Nagoja (jap. 名古屋市 Nagoya-shi) – miasto w południowej części wyspy Honsiu, którego aglomerację zamieszkuje około 9 mln ludzi, co czyni ją trzecią co do wielkości w Japonii, po Tokio i Osace. == Historia == Początkowo była to wieś rybacka. W 1591 roku była główną kwaterą wojsk Hideyoshiego Toyotomi w kampanii koreańskiej. Po rewolucji Meiji nastąpił gwałtowny rozwój miasta. Od 1 października 1889 roku posiada status miasta. 10 listopada 1907 został otwarty port Nagoja. 1 kwietnia 1908 roku ustanowiono pierwsze cztery dzielnice: Higashi, Nishi, Minami i Naka. 1 sierpnia 1922 roku otwarto pierwszą linię trolejbusową, a 1 lutego 1930 roku – autobusową. Nagoja została niemal całkowicie zniszczona podczas II wojny światowej. Została jednak szybko odbudowana i jest jednym z najnowocześniejszych miast kraju: 20 czerwca 1954 – ukończono budowę wieży telewizyjnej w Parku Centralnym 15 listopada 1957 – ukończono pierwszy odcinek metra linii Higashiyama z dworca Nagoya do Sakae 1 października 1959 – ukończono odbudowę zamku Nagoya 3 kwietnia 1997 – oddano do użytku Muzeum Teatru Nō marzec-wrzesień 2005 – zorganizowano wystawę EXPO 2005 (wł. Aichi EXPO, które miało miejsce w sąsiednich miastach: Nagakute i Seto). == Zabytki == Najbardziej znane zabytki to: zbudowany w 1612 zamek Nagoya (jap. 名古屋城 Nagoya-jō), którego część spłonęła podczas II wojny światowej i została odbudowana w swoim pierwotnym kształcie w 1959 zespół architektoniczny shintoistycznego, wielkiego chramu Atsuta (熱田神宮, Atsuta Jingū). == Muzea == Chram Atsuta Muzeum Tokugawy oraz park Nagoya/Boston Muzeum Sztuk Pięknych Muzeum Miasta Nagoja Muzeum Morskie wraz ze statkiem do badań arktycznych „Fuji” Muzeum Elektryczności Muzeum Techniki Muzeum Pieniędzy. Muzeum Teatru Nō Muzeum Uniwersytetu w Nagoi. == Położenie == Miasto leży w środkowej części wyspy Honsiu nad zatoką Ise. Najwyżej położone miejsce w mieście (198,3 m n.p.m.) wznosi się w dzielnicy Moriyama, a najniżej położone (-1,73 m) znajduje się w dzielnicy Minato. Miasto rozciąga się ze wschodu na zachód na odległość 24,55 km, a z północy na południe – 25,08 km. == Klimat == Klimat w mieście jest umiarkowany ze średnioroczną temperaturą 16,4 °C, z dość gorącym latem (najwyższa zanotowana temperatura: 39,9 °C) i łagodną i słoneczną zimą (najniższa zanotowana temperatura: -10,3 °C). == Dzielnice miasta == Miasto składa się z 16 dzielnic: Atsuta, Chikusa, Higashi, Kita, Meitō, Midori, Minami, Minato, Mizuho, Moriyama, Naka, Nakagawa, Nakamura, Nishi, Shōwa, Tempaku. == Gospodarka == Nagoja należy do najbardziej uprzemysłowionych miast kraju. Jest głównym ośrodkiem przemysłowym okręgu Chūkyō. Rozwinięty jest przemysł: środków transportu – Toyota maszynowy precyzyjny poligraficzny elektroniczny włókienniczy chemiczny porcelanowy (Noritake Co. Ltd.) spożywczy hutniczy (żelazo i aluminium) Jest to także ważny ośrodek handlowo-finansowy. W 2005 roku, w sąsiednim miasteczku Nagakute, odbywała się światowa wystawa Expo 2005. Również Port Nagoya jest ważnym centrum przeładunkowym, min. samochodów Toyota. 29 października 2010 podpisano tu Protokół do Konwencji o różnorodności biologicznej. == Transport == Nagoję obsługują 2 porty lotnicze: od 2005 roku Międzynarodowy Port Lotniczy Chūbu (NGO) na sztucznej wyspie w Tokoname i Port Lotniczy Nagoya (NKM) (Port Lotniczy Komaki) zlokalizowany na pograniczu miast Komaki i Kasugai. Dworzec Nagoya jest największą stacją kolejową na świecie i dużym węzłem komunikacyjnym przecinanym przez linie: Tōkaidō Shinkansen, Magistralę Tōkaidō, Magistralę Chūō. Meitetsu i Kintetsu – prywatne regionalne przedsiębiorstwa kolejowe obsługują region Tōkai i Kinki. Nagoya ma dobrze rozwiniętą sieć metra i komunikację autobusową. == Oświata == W mieście swoje siedziby mają takie uniwersytety jak: Nagoya University Nagoya City University Nagoya Institute of Technology Chukyo University Nagoya University of Arts Nagoya University of Arts and Sciences Nagoya University of Commerce & Business Nagoya University of Foreign Studies Nanzan University Aichi University Nagoya Women’s University Aichi Institute of Technology Aichi Medical University Aichi Prefectural University Aichi Prefectural University of Fine Arts and Music Aichi University of Education Nagoya Gakuin University == Sport == Co roku od 1984 odbywa się Kobiecy Maraton (I połowa marca). W mieście mają swoje siedziby takie kluby sportowe jak: Nagoya Grampus Eight – piłka nożna, klub występuje w japońskiej lidze J-League, mecze rozgrywają na Mizuho Athletic Stadium oraz w mieście Toyota, na stadionie Toyota Stadium. Chunichi Dragons – baseball, mecze rozgrywa w hali Nagoya Dome Nagoya Oceans – futsal, mecze rozgrywa w hali Teva Ocean Arena == Lokalne jedzenie == Jak każde miasto w Japonii, Nagoja również ma swoje specjały. Są to: misokatsu – koltet schabowy w sosie miso, tebasaki – rodzaj yakitori, kishimen – płaski makaron udon, misonikomi udon – makaron w gęstej zupie miso, Nagoja kōchin – specjalny rodzaj kurczaka, kulki ryżowe z tempurą, węgorz – grilowany w całości, w słodkim sosie, dengaku – kawałki tofu opiekane i nadziane na patyczek, miso oden – mieszanka japońska w sosie miso, miso dote – wieprzowe wnętrzności w sosie miso, tajwańska mazesoba - rodzaj ramenu bez bulionu. == Populacja == Zmiany w populacji Nagoi w latach 1970–2015: == Miasta partnerskie == Los Angeles (Stany Zjednoczone) Meksyk (Meksyk) Nankin (Chiny) Reims (Francja) Sydney (Australia) Taizhong (Tajwan) Taszkent (Uzbekistan) Turyn (Włochy) == Ludzie związani z Nagoją == == Zobacz też == Autostrada Nagoja Lista budynków w Nagoi powyżej 100 metrów wysokości Diecezja rzymskokatolicka w Nagoi == Przypisy ==