# Saranda Saranda (alb. Sarandë, staroż. Onchesmus, gr. Άγιοι Σαράντα, Áyii Saránda, wł. Santi Quaranta) to miasto w południowej Albanii, będące stolicą okręgu Saranda w obwodzie Wlora. Położone nad Morzem Jońskim, u północnego krańca zatoki o tej samej nazwie, naprzeciwko greckiej wyspy Korfu. Autochtoniczna mniejszość grecka stanowi około 10% populacji, czyniąc Sarandę jednym z dwóch głównych ośrodków koncentracji Greków w Albanii (obok Gjirokastëry). ## Nazwa Nazwa miasta pochodzi od greckiego Άγιοι Σαράντα (Áyii Saránda) oraz włoskiego Santi Quaranta, co oznacza "Czterdziestu Świętych". Odnosi się to do Czterdziestu Męczenników z Sebasty, którzy ponieśli śmierć męczeńską za wiarę chrześcijańską. ## Geografia i Klimat Saranda usytuowana jest na skalistych, wapiennych zboczach opadających stromo do morza. Klimat jest tu ciepły i łagodny, z temperaturami rzadko spadającymi poniżej 0°C. Średnia temperatura stycznia waha się między 8,6 a 13,3°C. Od maja do października średnie temperatury miesięczne z reguły nie spadają poniżej 20°C, ale maksymalne temperatury w lipcu i sierpniu rzadko przekraczają 40°C. Roczna suma opadów jest wysoka i wynosi 1100 - 1740 mm, ale opady występują głównie w chłodnej połowie roku, od października do marca. W lipcu deszcz jest rzadkością. Opady śniegu i silne wiatry są rzadkie. ## Historia ### Wczesna historia Historia Sarandy sięga starożytności, kiedy to osada znana była jako Onchesmus. Ze względu na swoje strategiczne położenie, miasto odgrywało ważną rolę w historii regionu, będąc pod wpływem różnych kultur i imperiów. ### XX wiek W 1912 roku, po ogłoszeniu albańskiej deklaracji niepodległości, Saranda liczyła zaledwie 110 mieszkańców. W XX wieku Saranda dwukrotnie znalazła się w granicach Grecji - w latach 1913 i 1914-1916, z udziałem greckich powstańców Autonomicznej Republiki Północnego Epiru w 1914 roku. Do dziś zamieszkuje tam silna mniejszość grecka. W latach 1916-1920 Saranda była okupowana przez Włochy (Włoski Protektorat w południowej Albanii). Pierwsze drogi i budynki municypalne powstały w latach 30. XX wieku. W 1939 roku, gdy wojska Mussoliniego zajęły Albanię, Sarandę przemianowano na Porto Edda na cześć córki dyktatora, Eddy Ciano. Włosi planowali stworzyć tu ośrodek wypoczynkowy, ale działalność miejscowej partyzantki pokrzyżowała te plany. Wycofujący się faszyści podpalili miasto. W rok po wyzwoleniu Saranda liczyła zaledwie 1,5 tys. mieszkańców, w 1960 roku około 4 tysiące. W 1957 roku miasto liczyło 8,7 tys. mieszkańców i stało się stolicą okręgu. ## Współczesność ### Gospodarka Mieszkańcy Sarandy pracują głównie w budownictwie, rybołówstwie i przetwórstwie rybnym. Coraz większego znaczenia nabierają usługi, zwłaszcza w kontekście rozwijającego się ruchu turystycznego. W 2008 roku poziom bezrobocia wynosił 8,32%. ### Turystyka Saranda jest jednym z najchętniej odwiedzanych miast nadmorskich w Albanii. Turystów przyciągają liczne plaże, górskie krajobrazy, plantacje owoców cytrusowych, gaje oliwne, winnice i pastwiska. Okoliczne wody obfitują w ryby i skorupiaki. ### Kultura i Atrakcje Turystyczne * **Synagoga w Sarandzie:** Znaleziska archeologiczne. * **Plaże:** Liczne plaże w mieście i okolicy, oferujące różnorodne możliwości wypoczynku. * **Butrint:** Starożytne miasto Butrint, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, leżące niedaleko Sarandy. * **Lëkurësi Castle:** Zamek z widokiem na miasto i zatokę Saranda. ## Miasta Partnerskie * Korfu, Grecja ## Religia W Sarandzie, podobnie jak w całej Albanii, współistnieją różne wyznania. Historycznie dominowało chrześcijaństwo, ale obecność islamu jest również znacząca.