Columbo – amerykański kryminalny serial telewizyjny, emitowany w USA w latach 1968–1978 (45 odcinków) i 1989–2003 (24 odcinki). Rolę główną grał Peter Falk. W Polsce serial wyświetlany był po raz pierwszy przez TVP w latach 70. (pod tytułem Colombo), a następnie powtarzany przez wiele stacji. == Fabuła == Tytułowym bohaterem serialu jest porucznik Columbo, który pracuje w wydziale zabójstw policji w Los Angeles. Zbrodniarzami są głównie osoby dobrze sytuowane o wysokim statusie społecznym (lekarze, prawnicy, politycy, prezenterzy telewizyjni, sportowcy, ludzie filmu, przedsiębiorcy). Motywami zbrodni są między innymi: zabicie szantażysty, zabicie osoby, która zamierza ujawnić kompromitujące informacje, względy finansowe, chęć niedopuszczenia do sprzedaży firmy, zabicie niewiernego partnera/partnerki, wrobienie w morderstwo inną osobę i inne. Serial spopularyzował specyficzny układ fabuły, tzw. „odwróconą tajemnicę”. Najczęściej na początku każdego odcinka widzowie dowiadują się, kto jest mordercą, poznają motyw, przygotowania oraz wykonanie zbrodni. Następnie większość każdego odcinka zajmuje dochodzenie prowadzone przez porucznika Columbo, który odnajduje zabójcę i wiąże go ze zbrodnią. Z początku zbrodniarze traktują Columbo z lekceważeniem z powodu jego sposobu bycia i niedbałego ubrania. Dla widza zagadką jest sposób wykrycia sprawcy i udowodnienia mu winy. W standardowym układzie odcinka widz w pierwszych scenach poznaje przyszłego mordercę oraz jego ofiarę, zostaje przedstawiony motyw, a następnie przygotowania do zbrodni i jej wykonanie. Następnie na miejscu przestępstwa zjawia się porucznik Columbo. Porucznik rozpoczyna śledztwo, koncentrując się od początku na osobie, która popełniła zbrodnię. Od tego standardu było jednak wiele odstępstw. W części odcinków morderca nie czyni przygotowań do popełnienia morderstwa i popełnia je pod wpływem impulsu. W odcinku Columbo Goes To College Columbo towarzyszy mordercom przed i w trakcie dokonywania zbrodni oraz sam znajduje ciało. W odcinku No Time To Die Columbo nie tropi mordercy, tylko stara się wraz z innymi policjantami odnaleźć porwaną z wesela pannę młodą, na którym gościł także główny bohater (jest to jedyne w całej serii odstępstwo polegające na tym, iż nie jest popełnione morderstwo i Columbo nie spotyka się z mordercą). W epizodzie Last Salute to the Commodore nie jest ukazana scena morderstwa i nie jest zachowana formuła odwróconej tajemnicy, a wytypowany przez Columbo morderca okazuje się być ofiarą. W odcinku Undercover Columbo nie rozwiązuje stricte sprawy morderstwa, ale szuka fragmentów układanki, pracując incognito. W części z odcinków miało miejsce więcej niż jedno zabójstwo. W części odcinków przestępstwo bądź przestępstwa były dokonywane przez dwie osoby. == Porucznik Columbo == Porucznik Columbo na przestrzeni wszystkich epizodów opowiadał o sobie, na ogół w rozmowach z podejrzanymi. Niemniej jednak w epizodzie Dead Weight Columbo przyznał, iż niektóre detale o sobie zmyśla, po to, aby uzyskać przewagę nad podejrzanymi. Często też wspomina o swojej żonie, która jednak osobiście nie pojawia się w żadnym z odcinków. Najbardziej charakterystyczną cechą Columbo jest jego ubiór (podniszczony stary prochowiec, niechlujny krawat oraz sfatygowana koszula). Prochowiec posiada wiele kieszeni, do których Columbo chowa dowody oraz swój nieodłączny notes. Ze względu na ubiór Columbo bywał mylony z bezdomnymi lub akwizytorami. Porucznikowi towarzyszy również cygaro, które bardzo często pali lub przynajmniej trzyma w ustach. Porusza się samochodem Peugeot 403 w wersji cabrio. W rozmowach z podejrzanymi Columbo przedstawia siebie jako nieudolnego policjanta, którego zadaniem jest jedynie napisanie raportu dla zwierzchnika. W ten sposób usypia czujność podejrzanych. Columbo stara się uzyskiwać informacje mimochodem, zadając niezobowiązujące pytania, na które podejrzani chętnie odpowiadają. Porucznik zawsze bardzo interesuje się tym, czym zawodowo zajmują się podejrzani. Porucznik Columbo służył w armii podczas wojny koreańskiej, a po niej dołączył do nowojorskiej policji i został przydzielony do 12 posterunku. W 1958 roku za namową kuzyna Freda przeniósł się do Los Angeles. == Kwestia liczby serii == W zależności od źródła podaje się, iż serial posiada 13 lub 10 serii. Według serwisu IMDb liczba serii wynosi 13, podczas gdy wydania DVD zawierają 10 serii. Przy podziale na 10 serii, ostatnia rozpoczyna się odcinkiem Columbo Goes to College wydanym w grudniu 1990 roku i liczy 14 odcinków (nagranych w latach 1990–2003). == Obsada == Odtwórcą głównej, tytułowej roli był Peter Falk. === Wielokrotne występy === Poniższa lista zawiera osoby, które wystąpiły w przynajmniej 4 odcinkach (grając różne postacie): Mike Lally (23 odcinki) John Finnegan (12 odcinków) Bruce Kirby (9 odcinków) Shera Danese (6 odcinków) Vito Scotti (6 odcinków) Ed McCready (6 odcinków) Fred Draper (6 odcinków) Dianne Travis (6 odcinków) Patrick McGoohan (4 odcinki) Robert Culp (4 odcinki) Val Avery (4 odcinki) Steven Gilborn (4 odcinki) Jerome Guardino (4 odcinki) Gerry Okuneff (4 odcinki) === Odtwórcy ról czarnych charakterów === Poza jednym wyjątkiem każda wymieniona osoba na liście grała rolę mordercy lub osobę, która pomagała w zabójstwie (np. poprzez świadome zapewnienie sprawcy fałszywego alibi). W pozostałych rolach i epizodach wystąpili m.in.: Ida Lupino, Leslie Nielsen, Dean Stockwell, Don Ameche, Martin Sheen, Gena Rowlands, Lesley Ann Warren, Kim Cattrall, Fionnula Flanagan, Ian McShane, Suzanne Pleshette, Blythe Danner, Barry Corbin, Vincent Price, Dana Elcar, Louise Latham, Robert Loggia, Mako, William Smith, Mel Ferrer, Patrick Macnee, Steve Schirripa, Walter Koenig, Pat Morita, John Randolph, Rod Steiger, Tony Amendola, Sally Kellerman, William Christopher. == Lista odcinków == Odcinki pilotażowe Seria pierwsza Seria druga Seria trzecia Seria czwarta Seria piąta Seria szósta Seria siódma Seria ósma Seria dziewiąta Seria dziesiąta Seria jedenasta Seria dwunasta Seria trzynasta == Uwagi == == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Columbo w bazie IMDb (ang.) www.columbo-site.freeuk.com – Strona fanów serialu (ang.) www.columbo-forum.de – Strona fanów serialu (niem.)