# Całun Turyński Całun Turyński to jedna z najbardziej kontrowersyjnych i badanych relikwi w historii chrześcijaństwa. Jest to lniane płótno o wymiarach 437 cm x 113 cm, zachowujące dwustronny wizerunek mężczyzny z licznymi śladami krwi i ran, który według tradycji miał owić ciało Jezusa Chrystusa po rozpięciu z krzyża. ## Historia przedmiotu Historię całunu można podzielić na dwa okresy. Pierwszy, obiektywny, obejmuje okres od 1357 roku, kiedy to po raz pierwszy pojawiła się w nim wzmianka w zachowanym dokumencie. Drugi okres, poprzedzający 1357 rok, łączy się z różnymi tradycjami i legendami, w tym z legendą o korespondencji Jezusa z królem Abgarem V z Edessy. Według jednej z hipotez, całun jest utożsamiany ze znalezionym w Edessie w VI wieku mandylionem, który później został przeniesiony do Konstantynopola. W 1204 roku, podczas czwartej krucjaty, zniknął on z Konstantynopola i jego losy są przedmiotem dyskusji. Jedna z teorii głosi, że trafił do rąk rodziny de Charny, którzy po raz pierwszy udokumentowali jego istnienie w 1357 roku w miejscowości Lirey we Francji. Od 1453 roku całun jest własnością książąt sabaudzkich, a od 1578 roku przechowywany jest w Turynie. W 1694 roku wybudowana została specjalna kaplica w katedrze na jego potrzeby. W 1997 roku podczas pożaru katedry całun został uratowany. ## Opis fizyczny Całun jest ręcznie tkanej tkaniny lnianej o splotu "trzy na jeden", z niewielką domieszką włókien bawełny. Na jego powierzchni widoczne są liczne ślady konserwacji z XVI wieku, a także 48 znaczących uszkodzeń spowodowanych pożarem w 1532 roku, które następnie zostały złatane. Na całunie znajduje się obraz nagiego mężczyzny o atletycznej budowie ciała, z brodą i długimi włosami zaplecionymi w luźne warkocze. Jego ciało jest oznaczone licznymi ranami, w tym pojedynczą raną kłutą między piątym a szóstym żebrem. Obraz ten ma cechy negatywu fotograficznego i jest znacznie jaśniejszy niż otoczenie. ## Badania naukowe Od połowy XIX wieku przeprowadzane są liczne badania nad całunem, obejmujące różne działy nauki. W 1898 roku adwokat Secondo Pia zrobił pierwsze zdjęcia całunu, które zaskoczyły świat, ponieważ ujawniły, że obraz ma cechy negatywu fotograficznego. W 1978 roku amerykańska grupa badawcza STURP (Shroud of Turin Research Project) przeprowadziła kompleksowe badania. Wyniki wskazywały, że obraz nie został wykonany za pomocą farb ani barwników, a jego struktura sugeruje, że powstał w wyniku procesów fizycznych i chemicznych. W 1988 roku trzy niezależne laboratoria przeprowadziły datowanie metodą węglową-14, która wskazała datę powstania między 1260 a 1390 rokiem. Jednak wyniki te zostały podważone przez kilka badaczy, którzy wskazują na możliwe zanieczyszczenie próbek lub ich pochodzenie z późniejszych łat. W 2005 roku Raymond Rogers stwierdził, że próbka użyta do datowania zawierała nici doszyte do płótna z późniejszych okresów. W 2013 roku profesor Giulio Fanti opublikował wyniki badań wykorzystujących trzy różne metody datowania, które sugerują, że całun może pochodzić z I wieku naszej ery. ## Analiza wizerunku Na całunie widoczne są dwa rodzaje obrazu: odciski płynów ustrojowych (krwi, surowicy, potu) i obraz ciała. Obraz odcisnięty składa się z brunatnoczerwonych plam, a obraz ciała ma cechy negatywu fotograficznego. Badania anatomiczne wskazują na wiele szczegółów zgodnych z opisem męki i śmierci krzyżowej, takich jak pozycja rąk, ślady ukrzyżowania, pęknięcia żeber i zranienia boku włócznią. Jednak istnieją również niespójności anatomiczne, sugerujące, że obraz nie jest realistycznym przedstawieniem ludzkiego ciała. ## Interpretacje Interpretacje autentyczności całunu są podzielone. Część badaczy uważa, że jest to autentyczna relikwia, owijająca ciało Jezusa Chrystusa, a obraz powstał w wyniku promieniowania lub innego niewyjaśnionego procesu fizycznego związego ze zmartwychwstaniem. Inną interpretacją jest teza, że całun jest dziełem sztuki średniowiecznej lub renesansu. Kościół katolicki oficjalnie nie zajmuje jednożnacznego stanowiska co do autentyczności całunu, pozwalając wiernym na osobiste przekonania. Papież Jan XXIII nazywał go "ikoną czwartorzędną", podkreślając jego wartość symboliczną. ## Badań współczesnych W ostatnich latach przeprowadzono badania wykorzystujące sztuczną inteligencję i modelowanie 3D. W 2025 roku opublikowano badania sugerujące, że wizerunek na całunie może być odbiciem płaskorzeźby (niskiego reliefu), a nie odciskiem ciała. Symulacje wykazały, że płótno owinięte wokół trójwymiarowego ciała spowodowałoby zniekształcenia obrazu, które nie występują na oryginalnym całunie. Pomimo licznych badań, sposób powstania obrazu pozostaje nierozwiązany. Wiele cech obrazu, takich jak jego trójwymiarowość, gradient koloru i głębokość zabarwienia, nie mogą być odtworzone w warunkach laboratoryjnych przy użyciu znanych technik. Całun Turyński pozostaje przedmiotem fascynacji zarówno dla wierzących, jak i dla naukowców, a jego tajemnica nadal czeka na ostateczne wyjaśnienie.