia Kijowa sięga V wieku, kiedy to na wzgórzach nad Dnieprem powstała osada handlowa. W IX wieku Kijów stał się stolicą Rusi Kijowskiej, potężnego państwa, które zjednoczyło plemiona wschodniosłowiańskie. Złoty wiek Kijowa przypadł na X i XI wiek, kiedy miasto było centrum handlu, kultury i religii, promieniującym na całą wschodnią Europę. To właśnie w Kijowie Włodzimierz Wielki przyjął chrześcijaństwo w 988 roku, co miało ogromny wpływ na przyszłość Rusi i krajów ościennych. W kolejnych wiekach Kijów przechodził burzliwe koleje losu. W 1240 roku miasto zostało zniszczone przez najazd Tatarów, co zapoczątkowało okres upadku i zależności od Złotej Ordy. W XIV wieku Kijów znalazł się pod panowaniem Wielkiego Księstwa Litewskiego, a następnie, po unii lubelskiej, stał się częścią Korony Królestwa Polskiego. W tym okresie miasto odzyskało znaczenie jako ważny ośrodek administracyjny i handlowy. W XVII wieku, po powstaniu Chmielnickiego i rozejmie andruszowskim, Kijów został włączony do Carstwa Rosyjskiego. W XIX wieku miasto stało się ważnym centrum przemysłowym i kulturalnym Imperium Rosyjskiego. Rozwój Kijowa został przerwany przez rewolucję 1917 roku i wojnę domową. W latach 1918–1920 Kijów był stolicą Ukraińskiej Republiki Ludowej, a następnie, w 1934 roku, został stolicą Ukraińskiej SRR. W okresie sowieckim Kijów stał się jednym z największych ośrodków przemysłowych i naukowych Związku Radzieckiego. II wojna światowa przyniosła miastu ogromne zniszczenia. Po wojnie Kijów został odbudowany i rozbudowany. Od 1991 roku Kijów jest stolicą niepodległej Ukrainy. Miasto stało się symbolem ukraińskiej tożsamości narodowej i miejscem ważnych wydarzeń politycznych, takich jak Pomarańczowa Rewolucja w 2004 roku i Euromajdan w latach 2013–2014. W 2022 roku Kijów stał się celem rosyjskiej inwazji, ale dzięki heroicznej obronie mieszkańców i żołnierzy ukraińskich, miasto pozostało niezdobyte. ## Nazwa i Toponimia Nazwa Kijowa ma bogatą i złożoną historię, odzwierciedlającą różne wpływy kulturowe i językowe na przestrzeni wieków. Najbardziej rozpowszechniona wersja wywodzi nazwę miasta od imienia legendarnego założyciela, Kija, który miał założyć osadę na wzgórzach nad Dnieprem wraz z braćmi Szczekiem i Chorywem oraz siostrą Łybedą. W różnych źródłach historycznych pojawiają się różne nazwy Kijowa, takie jak: *Kaenuogardia* w sagach normańskich, *Kijoaba Sabatas* w relacjach Konstantyna VII Porfirogeneta, *Kujaba* w źródłach arabskich, czy *Kyjev* w kronice Nestora. W bullach papieskich z XIII-XIV wieku miasto występuje jako *Mankirmen* lub *Magraman*. Spotykana w języku angielskim nazwa *Kiev* bazuje na rosyjskiej transkrypcji, podczas gdy *Kyiv* jest transliteracją z języka ukraińskiego i jest promowana przez władze ukraińskie jako oficjalna nazwa w językach obcych. Kampania *KyivNotKiev* miała na celu promowanie użycia ukraińskiej formy w międzynarodowej komunikacji. ## Gospodarka Kijowa Kijów jest największym ośrodkiem gospodarczym Ukrainy, generującym znaczną część krajowego produktu brutto. Miasto posiada rozwinięty i zróżnicowany przemysł, w tym przemysł maszynowy, lotniczy, optyczny, precyzyjny, elektrotechniczny, elektroniczny, stoczniowy, chemiczny, lekki, spożywczy i materiałów budowlanych. W Kijowie znajdują się siedziby największych ukraińskich przedsiębiorstw, takich jak Naftohaz Ukrainy, Energorynok i Kyivstar. Miasto jest również ważnym centrum handlowym i finansowym, z licznymi bankami, firmami ubezpieczeniowymi i biurami maklerskimi. Kijów posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę transportową, w tym dwa międzynarodowe porty lotnicze (Boryspol i Żulany), port rzeczny, sieć metra, tramwaje i trolejbusy. Miasto jest również ważnym węzłem kolejowym i drogowym. ## Kultura i Religia Kijów jest głównym ośrodkiem kulturalnym Ukrainy, z licznymi teatrami, operami, muzeami, galeriami sztuki i zabytkami. Miasto posiada bogatą tradycję teatralną i muzyczną. W Kijowie znajdują się Opera Narodowa im. Tarasa Szewczenki, Narodowy Teatr Dramatyczny im. Iwana Franki, Ukraiński Teatr Dramatyczny im. Łesi Ukrainki, Filharmonia Narodowa Ukrainy oraz liczne muzea, takie jak Narodowe Muzeum Historii Ukrainy, Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy i Narodowe Muzeum Tarasa Szewczenki. W Kijowie znajduje się wiele zabytków sakralnych, w tym sobór Mądrości Bożej i ławra Peczerska, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasto jest również siedzibą wielu kościołów i klasztorów różnych wyznań, co odzwierciedla różnorodność religijną Ukrainy. ## Polacy w Kijowie Kijów przez wieki był ważnym ośrodkiem polskości. Do czasu odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku, miasto to było jednym z najważniejszych centrów polskiej kultury i życia społecznego na wschodnich ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Polacy w Kijowie odgrywali znaczącą rolę w życiu intelektualnym, kulturalnym i gospodarczym miasta. Na tamtejszym uniwersytecie kadrę naukową i studencką tworzyli m.in. Polacy. W roku akademickim 1838/39 studenci polscy stanowili 62,5% ogółu studentów. Dzielnica Łypki była zamieszkiwana przez arystokrację polską. Na głównej ulicy Kreszczatik tętniło polskie życie społecznościowe. W mieście działało wiele polskich zakładów przemysłowych, szkół prywatnych, gimnazjów, siedzib gazet, teatrów, sklepów i firm, a także wydawnictw. Obecnie w Kijowie mieszka około 7000 Polaków. ## Kijów Dzisiaj Kijów to dynamicznie rozwijająca się metropolia, która łączy w sobie bogatą historię i nowoczesność. Miasto oferuje szeroki wachlarz atrakcji turystycznych, kulturalnych i rozrywkowych. Kijów jest również ważnym ośrodkiem naukowym i edukacyjnym, z licznymi uniwersytetami, instytutami badawczymi i bibliotekami. Mimo trudnej sytuacji politycznej i trwającej wojny, Kijów pozostaje symbolem ukraińskiej dumy i niezłomności. ## Parki Kijowa Kijów słynie z dużej ilości terenów zielonych, które pełnią funkcje rekreacyjne. Do najbardziej znanych parków należą: * Wołodymyrśka hirka * Chreszczatyj park * Park Maryjski * Hidropark * Park Wiecznej Chwały * Park Narodowy „Hołosijiwski” * Ogród Botaniczny im. Aleksandra Fomina * Park im. Tarasa Szewczenki