# Kongres Stanów Zjednoczonych Kongres Stanów Zjednoczonych (ang. United States Congress) to dwuizbowy parlament, będący najwyższym organem przedstawicielskim i zasadniczym organem władzy ustawodawczej w Stanach Zjednoczonych. Składa się z Senatu i Izby Reprezentantów. ## Skład Kongresu Kongres składa się z: * **Senatu:** Obecnie 100 senatorów, po dwóch z każdego stanu. * **Izby Reprezentantów:** Obecnie 435 reprezentantów, których liczba zależy od populacji poszczególnych stanów. Siedzibą Kongresu jest Kapitol Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie. ## Historia Władza ustawodawcza w USA ewoluowała od Kongresu Kontynentalnego do obecnego Kongresu. ### Kongres Kontynentalny Przed uchwaleniem Konstytucji USA, najwyższą władzę ustawodawczą sprawował Kongres Kontynentalny (1774-1789). Składał się z delegatów 13 kolonii. Kongres ten podjął kluczowe decyzje w czasie wojny o niepodległość, takie jak: * Uchwalenie petycji do króla Jerzego III. * Powołanie Armii Kontynentalnej, której dowódcą został George Washington. * Emisja dolara kontynentalnego, a następnie dolara amerykańskiego. * Uchwalenie Deklaracji Niepodległości 2 lipca 1776 (ogłoszonej 4 lipca). Do 1789 roku państwo nie posiadało władzy wykonawczej, a funkcję głowy państwa pełnił prezydent Kongresu Kontynentalnego. Kongres przekazywał uprawnienia komisjom i agendom, co stało się zaczątkiem władzy wykonawczej. Nieudolność w rozwiązywaniu problemów powojennych doprowadziła do żądań zmian i opracowania nowej Konstytucji. ### Początki Kongresu USA Pierwszy Kongres USA zebrał się w Nowym Jorku 4 marca 1789 roku. Składał się z 65 reprezentantów i 26 senatorów. 30 marca 1789 roku odbył się pierwszy Dzień Inauguracyjny, na którym przysięgę złożył George Washington. Podczas pierwszej sesji ustanowiono pierwsze departamenty. Drugi Kongres uchwalił pierwsze dziesięć Poprawek do Konstytucji USA (Kartę Praw). Prezydent Washington po raz pierwszy skorzystał z prawa weta. ## Kapitol Stanów Zjednoczonych Siedzibą Kongresu jest Kapitol, znajdujący się na Wzgórzu Kapitolińskim w Waszyngtonie. Budowa trwała w latach 1793–1865. Po pożarze w 1814 roku został przebudowany i rozbudowany. Przed oddaniem do użytku Kapitolu, Kongres obradował w wielu miastach, m.in. Filadelfii i Nowym Jorku. Kapitol jest również miejscem zaprzysiężenia prezydentów USA. ## Kongresmeni Mianem kongresmena określa się zarówno senatorów, jak i reprezentantów. Często jednak termin ten mylnie odnosi się tylko do członków Izby Reprezentantów (reprezentantów, deputowanych, posłów). ### Liczba Kongresmenów Konstytucja nie ustalała stałej liczby członków parlamentu. Zapewniała jednak każdemu stanowi dwóch senatorów. Liczba senatorów rosła wraz z przyłączaniem nowych stanów: 26 (1789), 62 (1850), 90 (1890), 100 (od 1959). W przypadku Izby Reprezentantów liczba reprezentantów jest proporcjonalna do liczby mieszkańców poszczególnych stanów. Stałą liczbę 435 reprezentantów ustalono po spisie z 1920 roku. ### Kampania Wyborcza Kampania wyborcza w USA trwa nieprzerwanie. Wybory odbywają się co dwa lata, co zmusza kongresmenów do ciągłego dbania o swój wizerunek. W kampanii istotny jest również dzień wyborów, ponieważ nie obowiązuje cisza wyborcza. #### Rekrutacja Kandydatów Większość kandydatów do Kongresu pochodzi z partyjnych nominacji i ma poparcie partii. Coraz większą rolę odgrywają lokalne osobistości i kandydaci niezależni, którzy sami muszą pozyskiwać fundusze na kampanię. Zdarza się, że kandydaci startują jako niezależni po porażce w prawyborach. #### Prawybory Procedury nominowania kandydatów są określone w ustawach stanowych. W większości stanów obowiązują bezpośrednie prawybory. Stany przyjęły różne zasady dotyczące wyborców w prawyborach: zamknięte (38 stanów), otwarte (9 stanów), uniwersalne (3 stany). #### Wybory Powszechne Wybory do Kongresu odbywają się w pierwszy wtorek po pierwszym poniedziałku listopada roku parzystego. Jednocześnie odbywają się wybory do stanowych i lokalnych organów. W dniu głosowania nie obowiązuje cisza wyborcza. Początkowo prawo wyborcze przysługiwało tylko wolnym białym mężczyznom. Późniejsze poprawki do Konstytucji zniosły niewolnictwo (13. Poprawka), zakazały dyskryminacji rasowej (15. Poprawka), przyznały prawa wyborcze kobietom (19. Poprawka) i zabroniły pozbawiania prawa wyborczego z powodu zaległości podatkowych (24. Poprawka). Wybory są większościowe, co sprzyja systemowi dwupartyjnemu. Wyborcy są często stali w swoich wyborach i rzadko zmieniają preferencje. ### Kadencja i Wybory Uzupełniające Kadencja Kongresu trwa dwa lata. Skład Izby Reprezentantów jest odnawiany co dwa lata. Kadencja senatorów trwa sześć lat, a co dwa lata odnawiana jest jedna trzecia Senatu. W przypadku wakatów w Izbie Reprezentantów, gubernator stanu zarządza wybory uzupełniające. W przypadku senatorów, wolne miejsce do czasu wyborów może obsadzić gubernator. ### Kluby Partyjne Najważniejsze partie polityczne w USA to Partia Republikańska i Partia Demokratyczna. Istnieją również inne partie, takie jak Partia Libertariańska, Partia Zielonych, Partia Konstytucyjna i Partia Reform. ## Władze Kongresu Kongres posiada liczne komisje i pracowników etatowych, którzy wspierają jego działalność. ## Izby Kongresu W skład Kongresu wchodzą Senat i Izba Reprezentantów. ### Senat Senat reprezentuje stany i ma specjalne uprawnienia, takie jak zatwierdzanie nominacji prezydenckich i traktatów. ### Izba Reprezentantów Izba Reprezentantów reprezentuje ludność i ma wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej w sprawach finansowych. ### Wspólne Posiedzenia Izb Obie izby mogą odbywać wspólne posiedzenia w celu wysłuchania przemówień prezydenta lub innych ważnych gości. ### Kolegium Elektorów Kongres odgrywa rolę w procesie wyborczym, zatwierdzając wyniki Kolegium Elektorów. ## Władza Kongresu Izba Reprezentantów ma władzę ustawodawczą w sprawach finansowych. W przypadku braku większości w Kolegium Elektorów, Izba Reprezentantów wybiera prezydenta, a Senat wiceprezydenta. Senat ma kompetencje „rady i zgody” w sprawach nominacji prezydenckich i traktatów. Kongres ma władzę sądowniczą, a Izba Reprezentantów ma kompetencje wszczynania postępowania. ### Proces Legislacyjny Proces legislacyjny w Kongresie jest złożony i wymaga przejścia ustawy przez wiele etapów. #### Inicjatywa Ustawodawcza Inicjatywa ustawodawcza przysługuje jedynie kongresmenom. Projekty ustaw pochodzą z różnych źródeł, takich jak władza wykonawcza, grupy interesów, naukowcy, urzędnicy stanowi i lokalni. #### Zdobywanie Poparcia Kongresmen, który zainicjował projekt ustawy, staje się jego sponsorem i szuka poparcia wśród innych członków Kongresu. Ważne jest również poparcie grup nacisku. #### Nazwy Ustaw Nazwa ustawy jest często ważnym elementem strategii legislacyjnej. #### Rodzaje Aktów Legislacyjnych * **Ustawa (Act/Bill):** Najczęstszy rodzaj aktu legislacyjnego. * **Wspólna rezolucja:** Wymaga zgody obu izb i prezydenta. * **Zbieżna rezolucja:** Nie ma mocy ustawy i dotyczy spraw proceduralnych. * **Rezolucja:** Nie ma mocy ustawy i dotyczy spraw wewnętrznych danej izby. ## Biblioteka Kongresu Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych jest biblioteką narodową USA, utworzoną w 1800 roku. Jest to największa biblioteka na świecie, otrzymująca egzemplarze obowiązkowe od 1870 roku. ## Zobacz też * Senat Stanów Zjednoczonych * Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych * Kapitol Stanów Zjednoczonych * Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych