# PKO Ekstraklasa PKO Ekstraklasa to najwyższa w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce, będąca jednocześnie najwyższym szczeblem centralnym (I poziom ligowy). W latach 1927–1939 nosiła nazwę Liga, a w latach 1948–2008 I liga. Obecnie, w jej ramach zmagania toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym, jako mistrzostwa kraju i przeznaczone są dla 18 najlepszych polskich klubów piłkarskich. Triumfator Ekstraklasy zostaje jednocześnie mistrzem Polski, zaś najsłabsze drużyny relegowane są do I ligi polskiej. ## Historia rozgrywek ligowych ### Historia rozgrywek przedligowych ### Utworzenie ligi Na fali zmian sanacyjnych, zapoczątkowanych w Polsce wiosną 1926 przez przewrót majowy, spora część działaczy piłkarskich postanowiła całkowicie zmienić – obrany w 1919 przez Polski Związek Piłki Nożnej – system rozgrywek o mistrzostwo Polski (MP). Co prawda wcześniej podejmowano podobne próby (już bowiem w październiku 1921 Ignacy Rosenstock oficjalnie wysunął pierwszy, konkretny projekt ogólnopolskiej ligi państwowej „na wzór zachodni” w dwóch klasach rozgrywkowych), jednak z uwagi na niewielką siłę przebicia ich pomysłodawców i brak większego wsparcia ze strony klubów kończyły się one niepowodzeniem. Odnośnie do obowiązującego w latach 1920–1926 modelu pucharowego coraz powszechniej wnoszono zastrzeżenia, uznając go za przestarzały i zupełnie nieadekwatny do ówczesnego stopnia rozwoju rodzimego futbolu. Przyszłość widziano jedynie we wprowadzeniu nowoczesnego systemu „każdy z każdym – mecz i rewanż” (zwanego ligowym). 2 grudnia 1926 z inicjatywy lwowskich: Pogoni, Czarnych oraz Hasmonei doszło w Krakowie do konferencji porozumiewawczej przedstawicieli 12 „klubów-reformatorów”. W trakcie spotkania ustalono wszystkie najpilniejsze kwestie i zaledwie dwa dni później, w tym samym gronie – podczas zebrania zorganizowanego w Warszawie w dniach 4 grudnia i 5 grudnia 1926 – utworzono nowy podmiot (pod roboczą nazwą Liga Polska), działający w ramach PZPN i zamierzający zorganizować pierwszą w historii kraju edycję ligi. Założycielami ekstraklasy byli następujący działacze: Stanisław Broniarz, Teofil Buchelt, Aleksander Dembiński, Jan Głażewski, Maksymilian Góra, Michał Hamburger, Heliodor Konopka, Tomasz Krzyski, Tadeusz Kuchar, Stanisław Luxenburg, Stanisław Mielech, Władysław Mirzyński, Tadeusz Piotrowski, Stanisław Rothert, Dawid Schargel, Zygmunt Skibicki, Aleksander Stencel, Marian Strumiłło oraz Roman Szczerbowski. 1 marca 1927 Liga wystąpiła ze struktur związku i rozpoczęła faktyczną działalność pod oficjalną nazwą Polska Liga Piłki Nożnej (PLPN) z gen. brygady Romanem Góreckim (ówczesny szef stołecznej Legii), jako nowo wybranym prezesem. Ostatecznie – w ciągu zaledwie kilku tygodni – przystąpiło do niej aż 57 klubów. 3 kwietnia 1927 odbyła się premierowa kolejka PLPN. Analiza prasowa wykazała jednak, że również o 15:00 rozpoczął się mecz w Toruniu, w którym TKS pokonał Polonię Warszawa 4:3 (4:0). Już w 6 minucie tego pojedynku gola zdobył Paweł Gumowski. 11 września 1927 w Krakowie Wisła rozgromiła TKS 15:0 (7:0), co do dzisiaj pozostaje rekordowym rozmiarem zwycięstwa rodzimej Ekstraklasy. Formalnie sezon zakończył się 13 listopada 1927, a ostateczna weryfikacja gier i tabeli nastąpiła dopiero 7 kwietnia 1928. ### Lata 30. W edycji 1937 po raz pierwszy dwie czołowe lokaty zajęli beniaminkowie (Cracovia i AKS Chorzów), czego nie powtórzono już nigdy później. Ostatnią przedwojenną pełną rywalizację (zakończoną elekcją mistrza) przeprowadzono w 1938, bowiem sezonu 1939 – na skutek wybuchu II wojny światowej – nie dokończono (w chwili przerwania rozgrywek w lidze prowadził Ruch Chorzów). ### Lata powojenne Dopiero październikowo-listopadowa seria artykułów w prasie sugerująca, iż „powstanie zawodowej ligi oczyściłoby atmosferę w światku piłkarskim”, doprowadziła do wznowienia dyskusji na ten temat. 14 lutego 1948 30. Walne Zgromadzenie PZPN ostatecznie zatwierdziło 14 klubów, które 14 marca 1948 rozegrały 7 meczów inauguracyjnej kolejki. Ligową edycję 1951 wygrała Wisła Kraków, ale tytuł mistrza Polski przyznawano wtedy zdobywcy Pucharu Polski, którym był Ruch Chorzów. Do 1961 w I lidze grano według cyklu wiosna-jesień. By przejść na cykl jesień-wiosna w 1962 przeprowadzono skrócone rozgrywki. ### Idea Ekstraklasa Latem 2004 ogłoszono przetarg w sprawie wykupienia praw do nazwy polskiej ekstraklasy. 15 października 2004 decyzję komisji przetargowej oficjalnie zatwierdziło Prezydium Zarządu PZPN, przyznając tym samym PTK „Centertel” sp. z o.o. miano głównego i tytularnego sponsora polskiej ekstraklasy piłkarskiej od 1 stycznia 2005. Umowa sponsoringowa zawarta została na 3,5 sezonu (do czerwca 2008) i opiewała na kwotę 31,6 mln zł. ### Orange Ekstraklasa 16 września 2005 – na skutek rebrandingu głównego sponsora polskiej I ligi – zmieniono nazwę rozgrywek na docelową – Orange Ekstraklasa (OE). W międzyczasie (12 sierpnia 2005) Ekstraklasa SA podpisała z PZPN umowę o zarządzaniu IE (dzień formalnego przejęcia piłkarskiej ligi zawodowej), zaś na jej mocy od 18 listopada 2005 (14 kolejki sezonu 2005/2006) faktycznie wykonuje te obowiązki. ### Reforma 2008/2009 7 stycznia 2007 obradujące w Warszawie walne zgromadzenie sprawozdawczo-statutowe PZPN podjęło decyzję o reformie centralnych szczebli męskich rozgrywek ligowych, począwszy od sezonu 2008/2009. Na mocy zawartych porozumień zmianom uległy zarówno struktura, jak i terminologia poszczególnych klas rozgrywkowych – w tym tej najwyższej – która z I ligi została oficjalnie przemianowana na Ekstraklasę. ### T-Mobile Ekstraklasa Dnia 21 lipca 2011 ogłoszono, że sponsorem tytularnym Ekstraklasy został T-Mobile, umowę podpisano na 2 lata. 24 maja 2013 roku Ekstraklasa przedłużyła współpracę z T-Mobile o kolejne 2 lata. ### Reforma 2013/2014 5 kwietnia 2013 Rada Nadzorcza Ekstraklasy SA przegłosowała nową formułę rozgrywek. Po rozegraniu 30. kolejek fazy zasadniczej zespoły zostaną podzielone na dwie równe grupy, a ich wyniki punktowe podzielone przez 2. ### Lotto Ekstraklasa W dniu 15 lipca 2016 Ekstraklasa SA oraz Totalizator Sportowy podpisały roczny kontrakt, który gwarantuje prawo do używania połączonej nazwy rozgrywek oraz znaku graficznego Ekstraklasy. Odtąd nazwa rozgrywek brzmiała Lotto Ekstraklasa, zaś Totalizator Sportowy stał się partnerem tytularnym ligi. Od 7 lipca 2017 używa się w Ekstraklasie systemu powtórek VAR. ### Reforma 2017/2018 Wraz z początkiem tego sezonu zlikwidowano podział punktów przez 2 po zakończeniu rundy zasadniczej. Zespoły nadal jednak są dzielone na dwie grupy po 8 zespołów (grupy mistrzowska i spadkowa). ### PKO BP Ekstraklasa W dniu 1 lipca 2019 Ekstraklasa SA oraz PKO Bank Polski podpisały roczny kontrakt, który gwarantuje prawo do używania połączonej nazwy rozgrywek oraz znaku graficznego Ekstraklasy. Odtąd nazwa rozgrywek brzmiała PKO BP Ekstraklasa. W sezonie 2023/2024 mistrzem Polski została Jagiellonia Białystok. Wicemistrzostwo zdobył Śląsk Wrocław, a ostatnie miejsce na podium Legia Warszawa. Z Ekstraklasą pożegnały się ŁKS Łódź, Ruch Chorzów i Warta Poznań. Rozgrywki PKO BP Ekstraklasy w sezonie 2025/2026 potrwają od 18 lipca 2025 roku do 23 maja 2026 roku. Najlepsza drużyna i wicemistrz Polski uzyskają prawo gry w eliminacjach do Ligi Mistrzów. 3. oraz 4. zespół zagra w kwalifikacjach do Ligi Konferencji. Zwycięzca Pucharu Polski uzyska prawo eliminacji do Ligi Europy. W dniu 4 grudnia 2026 ekstraklasa obchodzić będzie stulecie istnienia, a 3 kwietnia 2027 stulecie rozgrywek piłkarskich.Aktualnym Prezesem Ekstraklasy SA od 9 listopada 2017 roku jest Marcin Animucki. ## System rozgrywek W obecnym formacie rozgrywki składają się z trzydziestu czterech kolejek spotkań rozgrywanych pomiędzy drużynami systemem kołowym. Od sezonu 2021/22 w lidze występuje 18 zespołów. Drużyna zwycięska za wygrany mecz otrzymuje 3 punkty, 1 za remis oraz 0 za porażkę. Zajęcie pierwszego miejsca po ostatniej kolejce spotkań oznacza zdobycie tytułu Mistrzów Polski w piłce nożnej. Mistrz Polski kwalifikuje się do eliminacji Ligi Mistrzów UEFA. Druga oraz trzecia drużyna zdobywają możliwość gry w Lidze Konferencji UEFA. ## Statystyki osobowe ### Najwięcej goli w ekstraklasie * Ernest Pohl (Górnik Zabrze, Legia Warszawa) – 186 * Lucjan Brychczy (Legia Warszawa) – 182 * Gerard Cieślik (Ruch Chorzów) – 167 * Tomasz Frankowski (Jagiellonia Białystok, Wisła Kraków) – 167 * Teodor Peterek (Ruch Chorzów) – 155 + 1 ### Najwięcej występów w ekstraklasie * Łukasz Surma (Wisła Kraków, Ruch Chorzów, Legia Warszawa, Lechia Gdańsk) – 559 * Marcin Malinowski (Odra Wodzisław Śl., Ruch Chorzów) – 458 * Marek Chojnacki (ŁKS Łódź) – 452 (451 + 1 anulowany) * Arkadiusz Głowacki (Lech Poznań, Wisła Kraków) – 435 * Łukasz Trałka (Pogoń Szczecin, ŁKS Łódź, Lechia Gdańsk, Polonia Warszawa, Lech Poznań, Warta Poznań) – 431 ## Gwiazdki na koszulkach Od sezonu 2007/2008 Regulamin Strojów Meczowych w Rozgrywkach Ekstraklasy SA zezwala na umieszczanie gwiazdki symbolizującej liczbę wywalczonych tytułów mistrzowskich. Ustanowiono 3 rodzaje gwiazdek: * biała gwiazdka – symbolizująca wywalczenie od 1 do 4 tytułów mistrza Polski * srebrna gwiazdka – symbolizująca wywalczenie od 5 do 9 tytułów mistrza Polski * złota gwiazdka – symbolizująca wywalczenie 10 i więcej tytułów mistrza Polski ## Trofeum Trofeum za triumf w piłkarskiej ekstraklasie stanowi puchar, którego głównym elementem jest orzeł z uniesionymi i układającymi się w literę V skrzydłami. Waży 10,8 kg, a mierzy 71 cm. ## Sponsorzy ### Główni * 2004/2005 – Idea * 2005/2006 – Orange * 2006/2007 – Orange * 2007/2008 – Orange * 2011/2012 – T-Mobile * 2012/2013 – T-Mobile * 2013/2014 – T-Mobile * 2014/2015 – T-Mobile * 2016/2017 – Lotto (partner tytularny), Keno (sponsor strategiczny) * 2017/2018 – Lotto * 2018/2019 – Lotto (partner tytularny), PKO BP (sponsor strategiczny) ### Techniczni #### Puma (2008–2010) #### Puma (2010–2012) #### Puma (2012–2013) #### Adidas (2013–2015) #### Adidas (2015–2016) #### Adidas (2016–) ## Liga polska w mediach ### Prasa ### Radio ### Telewizja #### Transmisje #### Internet #### Magazyny ligowe ### Książki