# Polski Związek Piłki Nożnej (PZPN) Polski Związek Piłki Nożnej (PZPN), oficjalny skrót PZPN, to ogólnokrajowe stowarzyszenie piłkarskie posiadające osobowość prawną. Działa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jest jedynym prawnym reprezentantem polskiej piłki nożnej (również halowej, plażowej zarówno mężczyzn, jak i kobiet we wszystkich kategoriach wiekowych) w kraju oraz zagranicą. Założony w dniach 20–21 grudnia 1919 w Warszawie. Od 20 kwietnia 1923 należy do FIFA, a od 2 marca 1955 do UEFA. ## Organizacja i Zarządzanie PZPN odpowiada za szeroki zakres działań, obejmujący: * Szkolenie dzieci i młodzieży (finansowane ze środków z UEFA i budżetu państwa). * Organizację i nadzór nad 9 szczeblami rozgrywek ligowych: * 2 profesjonalnymi – I ligą i II ligą. * 7 amatorskimi – III ligą, IV ligą, V ligą, klasą okręgową, klasą A, klasą B i klasą C. * Organizację rozgrywek Pucharu Polski. * Organizację wszelkich spraw związanych z reprezentacjami Polski wszystkich kategorii wiekowych. * Przyznawanie licencji klubom piłkarskim. * Nadzór i organizacja struktury wojewódzkich związków piłki nożnej (ZPN). * Nadzór nad szkoleniem sędziowskim. * Dysponowanie majątkiem i siedzibą spółki. * Kontakty z kibicami i mediami. * Nadzór na emblematami Orła Białego na koszulkach. * Delegowanie członków do władz UEFA. * Pozyskiwanie sponsorów. * Nadzór finansowy, prawny i działalność operacyjna oraz pozyskiwanie środków finansowych i przeznaczanie ich na prowadzenie działalności statutowej związku. * Ochrona praw oraz koordynacja działań członków związku, zawodników, trenerów, instruktorów, menedżerów piłkarskich, licencjonowanych organizatorów imprez piłkarskich, sędziów i działaczy piłkarskich. ## Historia PZPN ### Początki i Założenie Polski Związek Piłki Nożnej został założony w dniach 20–21 grudnia 1919 w lokalu przy ulicy Koszykowej w Warszawie podczas „1. zjazdu 31 polskich klubów piłki nożnej” (1. Założycielskiego Zgromadzenia PZPN). Wzięło w nim udział 31 delegatów – po jednym z każdego klubu (wskutek zaginięcia kartotek PZPN, obecnie nie można odtworzyć nazw każdego z nich). Znani są reprezentanci klubów: Cracovia, Czarni Lwów, Koszarawa Żywiec, Lechia Lwów, ŁKS Łódź, Pogoń Lwów, Polonia Warszawa, RKS Kraków, Warta Poznań i Wisła Kraków. Podczas zgromadzenia opracowano i zatwierdzono statut stowarzyszenia, którego twórcami byli Józef Lustgarten, Jan Polakiewicz i Jan Weyssenhoff. Pierwszym prezesem wybrano działacza Cracovii – Edwarda Cetnarowskiego, a na siedzibę wybrano Kraków (znajdowała się ona tam od 22 grudnia 1919 do 14 stycznia 1928). Ponadto ogłoszono regulamin 1. mistrzostw Polski (w sezonie 1920), ustanowiono terytorialne granice związków okręgowych i powołano komitety organizacyjne poszczególnych OZPN: krakowskiego, lwowskiego, łódzkiego, warszawskiego oraz poznańskiego (26 lutego 1922 zatwierdzono powstanie trzech kolejnych: górnośląskiego, lubelskiego i wileńskiego, a 25 lutego 1923 – toruńskiego). ### Samorozwiązanie w 1951 roku 4 lutego 1951, na podstawie uchwały podjętej podczas Walnego Zebrania PZPN w Warszawie, doszło do rozwiązania Polskiego Związku Piłki Nożnej i powołania Sekcji Piłki Nożnej jako społecznej organizacji podlegającej Głównemu Komitetowi Kultury Fizycznej (GKKF). Uchwała o samorozwiązaniu nie była samodzielną decyzją PZPN, ale politycznym postanowieniem władz partyjno-państwowych PRL w szczytowym okresie stalinizmu w Polsce, czasie upodabniania wszelkich struktur państwowych do wzorców radzieckich. Identyczne uchwały podjęły wtedy władze wszystkich polskich związków sportowych, stając się komisjami w GKKF. SPN GKKF zastępowała formalnie PZPN we wszelkiej działalności związanej z polską piłką nożną, wprowadzając wiele pomysłów zaczerpniętych z ZSRR. Przykłady to przyznanie tytułu mistrza Polski w 1951 roku nie zwycięzcy I ligi, tylko zdobywcy Pucharu Polski oraz powiększenie od sezonu 1951 II ligi z 20 do 32 drużyn, a od sezonu 1952 o kolejne 8 zespołów. 9 grudnia 1956, podczas Plenum Sekcji Piłki Nożnej GKKF w Warszawie, na wniosek Prezydium SPN GKKF rozwiązano tę organizację, reaktywując PZPN. W latach 50., 5 maja obchodzono dzień PZPN. ### Zawieszenie władz w 1998 roku Wiosną 1998 roku zarząd PZPN z Marianem Dziurowiczem na czele popadł w konflikt z szefem UKFiT Jackiem Dębskim, który domagał się od władz PZPN przyjęcia kontrolerów UKFiT, czemu PZPN się sprzeciwiał. 21 kwietnia 1998 Jacek Dębski zawiesił prezesa Mariana Dziurowicza, wiceprezesa Jerzego Kozińskiego i sekretarza generalnego Michała Listkiewicza. Wkrótce dołączyło do nich trzydziestu kolejnych działaczy. 25 maja 1998 Sąd Wojewódzki w Warszawie ustanowił kuratora, którym został mecenas Wiesław Pakoca. Na skutek ultimatum FIFA i UEFA, grożących wykluczeniem polskiego futbolu z udziału w międzynarodowych stowarzyszeniach, 7 sierpnia 1998 odwieszono działaczy PZPN. 20 lutego 1999 odbył się Nadzwyczajny Walny Zjazd Delegatów PZPN, na którym postanowiono m.in., że zjazd wyborczy odbędzie się 28 czerwca 1999. W tajnym głosowaniu wybrano Michała Listkiewicza. ### Zarząd komisaryczny w 2007 roku W związku z aferą korupcyjną w polskiej piłce nożnej, 19 stycznia 2007 Minister Sportu Tomasz Lipiec zawiesił ówczesne władze PZPN, wprowadzając zarząd komisaryczny w osobie Andrzeja Rusko. FIFA i UEFA nie uznały tego działania, grożąc sankcjami wobec polskiego futbolu. Ostatecznie 5 marca 2007 zarząd PZPN został odwieszony, a kurator ze związku wycofany. ### Zarząd komisaryczny w 2008 roku Na wniosek ministra sportu i turystyki Mirosława Drzewieckiego, 29 września 2008 Trybunał Arbitrażowy do Spraw Sportu przy PKOl zawiesił zarząd PZPN. Ustanowiony został kurator Robert Zawłocki. 10 października 2008, na skutek groźby wykluczenia polskich drużyn z rozgrywek międzynarodowych i odebrania Polsce współorganizacji mistrzostw Europy 2012, Trybunał Arbitrażowy odwołał tymczasowego kuratora PZPN. ### Mistrzostwa Europy 2012 W 2007 roku UEFA zdecydowała się powierzyć Polsce i Ukrainie organizację mistrzostw Europy 2012. Za koordynowanie przygotowań do tego turnieju w Polsce odpowiedzialna była spółka EURO 2012 – Polska, powołana przez PZPN na zlecenie UEFA. ### Wybory prezesa w 2012 Wybory kolejnego prezesa PZPN odbyły się 26 października 2012. Zbigniew Boniek zwyciężył w II turze, zdobywając większość spośród 118 delegatów. ### Wybory prezesa w 2016 Podczas zjazdu delegatów, który odbył się 28 października 2016, Zbigniew Boniek został wybrany na drugą kadencję, pokonując Józefa Wojciechowskiego. ### Wybory prezesa w 2021 Cezary Kulesza został wybrany nowym prezesem PZPN 18 sierpnia 2021, pokonując Marka Koźmińskiego. ### Wybory prezesa w 2025 Cezary Kulesza został wybrany na drugą kadencję jako jedyny kandydat podczas zjazdu delegatów, który odbył się 30 czerwca 2025. ## Członkostwo Do PZPN należą: * 16 Wojewódzkich Związków Piłki Nożnej (ZPN). * Kluby sportowe posiadające sekcję piłki nożnej, bądź jednosekcyjne kluby piłkarskie. ## Struktura Władzy Struktura organizacyjna PZPN obejmuje: * Zarząd (18 członków). * Komisję Rewizyjną (7 członków). * Walne Zgromadzenie Delegatów. ### Obsada personalna Zarządu PZPN: * Cezary Kulesza – prezes * Adam Kaźmierczak – wiceprezes zarządu ds. organizacyjno-finansowych * Sławomir Kopczewski – wiceprezes Zarządu ds. szkoleniowych * Dariusz Mioduski – wiceprezes zarządu ds. zagranicznych * Marcin Animucki – wiceprezes zarządu ds. piłkarstwa profesjonalnego * Tomasz Garbowski – wiceprezes zarządu ds. piłkarstwa amatorskiego * Członkowie zarządu: 12 osób, w tym Wojciech Cygan, Radosław Michalski, Paweł Wojtala ### Organy jurysdykcyjne: * Piłkarski Sąd Polubowny (8 działaczy) * Związkowy Trybunał Piłkarski (6 działaczy) * Izba ds. Rozwiązywania Sporów Sportowych (5 działaczy) * Wydział Dyscypliny (21 działaczy) * Komisja ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy * Komisja ds. Licencji Klubowych I ligi * Komisja ds. Licencji Klubowych II ligi * Komisja Odwoławcza ds. Licencji Klubowych ### Organy wykonawcze PZPN: * Wydziały i Komisje PZPN (w sumie 24) ### Organ administracyjny PZPN: * Biuro PZPN ## Siedziba Pierwsza siedziba PZPN znajdowała się w Krakowie. W 1928 roku związek przeniósł się do Warszawy, gdzie kolejno zajmował lokale: przy ul Foksal 16, ul. Wiejskiej 3 (1929–1931), ul. Nowowiejskiej 11 (1931–1938) i ul. Hożej 30. W 1945 roku PZPN ponownie na krótko przeniósł się do Krakowa, skąd w 1946 roku powrócił do Warszawy, na Stadion Wojska Polskiego przy ul. Łazienkowskiej 3. Kolejna siedziba to Al. Ujazdowskie 22, a następnie ul. Miodowa 1. W 2009 roku PZPN przeniósł się do siedziby przy ul. Bitwy Warszawskiej 1920 r. 7. ## Prezesi PZPN Pełna lista prezesów PZPN znajduje się w odrębnym artykule.