# Proszowice **Proszowice** – miasto powiatowe w województwie małopolskim, położone 18 km na północny wschód od Krakowa, na prawym brzegu rzeki Szreniawy, wśród żyznych ziem krakowskiej wyżyny. Od 1358 roku ma status miasta, z długą historią uprawiania rolnictwa i rozwoju handlu. ## Historia ### Prehistoria W rejonie Proszowic znajdują się ślady osadnictwa neolitycznego oraz kultury łużyckiej. W VI–VII w. n.e. obszary Małopolski zasiedlili Słowianie, tworząc plemię Wiślan. Na tych terenach powstał gród książęcy, który pełnił zarówno funkcje administracyjne, jak i obronne. Dolina Szreniawy sprzyjała rozwojowi rolnictwa, co czyniło Proszowice ośrodkiem handlu zbożem. ### Średniowiecze W XI–XIII w. okolice były gęsto zaludnione. W 1222 r. rycerz Przybysław Prosowic z rodu Szreniawitów otrzymał tę ziemię. Początkowo miejscowość była własnością rycerską, aż do początku XIV w. należała do rodu Szreniawitów lub Drużynnitów, później przeszła w ręce królewskie. Według tradycji w połowie XIII w. powstała parafia i zbudowano kościół. W 1358 r. miasto królewskie otrzymało przywileje samorządowe i targowe na prawie magdeburskim. Wiek XV był czasem rozkwitu – rzemieślnicy pracowali dla dworu królewskiego, a w 1496 r. Proszowice zostały wyznaczone na siedzibę sejmików ziemskich województwa krakowskiego. ### Nowożytność Przełom XVI i XVII w. był początkiem upadku miasta – pożary (1619, 1651), potop szwedzki i burzliwe sejmiki przyczyniły się do jego zubożenia. W 1733 r. Proszowice należały do wielkorządców krakowskich. Po rozbiorach Polski w 1795 r. włączono je do zaboru austriackiego, a następnie do Księstwa Warszawskiego, a potem do Królestwa Polskiego. W 1867 r. odebracono miastu prawa miejskie. W 1923 r. przywrócono je. ### XX wiek Podczas I wojny światowej miasto ucierpiało z powodu działania artylerii. W latach międzywojennych było częścią województwa kieleckiego. Podczas II wojny światowej miało miejsce zagłada społeczności żydowskiej. W styczniu 1945 r. Proszowice zostały wyzwolone przez oddziały 1. Frontu Ukraińskiego. Po wojnie weszły do województwa krakowskiego, a w 1954 r. przywrócono powiat proszowicki. ## Demografia Według GUS z 2019 r. w Proszowicach mieszka 5 983 osób. ## Zabytki ### Obiekty wpisane do rejestru - Zespół urbanistyczny miasta (relikt układu przedlokacyjnego, układ lokacyjny, dawne przedmieścia, kościół parafialny) - Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej i św. Jana Chrzciciela - Kaplica pw. św. Trójcy - Dzwonnica ### Inne zabytki - Cmentarz parafialny z II ćw. XIX w. - Cmentarz żydowski - Słup Boża Męka z XVII w. - Krzyż tzw. Biały Krzyż z XIX w. - Krzyż drewniany Grupa Ukrzyżowania z XIX w. - Figura Jezusa Frasobliwego z XIX w. - Kapliczka Jezusa Frasobliwego z XIX w. ## Gospodarka Proszowice są regionalnym ośrodkiem handlu rolno-spożywczego, z giełdą rolną oferującą warzywa, owoce oraz zwierzęta hodowlane. Okoliczne żyzne gleby sprzyjają rolnictwu. W mieście nie ma dużych zakładów przemysłowych – występuje tylko drobny przemysł, usługi i handel. ## Edukacja - Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki - Szkoła Podstawowa Nr 2 im. 6 Brygady Powietrznodesantowej gen. Stanisława Sosabowskiego - Zespół Szkół im. Bartosza Głowackiego ## Kultura i sport W 2008 r. oddano do użytku pierwszy w Polsce ogród biblijny. W mieście działają: Proszowianka Proszowice, Pogoń Proszowice i Stowarzyszenie Akademia Piłkarska Proszowice. ## Współpraca międzynarodowa Proszowice są miastem partnerskim Fichtenberg w Niemczech. ## Administracja W Proszowicach mieści się siedziba Unii Miasteczek Polskich oraz Związku Międzygminnego ds. Gazyfikacji, Rozwoju Terenów Wiejskich i Ochrony Środowiska. ## Ciekawostki - W 2008 roku obchodzono 650-lecie lokacji miasta. - W okresie migracji Słowian powstał tutaj gród książęcy, który był centrum administracyjnym i obronnym. - W latach 1496–1793 Proszowice były siedzibą sejmików ziemskich województwa krakowskiego. ## Galeria