Szybka Kolej Miejska w Warszawie – system kolei aglomeracyjnej łączący centrum Warszawy z jej przedmieściami i niektórymi satelickimi miejscowościami. Wraz z Metrem Warszawskim, tworzy szkielet komunikacji miejskiej w Warszawie, uzupełniony przez Warszawską Kolej Dojazdową oraz połączenia Kolei Mazowieckich. Przewoźnikiem obsługującym linie SKM jest Szybka Kolej Miejska Sp. z o.o. == Historia == === Przed II wojną światową === Pierwsze próby stworzenia systemu SKM w Warszawie miały miejsce przed wojną. W 1937 zelektryfikowano węzeł i wprowadzono kursy podmiejskie z częstotliwościami typowymi dla tego typu systemów. 15 grudnia 1936 uruchomiono sieć trakcyjną na linii do Otwocka i Pruszkowa, 22 maja 1937 oddano do użytku zelektryfikowany odcinek Pruszków – Grodzisk – Żyrardów, a 15 grudnia 1937 uruchomiono pociągi elektryczne do Mińska Mazowieckiego. Zastosowano tabor przystosowany do wysokich (węzłowych) peronów (powojenne serie PKP – EW51 i EW52). === Po II wojnie światowej === Po wojnie zbudowano drugą nawę tunelu średnicowego. W okresie gospodarki planowej linię średnicową znacznie rozbudowano i zmodernizowano, a nowy tabor typów 1B/2B, ASEA i 3B/4B (serie PKP EW53, EW54, EW55) także był przystosowany do wysokich peronów, a liczbę drzwi zwiększono. W 1963 oddano do użytku nowoczesną stację Warszawa Śródmieście (w miejscu zburzonego Dworca Głównego) i przystanki Warszawa Ochota, Powiśle oraz Stadion, a także osobny tunel dla pociągów dalekobieżnych. W 1975 zbudowano w nowym miejscu Dworzec Centralny. Od czasów stanu wojennego i pogłębionego przez niego kryzysu społeczno-gospodarczego system podupadł, zmniejszyła się częstotliwość kursowania pociągów. Niekorzystny wpływ na poziom świadczonych przez kolej usług miały także przemiany ustrojowe, pod koniec lat 90. XX wieku kolej regionalna w Warszawie obsługiwała poniżej 1% realizowanych podróży, składy wysokoperonowe zastępowane były przez „uniwersalne” typu 5B/6B (seria PKP EN57), a rozkład jazdy nie przystawał do lokalnych potrzeb. Jedyne wówczas wyprodukowane zespoły wysokoperonowe (serie PKP EW58 i EW60) skierowano do Trójmiasta, gdyż Warszawa nie była postrzegana jako miejsce, gdzie komunikacja kolejowa ma jakieś znaczenie. === XXI wiek === SKM stała się jednym z ważniejszych środków komunikacji aglomeracyjnej. Postępują włączanie jej w system transportu miejskiego Warszawy oraz integracja kolejowej komunikacji aglomeracyjnej przez włączenie do niej ruchu regionalnego. Komunikacja kolejowa jest najszybszym środkiem komunikacji w aglomeracji osiągając prędkość handlową około 40 km/h. W 2011 roku spółka wydzierżawiła na 20 lat część stacji postojowej Warszawa Szczęśliwice na Odolanach. W 2025 roku łączna długość tras SKM wynosiła 206 km, a spółka miała 49 pociągów. == Linie == == Tabor == == Rozbudowa sieci == === Piaseczno === W 2014 r. dyrektor ZTM Warszawa zapowiedział uruchomienie linii w kierunku Piaseczna po remoncie linii kolejowej nr 8. ZTM Warszawa postulowała o budowę dodatkowego toru na stacji Piaseczno dla pociągów SKM, które miałyby kończyć tam bieg. Pod koniec 2016 roku, podczas spotkania z udziałem władz samorządowych i mieszkańców w Urzędzie Gminy Piaseczno, przedstawiciel ZTM zadeklarował, że z przyczyn leżących po stronie zarządcy infrastruktury, PKP Polskie Linie Kolejowe, uruchomienie połączeń SKM w tym kierunku będzie możliwe najwcześniej w 2021 roku. Od 12 marca 2023 r. Linie S4 i S40 kursują oficjalnie z/do Piaseczna. === Warszawa Lotnisko Chopina === Po otwarciu nowej stacji Warszawa Lotnisko Chopina, 1 czerwca 2012 r. SKM Warszawa uruchomiła linię S3 łączącą Legionowo z Lotniskiem Chopina przez stację Warszawa Stadion oraz wydłużyła linię S2 do stacji Warszawa Lotnisko Chopina. === Nieporęt i Radzymin === Od 2 stycznia 2020 roku siedem par pociągów linii S3 zostało wydłużonych przez Nieporęt do Radzymina. W 2023 roku SKM uruchomiło linię S40 relacji Radzymin–Piaseczno. W 2024 skrócono linię S3 do relacji Legionowo – Warszawa Lotnisko Chopina. === Mińsk Mazowiecki === W 2025 r. starosta miński postulował rozbudowę linii kolejowej nr 2 o dwa dodatkowe tory i wydłużenie linii SKM Warszawa do Mińska Mazowieckiego. === Zegrze Południowe === 11 czerwca 2023 roku SKM Warszawa wydłużyła linię S4 przez nowo otwartą linię kolejową nr 28 do stacji Zegrze Południowe. == Zobacz też == Kolej obwodowa w Warszawie Kolej średnicowa w Warszawie i Linia średnicowa (tunel średnicowy) == Uwagi == == Przypisy == == Bibliografia == Biuro Zarządu Miasta Stołecznego Warszawy: Cele strategiczne w zakresie ochrony środowiska dla miasta stołecznego Warszawy, Warszawa 2002 Biuro Zrównoważonego Transportu Polskiego Klubu Ekologicznego: Ulotka „Koleją po Warszawie!” 2002 Frankowski S.: Jak ożenić kolej z miastem, Przegląd Techniczny nr 41/1986 Frontczak F., Kluczborski S., Kuligowski K., Skoniecki J., Wasilewicz W.: 50 lat elektryfikacji PKP, WKŁ, Warszawa 1989 Hadaj M.: Kolej wygodniejsza od metra / Pojechaliśmy pociągiem SKM, Życie Warszawy 24-25.9.2005 r. Hadaj M.: Ministerstwo musi pomóc – rozmowa z Adamem Fularzem, Życie Warszawy 10.12.2003 Hadaj M.: Pierwszy pociąg za dziewięć miesięcy, Życie Warszawy 15.11.2004 Hadaj M.: Rozkręcanie szybkiej kolei, Życie Warszawy 21-22.2.2004 Hadaj M.: SKM, czyli Szansa Kompletnie zMarnowana, Życie Warszawy 6-7.5.2006 Hadaj M.: Szybka Kolej Miejska zaczęła ostre hamowanie, Życie Warszawy Hadaj M.: Szybka kolej od września, Życie Warszawy 23.6.2005 Hadaj M.: Zróbmy metro z kolei, Życie Warszawy 10.12.2003 r. Jaszczyński K.: Metropoliten inżyniera Taubego, Stolica nr 10/2007 Kucharzewski M.: Szybka Klapa Miejska, Super Express 20-21.5.2006 Majszyk M.: Rozłożyli się na rozkładach, Rzeczpospolita 10-11.11.2005 Majszyk M., Krzemiński J.: Afera wagonowa w ratuszu, Rzeczpospolita 2006 Majszyk M., Krzemiński J.: Pasażerowie uciekli, Rzeczpospolita 6.2.2006 Mężyński A.: Szybko zrobieni w pociąg, Super Express, 13.10.2005 Potapowicz S.: Warszawska metropolia XXI wieku, Platforma Obywatelska – Mój folder 7.7.2001 Romanowicz A.: Dworce i przystanki kolejowe, Wydawnictwo Arkady Warszawa 1970 Strategia rozwoju m. st. Warszawy do 2020 roku – projekt. Śmietana K.: Od lipca Szybka Kolej Miejska do Pruszkowa, Gazeta Wyborcza Stołeczna 21.5.2006 Śmietana K.: Spółka na szynach, Gazeta Wyborcza Stołeczna 2004 Śmietana K.: Szybka Klapa Miejska, Gazeta Wyborcza Stołeczna nr 4.10.2005 Śmietana K.: Szybka Kolej Miejska – przedwyborczy hit, który nie wypalił, Gazeta Wyborcza Stołeczna nr 5.10.2005 Wodzicki R.: Kolej na kolej, Środowisko nr 5/2000 Wodzicki R.: Nowe oznakowanie trakcyjnego taboru kolejowego, Transport i Komunikacja nr 6/2007 Wodzicki R.: Opinia na temat „kolejki typu metro” dla zainteresowanych Dniem Ziemi 2003, Polskie Naukowo-Techniczne Towarzystwo Eksploatacyjne, Warszawa 16 lutego 2003 Wodzicki R.: Kształtowanie potencjału eksploatacyjnego warszawskiego węzła kolejowego, Technika Transportu Szynowego nr 5/2003; skrót referatu z konferencji międzynarodowej we Wrocławiu Wodzicki R.: Wymysł Kaczyńskiego? Nowy tabor dla SKM Warszawa, Świat Kolei nr 12/2005 Wodzicki R.: Kolej miejska w Warszawie, Przegląd Komunikacyjny nr 2/2006 Wodzicki R.: Warszawska kolej miejska – pierwsze doświadczenia, Transport i Komunikacja nr 2/2006 Wodzicki R.: Co to są szybkie koleje miejskie? Język, zasady i pozory, Transport i Komunikacja nr 2/2006 Województwo chce przejąć składy SKM, Dziennik Europa Świat Warszawa 14.11.2007 Wołek M.: Uwarunkowania integracji systemów transportu zbiorowego, IV Ogólnopolskie Forum Dyskusyjne Stowarzyszenia Samorządów na Rzecz Kolei Lokalnych, Warszawa 12-13.6.2006 == Linki zewnętrzne == Strona internetowa Rozkład jazdy SKM na stronach Warszawskiego Transportu Publicznego Plan rozwoju SKM Warszawa do 2027 roku