# Stadion Miejski im. Tadeusza Anioły, Edmunda Białasa i Henryka Czapczyka w Poznaniu (Enea Stadion) Stadion Miejski w Poznaniu, od lipca 2023 r. oficjalnie nazwany **Enea Stadion**, to jedna z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych aren sportowych w Polsce. Obiekt o kubaturze 1,3 mln m³ i powierzchni 250 tys. m² jest własnością miasta Poznań i pełni funkcję głównej siedziby klubu piłkarskiego **KKS Lech Poznań**. W swojej najnowszej odsłonie – zrewitalizowany w latach 2008–2012 – stadion stał się pierwszą w kraju oddaną do użytku areną mistrzostw europejskich. To właśnie tutaj 20 września 2010 r. odbyła się wielka gala otwarcia Euro 2012, poprzedzona koncertem Stinga z towarzyszeniem London Royal Philharmonic Orchestra. Architektonicznie arena wyróżnia się na tle innych polskich obiektów dzięki swojemu spójnemu, membranowemu dachu barwy naturalnego jedwabiu, pokrywającemu trybuny I, II i III. Jest to konstrukcja o unikalnym, pofalowanym kształcie, z elementem ruchomym nad trybuna nr II, zapewniającym optymalne doświetlenie murawy. Wszystkie 43 269 miejsc dla widzów są siedzące i wyposażone w składane krzesełka kubełkowe, co zapewnia komfort podczas wielogodzinnych widowisk sportowych. ## Historia i rozwój obiektu Początki stadionu sięgają 1968 r., kiedy to rozpoczęto budowę typowego dla epoki PRL obiektu usypanego na podstawie wału ziemnego. Pierwotna konstrukcja posiadała trzy trybuny w kształcie podkowy, z zaplanowaną (ale nigdy nie zrealizowaną) częścią rekreacyjno-basenową na miejscu czwartej strony. Obiekt przy ul. Bułgarskiej zastąpił dla poznańskiego Lecha starszy Stadion przy ul. 28 Czerwca w Dębcu. Pierwszy mecz na nowej arenie rozegrano 23 sierpnia 1980 r. przeciwko Motorowi Lublin (1:1), a pierwszym strzelcem bramki został Marek Skurczyński. Mecz ten przyciągnął 18 tys. widzów. W latach 80. stadion przechodził pierwsze, istotne udoskonalenia technologiczne. W 1981 r. zainstalowano elektroniczny zegar z tablicą wyników, który dał początek w poznańskiej piłce legendarnemu sektorowi „pod zegarkiem”. Rok 1986 przyniósł budowę czterech 56-metrowych masztów oświetleniowych, na których zamontowano jupytery o łącznej mocy 1890 luksów. Ich inauguracja miała miejsce 15 października 1986 r. podczas meczu eliminacji Mistrzostw Europy Polska – Grecja (2:1). Stadion z czasów PRL-u był świadkiem „złotej ery” poznańskiego Lecha. To właśnie na trybunach przy ul. Bułgarskiej klub zdobył większość swoich trofeów: dziewięć tytułów mistrzowskich (m.in. w 1983, 1984, 1992, 1993, 2010, 2015, 2022), pięć Pucharów Polski oraz pięć Superpucharów. W 1984 r. padł tu historyczny rekord frekwencji – podczas meczu z Widzewem Łódź na stadionie przebywało ok. 45 tysięcy osób, choć jego wtedy oficjalna pojemność wynosiła zaledwie 40 tys. miejsc. Początek lat 90. przyniósł jedynie kosmetyczne zmiany (montaż plastikowych krzesełek), ale w XX wieku stadion stał się areną ważnych wydarzeń krajowych. Był tu dwukrotnie rozgrywany finał Pucharu Polski: w 1998 r. (Amica Wronki – Aluminium Konin 5:3) oraz w 1999 r. (Amica Wronki – GKS Bełchatów 1:0). ### Era wielkiej modernizacji (2002–2012) W 2002 r. rozpoczęto kompleksową przebudowę obiektu. Pierwszym etapem było dobudowanie brakującej, czwartej trybuny, która zamknęła charakterystyczną „podkowę” i zwiększyła pojemność o 8124 miejsca. W 2006 r. ruszyła budowa nowej Trybuny nr II (dawnego sektora kibiców Lecha, tzw. „Kotła”), która po zakończeniu prac mogła pomieścić 9 tys. widzów. Projektantem inwestycji był mgr inż. Wojciech Ryżyński. Decyzję o gruntownej przebudowie areny pod kątem Euro 2012 podjęto z racji przyznania Polsce organizacji turnieju wraz z Ukrainą. Nowy projekt przewidywał przekształcenie trybun bocznych (I i III) w dwukondygnacyjne, co miało zwiększyć pojemność do ok. 45 tys. miejsc. Ostatecznie ze względu na optymalizację przestrzeni i zastosowanie szerszych krzeseł, stadion mógł pomieścić nieco ponad 41 tys. widzów (pojemność ta wzrosła do 43 269 w 2012 r.). W 2023 r., tuż po zakończeniu sezonu, na terenie stadionu otwarto **Muzeum Lecha Poznań**, stanowiącego hołd dla historii klubu i jego związanego z tą areną dziedzictwa. ## Infrastruktura i architektura Stadion Miejski w Poznaniu to obiekt przystosowany do najwyższych standardów międzynarodowych. Jego architektura łączy funkcjonalność z nowoczesnym designem. Zespół składa się z czterech trybun o zróżnicowanym przeznaczeniu: * **Trybuna nr I** (136,13 m × 58,64 m, pojemność: 12 481) – główna trybuna, zlokalizowana od strony boisk treningowych. Oprócz trybuny dla widzów, znajduje się w niej zaplecze dla zawodników, sędziów, strefa prasowa, loże VIP oraz garaż podziemny. Obecnie trybuna nosi miano imienia Edmunda Białasy. * **Trybuna nr II** (128,73 m × 48,35 m, pojemność: 9 610) – trybuna kibiców (dawniej „Kocioł”), z której część pomieszczeń od strony Fortu VIII zarezerwowano pod strefę hotelową. Trybuna posiada element ruchomy dachu, chroniący murawę przed deszczem. Obecnie trybuna nosi miano imienia Teodora Anioły. * **Trybuna nr III** (136,13 m × 58,64 m, pojemność: 14 033) – trybuna wzdłużna, biegnąca wzdłuż linii boiska od strony ul. Bułgarskiej, w całości dedykowana kibicom drużyny wyjezdnych oraz lokalnych sympatyków. Obecnie trybuna nosi miano imienia Henryka Czapczyka. * **Trybuna nr IV** (189,00 m × 42,80 m, pojemność: 6 749) – istniejąca, czterokondygnacyjna trybuna przeznaczona dla widowni, z dedykowanymi miejscami dla osób niepełnosprawnych. Obiekt oferuje ponad 900 miejsc parkingowych oraz dodatkowe atrakcje sportowo-rekreacyjne, w tym tor gokartowy. Wszędzie na stadionie można spotkać tablice upamiętniające Tercet ABC – legendy polskiej piłki z lat 70. i 80., co dodaje obiektowi wyjątkowego, historycznego charakteru. ## Kibicowska tradycja i „Kocioł" Sercem poznańskiej trybuny od lat 80. jest „Kocioł” – sekcja tradycyjnie zajmowana przez najbardziej oddanych kibiców KKS-u Lech. Początkowo tworzyła to sektor nr 6 wyłożony betonem, a później po przenosinach na sektory 8 i 9, znajdujące się pod zegarkiem. Z czasem, ze względu na rosnącą popularność i liczbę kibiców, terytorium „Kotła” zaczęło się rozrastać na sąsiednie sektory. Przenosiny na trybanę nr II w 2000 r. pozwoliły na lepsze zorganizowanie dopingu, choć później sekcja ta zmieniała swoją lokalizację w zależności od etapów budowy tryban. W „Kotle” zainstalowano liczne wieżyczki dla prowadzących doping, co miało na celu poprawę słyszalności i koordynacji ponad 5 tysięcy sympatyków. Choć w dni meczowe sekcja ta bywa w pełni obłożona, to jej potencjał oddźwięku i atmosfera potrafią wprawić w osłupienie nawet najbardziej doświadczonych rywali. ## Problemy agronomiczne i murawa Poznańska arena jest często wskazywana przez specjalistów z dziedziny agronomii sportowej jako przykład trudnej infrastruktury do utrzymania naturalnej murawy. Stadion cierpi na szereg uwarunkowań architektonicznych: * Brak przeszklonego dachu (w przeciwieństwie do Allianz Arena czy Stadionu Miejskiego we Wrocławiu), co uniemożliwia naturalne nasłonecznienie trawy. * Zamknięta konstrukcja, która nie przepuszcza swobodnych podmuchów wiatru. * Brak efektywnego systemu wentylacyjnego i irygacyjnego odprowadzającego wodę – deszcz łatwo spada na murawę, ale ciężko z niej odparowuje. Skutkiem tych problemów była spektakularna, finansowa „wojna” wokół jakości nawierzchni. W latach 2010–2012 murawa została wymieniona aż siedmiokrotnie, generując koszty rzędu 4 milionów złotych. Władze operatora stadionu ostatecznie zrezygnowały z bezwarunkowych gwarancji producenta na rzecz egzekwowania roszczeń po wielokrotnych porażkach, co znacząco wpłynęło na koszty utrzymania obiektu. ## Wydarzenia sportowe i kulturalne Stadion Miejski to arena o profilu wielofunkcyjnym. Jako główny obiekt piłkarski, gościł tu kilkukrotnie mistrzostwa Europy w piłce nożnej (ME U-19 w 2006 r. oraz mecze grupowe Euro 2012) oraz mecze Ligi Mistrzów, Ligi Europy i Ligi Konferencji Europy rozgrywane przez Lecha. W 2011 r. na stadionie odbyły się zawody Red Bull X-Fighters, przeniesione tu z Warszawy z powodu problemów organizacyjnych na Narodowym. Jednak to sfera wydarzeń kulturalnych najbardziej wyróżnia ten obiekt na tle innych polskich stadionów. Stadion Miejski w Poznaniu jest jedyną areną sportową w Polsce, na której zagrał Sting w ramach prestiżowej trasy „Symphonicities” z towarzyszeniem orkiestry symfonicznej (20 września 2010 r.). W 2013 r. gościła tu Alicia Keys, a w 2014 r. legendy heavymetalu – Iron Maiden (z supportem Slayer i Ghost). Stadion był również areną imprez masowych, takich jak międzynarodowe Zgromadzenia Świadków Jehowy, a w 2016 r. gościł uroczystości 1050-lecia Chrztu Polski ze spektaklem rock-opery „Jesus Christ Superstar”. W podsumowaniu – Stadion Miejski im. Tadeusza Anioły, Edmunda Białasa i Henryka Czapczyka w Poznaniu to nie tylko miejsce pracy codziennej KKS-u Lech, ale przede wszystkim nowoczesna, architektonicznie ważna arena, której rozbudowa wyznaczyła kierunek dla polskiego stadionoznawstwa. To węzeł łączący ciężką przeszłość futbolu Poznania z dynamicznie rozwijającą się współczesnością, pełniący funkcję zarówno świątyni sportu, jak i centrum kultury masowej.