# Ukraina **Ukraina** (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo unitarne w Europie Wschodniej, graniczące od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa otoczone morzami: Czarnym i Azowskim, a od wschodu z Rumunią, Mołdawią i Rosją. Stolicą jest Kijów. ## Geografia i klimat Ukraina zajmuje powierzchnię ok. 603 700 km², co czyni ją największym państwem całkowicie położonym w Europie. Krajobraz składa się głównie ze stepów i wyżyn, na zachodzie rozciągają się Karpaty, a na południu znajduje się Półwysep Krymski. Klimat jest umiarzony kontynentalny, z wyjątkiem Krymu, gdzie panuje klimat podzwrotnikowy morski. ## Historia ### Starożytność i średniowiecze **Ruś Kijowska** (IX–XIII w.) była jednym z najważniejszych państw wczesnośredniowiecznych w Europie. Założona przez władców normańskich, osiągnęła rozwój kulturalny i gospodarczy, a Kijów był jednym z największych miast Europy. ### Okres polsko-litewski Od XIV w. część terytoriów ukraińskich należała do Wielkiego Księstwa Litewskiego, a następnie do Rzeczypospolitej. Unia lubelska (1569) przyłączyła Kijowszczyznę do Korony. Kozaczyzna formowała się jako autonomiczna społeczność wojskowa. ### Pod zaborami Od końca XVIII w. (III rozbiór Rzeczypospolitej) większość Ukrainy należała do Cesarstwa Rosyjskiego, a Galicja Wschodnia do Austro-Węgier. Okres rosyjski charakteryzował się rusyfikacją i nacjonalistycznym oporem Ukraińców. ### XX wiek W okresie międzywojennym Ukraina podzielona była między ZSRR (większość terytoriów), Polskę (Galicja Wschodnia i Wołyń) oraz Czechosłowację (Ruś Zakarpacka). Okres sowiecki przyniósł kolektywizację, wielki głód (Holodomor 1932–1933) i terror stalinowski. Podczas II wojny światowej Ukraina była terenem walk, okupacji niemieckiej i tragickich wydarzeń, w tym czyszczenia etnicznego przez UPA. Po wojnie została całkowicie przyłączona do ZSRR. ### Niepodległość 24 sierpnia 1991 roku Ukraina ogłosiła niepodległość. W 1994 roku zrezygnowała z broni jądrowej. W 2004 roku nastąpiła Rewolucja Pomarańczowa, a w 2014 Rewolucja Godności – oba ruchy były związane z dążeniem do integracji z Europą. Od 2014 roku trwa konflikt z Rosją, która zajęła Krym i uzbroiła separatystów na wschodzie kraju. 24 lutego 2022 roku Rosja zaatakowała Ukrainę, co spowodowało wojnę rosyjsko-ukraińską. ## Gospodarka Ukraina ma jedną z najniższych wartości PKB na mieszkańca w Europie (około 4400 USD w 2021 roku). Gospodarka opiera się na przemyśle metalurgicznym, rolę rolniczej i eksporcie ziaren. Kraj cierpi na korupcję, niestabilność polityczną i zależność energetyczną od Rosji. ## Kultura Ukraina ma bogatą tradycję muzyczną, literacką i artystyczną. Język ukraiński jest językiem oficjalnym. Tradycyjna kuchnia ukraińska obejmuje pierogi, borscht i wędliny. Sport najważniejszy to piłka nożna, lekkoatletyka i boks (bratanki Kłyczko). ## Religia Najważniejsze kościoły to Prawosławne (w tym od 2018 roku nowo utworzony Kościół Prawosławny Ukrainy) i grekokatolicy. W latach 2022–2023 zauważalny jest wzrost nacjonalizmu religijnego. ## Symbolika Flaga: dwa poziome pasy – niebieski (niebo) i żółty (zboże). Godło: Tryzub (trójząb), historyczne symbol państwa. ## Struktura administracyjna Ukraina dzieli się na 24 obwody, 2 miasta państwowe (Kijów, Sewastopol) i Republikę Autonomiczną Krymu (od 2014 okupowaną przez Rosję). ## Demografia Ludność: ok. 41 mln (2022, bez terytoriów okupowanych). Duża emigracja i wojna spowodowały znaczący spadek liczby mieszkańców. ## Sport Ukraina razem z Polską była gospodarzem Euro 2012. Współcześnie cieszą się popularnością piłka nożna, lekkoatletyka i siatkówka.