IKEA (albo Ikea) – przedsiębiorstwo z siedzibą w Holandii, zajmujące się produkcją oraz sprzedażą mebli, artykułów dekoracyjnych oraz żywności, założone przez Ingvara Kamprada w 1943 roku w Szwecji. Nazwa jest akronimem od wyrazów: Ingvar, Kamprad, Elmataryd, Agunnaryd. Do 1967 roku firma używała zapisu Ikéa. Od 2008 roku jest jednym z największych sprzedawców mebli na świecie. == Historia == W pierwszych latach funkcjonowania, przedsiębiorstwo prowadziło sprzedaż wysyłkową swoich produktów. Dopiero w 1953 r. otwarto pierwszy stacjonarny salon meblowy. == Struktura organizacyjna == W sierpniu 2019 roku IKEA posiadała 430 sklepów w 52 krajach świata. Wszystkie spółki tworzące grupę IKEA, należą do holenderskiego koncernu INGKA Holding, którego właścicielem jest fundacja Stichting INGKA, utworzona w 1982 r. przez Kamprada z przyczyn podatkowych w Holandii. Polska jest drugim po Chinach największym producentem mebli sprzedawanych w sklepach IKEA na świecie. IKEA współpracuje z Ikano Bankiem. === IKEA Industry Group === IKEA jest właścicielem tartaku oraz grupy przemysłowej IKEA Industry (produkcja drewnianych mebli i komponentów). === BoKlok === BoKlok to firma Ikei i Skanska. Firma zbudowała ponad 11 tys. tanich domów w Finlandii, Szwecji, Norwegii. Obecnie ma budować w Wielkiej Brytanii. To domy z prefabrykatów – są one budowane w fabryce, a potem montowane w odpowiedniej lokalizacji. W Wielkiej Brytanii miesięczny czynsz ma wynosić ok. jedną trzecią miesięcznych zarobków, co ma czynić ofertę najmu najtańszą na rynku. == Rynki == Daty pierwszych otwarć sklepów w poszczególnych państwach: Gwiazdką zaznaczono, że z powodu zbrojnej agresji na Ukrainę, której sprawcą jest Rosja, 3 marca 2022 r. zawieszono działalność sklepów IKEA, natomiast we wrześniu 2023 r. zakończono działalność na terenie Rosji. === W Polsce === ==== Ikea Industry ==== Szwedzka branża meblarska na początku lat 60. rozpoczęła bojkot przedsiębiorstwa za obniżanie cen. Wtedy to Ingvar Kamprad postanowił nawiązać współpracę z polskimi przedsiębiorstwami. Właściciel Ikea swoje pierwsze zamówienie w Polsce złożył w styczniu 1961 roku w Zakładach Mebli Giętych – przedsiębiorstwem państwowym Fameg w Radomsku i dotyczyło między innymi 500 sztuk krzeseł Ögla wytwarzanych z giętego drewna bukowego. Krzesło to cztery lata później w teście magazynu „Allt i Hemmet” zostało uznane za wizytówkę jakości przedsiębiorstwa. Jeszcze w tym samym roku Ingvar Kamprad wraz z projektantami mebli IKEA odwiedził targi poznańskie. W kolejnym roku zamówił w Famegu już 20 tys. sztuk tego typu krzeseł. Do roku 2010 wartość zamówień przedsiębiorstwa IKEA w Polsce wzrosła do około 6 mld zł. ==== Sklepy Ikea ==== 19 września 1990 roku firma uruchomiła Start Shop o powierzchni około 1000 m² przy ulicy Grażyny Bacewiczówny na warszawskich Stokłosach, oferujący ograniczony skład mebli oraz dodatki. W 1991 otwarty został ponadto sklep w formacie „concept store” w Poznaniu przy ul. Karpiej. W czerwcu 1992 roku warszawska placówka na Stokłosach została zamieniona na pierwszy pełny sklep firmy znajdujący się przy Alejach Jerozolimskich (przy skrzyżowaniu z ulicą Żelazną) w Warszawie, zaś w 1993 roku najstarszy obecnie działający sklep otworzono w podwarszawskich Jankach. 7 kwietnia 1993 roku uruchomiony został sklep o powierzchni 3600 m² w Gdańsku w dzielnicy Przymorze, który powstał w dawnym budynku magazynowym Rolniczej Spółdzielni Pszczelarskiej „Wybrzeże”. W celu powiększenia powierzchni handlowej 22 kwietnia 1998 został on przeniesiony na obszar Centrum Handlowego „Matarnia” na osiedlu Złota Karczma. W 1994 roku sklep IKEA w Poznaniu został przeniesiony do nowej lokalizacji na terenie Centrum Handlowego „Franowo”, natomiast w 1999 jego działalność została ulokowana w obiekcie położonym w bezpośrednim sąsiedztwie dotychczasowej siedziby. W 1996 powstał sklep IKEA w Bielanach Wrocławskich, 19 sierpnia 1998 otwarty został sklep w Krakowie, a 30 sierpnia 2000 – w Katowicach. W 2001 dokonano zamknięcia sklepu przy Alejach Jerozolimskich w Warszawie, a w tym samym roku uruchomiony został nowy sklep zlokalizowany w dzielnicy Targówek. 27 listopada 2009 dokonano otwarcia sklepu IKEA w Łodzi. 8 maja 2013 uruchomiono nowy sklep w Bielanach Wrocławskich, który zastąpił działającą tam od 1996 poprzednią placówkę sieci. 5 sierpnia 2015 otwarty został sklep w Bydgoszczy, a 23 sierpnia 2017 – w Lublinie. 23 października 2018 w ramach testu nowego formatu placówek uruchomiony został sklep o powierzchni 4800 m² w Centrum Handlowym „Blue City” w Warszawie, który był pierwszym sklepem IKEA na świecie z ograniczonym asortymentem położonym w centrum handlowym. Zastosowano w nim również niespotykane wcześniej w sklepach sieci rozwiązania technologiczne. W związku z zakończeniem testu, wraz z końcem grudnia 2021 sklep ten został zamknięty. 31 maja 2021 otwarty został sklep IKEA w Szczecinie. Powstałe w listopadzie 2021 roku Studio Planowania i Zamówień IKEA w Gliwicach w kwietniu 2024 roku zostało przekształcone w większą placówkę o szerszym profilu, łącząc usługi planistyczne z możliwością zakupu wybranych artykułów na miejscu. W kwietniu 2025 roku sieć IKEA ogłosiła plan otwarcia do końca tego roku nowego sklepu w Bielsku-Białej o powierzchni około 1500 m², znacząco mniejszej niż w przypadku pozostałych sklepów tej sieci w Polsce. Placówka ta, zlokalizowana w Centrum Handlowym „Gemini Park”, zajęła ostatecznie 2000 m² i została uruchomiona 3 października 2025. Zastąpiła ona działające tam od 2022 studio planowania i zamówień, powstałe z przekształcenia otwartego w 2020 studia planowania. Obecnie (rok 2025) Ikea posiada jedenaście sklepów pełnowymiarowych w Polsce, które znajdują się w: Warszawie (Targówek), Bydgoszczy, Gdańsku, Jankach, Katowicach, Krakowie, Łodzi, Lublinie, Poznaniu, Szczecinie i Wrocławiu. Mniejszy powierzchniowo sklep funkcjonuje w Bielsku-Białej, natomiast w Gliwicach działa mini-sklep połączony ze studiem planowania i zamówień. Poza sklepami IKEA posiada 15 studiów planowania i zamówień (głównie w największych miastach bez pełnoprawnego sklepu sieci) oraz dodatkowe punkty mobilne umożliwiające odbiór produktu z ciężarówek sieci w określonych godzinach. ===== Wyniki finansowe grupy Ikea Retail Sp. z o.o. ===== == Krytyka == Z końcem 1997 szwedzka telewizja wyemitowała film o wykorzystywaniu pracy dzieci w zakładach produkujących dla IKEA w Wietnamie i na Filipinach. Przedsiębiorstwo nie zerwało jednak współpracy z tymi podmiotami argumentując, że w tych krajach prawo zezwala na takie praktyki. W katalogu produktów z 2001 r. przedsiębiorstwo napisało: „Praca dzieci w dzisiejszych czasach jest nie do zaakceptowania, choć w kilku krajach, gdzie odbywa się nasza produkcja jest rozpowszechniona”. Dietrich Garlichs, przewodniczący UNICEF Niemcy, stwierdził: „Tak, IKEA finansuje projekty UNICEF. Ale to nie oznacza automatycznie, że przy produkcji dla IKEA nie pracują dzieci”. Johan Stenebo, były bliski współpracownik założyciela, napisał książkę pt. Sanningen om IKEA (Prawda o IKEA), w której zarzucił Ingvarowi Kampradowi m.in. pranie brudnych pieniędzy i rasizm. == Zobacz też == IKEA Billy == Uwagi == == Przypisy == == Bibliografia == Ingvar Kamprad: Testament Sprzedawcy Mebli. Mały Słownik IKEA. Inter IKEA Systems B. V., 2007. [dostęp 2019-07-30]. (pol.). Mirel Bikic, Olle Wemne: Controlling Organizational Culture. A Critical Case Study of a Retail Company’s Organizational Culture. Lund: Lund University, 2017. [dostęp 2019-08-22]. (ang.). Jay B. Barney. Organizational Culture: Can It Be a Source of Sustained Competitive Advantage?. „The Academy of Management Review”. 11 (3), s. 656–665, lipiec 1986. Nowy Jork: Academy of Management. DOI: 10.2307/258317. [dostęp 2019-08-22]. (ang.). == Linki zewnętrzne == Witryna internetowa sieci Ikea w Polsce Witryna internetowa sieci Ikea na świecie (ang.)