Zbigniew Ryszard Stonoga (ur. 17 października 1974 w Ozimku) – polski przestępca, przedsiębiorca, wideobloger i działacz polityczny, sygnalista odpowiedzialny za publikację akt śledztwa w sprawie afery podsłuchowej w Polsce (2014). == Życiorys == === Wczesne lata === Ukończył technikum elektromechaniczne, z wykształcenia jest technikiem elektronikiem. Deklarował, że studiował prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, lecz studiów tych nie ukończył, jednak administracja UW zaprzeczyła, jakoby Zbigniew Stonoga był kiedykolwiek studentem tej uczelni. Twierdził również, że uzyskał tytuł inżyniera na uczelni w Opolu, informacja ta nie została jednak potwierdzona w dostępnych rejestrach uczelni. === Działalność przedsiębiorcza === Według jego relacji, działalność przedsiębiorczą rozpoczął na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego wieku. Zaczynał od pomocy sąsiadowi w otworzeniu sklepu z elektroniką, by później samemu założyć swoją sieć sklepów ze sprzętem RTV i AGD. W 2006 roku został właścicielem salonu samochodowego w Zamościu, przy ulicy Lwowskiej 40, sprzedając używane modele. W 2013 oferował sprzedaż salonu w cenie jednego złotego każdemu, pod warunkiem że kupujące nie będzie regulował zobowiązań podatkowych za salon. Salon ostatecznie został sprzedany. === Działalność polityczna === ==== Początek kariery ==== Karierę polityczną rozpoczął w 2001 roku, w partii Samoobrona RP. Był asystentem oraz doradcą posłów Wandy Łyżwińskiej, Danuty Hojarskiej i Kazimierza Wójcika oraz senatora Sławomira Izdebskiego. Według doniesień mediów i Piotra Tymochowicza, z którym współpracował, doradzał także Andrzejowi Lepperowi. Lepper zaprzeczał jednak tym doniesieniom i odcinał się od Stonogi. W 2006 roku Stonoga złożył zeznania w prokuraturze okręgowej w Białymstoku, zeznając, że uczestniczył w rozmowach z politykami, którzy przekazali mu informacje na temat "grupy trzymającej władzę", powiązanej z aferą Rywina. W tamtych latach ten oddział prokuratury prowadził śledztwo, mające na celu określić tożsamość "grupy". W 2012 roku zaczął wywieszać na swoim salonie samochodowym banery, określane przez media jako wulgarne, dotyczące m.in. krytyki polskich urzędów, obrażania ówczesnego posła na Sejm RP Stefana Niesiołowskiego i nawiązywania do słów o dziadku z Wehrmachtu. W 2014 publikował w swoich mediach społecznościowych nagrania z interwencji funkcjonariuszy policji w jego salonie, podczas których odnosił się do funkcjonariuszy używając wulgarnego języka. W związku z tym prokuratura postawiła mu dwa zarzuty dotyczące zniesławienia funkcjonariuszy. Ówczesny rzecznik prasowy Komendanta Głównego Policji Mariusz Sokołowski krytykował działalność Zbigniewa Stonogi, wskazując na to, że miał on liczne postępowania karne oraz był kierowany na badania psychiatryczne. W sierpniu 2014 roku przystąpił do Kongresu Nowej Prawicy. Po czterech miesiącach wystąpił z tej partii, ogłaszając zamiar stworzenia formacji Stonoga Partia Polska. ==== Afera podsłuchowa ==== W dniach 8 i 9 czerwca 2015 roku Stonoga opublikował na Facebooku ponad 3 tysiące fotokopii akt z postępowania w sprawie afery podsłuchowej. W Internecie znalazły się zeznania świadków i wyjaśnienia podejrzanych, dowody w śledztwie (w tym fotografie sprzętu podsłuchowego), a także dane osobowe, adresy i numery PESEL osób publicznych i niepublicznych. Zgodę na wykonywanie fotokopii akt miało co najmniej kilka osób, w tym podejrzani oraz poszkodowani, a także pracownicy prokuratury i ABW. 21 stycznia 2017 roku w wywiadzie dla Agnieszki Gozdyry w programie Skandaliści w telewizji Polsat News powiedział, że akta z postępowania dostał od Jacka Kurskiego. Zgodnie z umową Zbigniew Stonoga miał je upublicznić, nie zdradzając swojego źródła i poprzeć Andrzeja Dudę w wyborach prezydenckich w 2015 roku, a w zamian zostałby ułaskawiony poprzez zatarcie skazań, co umożliwiłoby mu między innymi kandydaturę w wyborach parlamentarnych. Po programie opublikował na Facebooku nagranie, które, jak twierdził, było jego rozmową z asystentką posła PiS Adama Kwiatkowskiego. Rozmówczyni mówi na tym nagraniu: ==== Rezygnacja ze startu w wyborach prezydenckich i Stonoga Partia Polska ==== W styczniu 2015 roku Stonoga zapowiedział, że nie wystartuje w majowych wyborach prezydenckich, oraz że nie zamierza rejestrować SPP. W pierwszej turze poparł kandydata Kongresu Nowej Prawicy, Janusza Korwin-Mikke. W drugiej turze tych wyborów poparł Andrzeja Dudę. Po drugiej turze wyborów prezydenckich, w maju 2015 roku Zbigniew Stonoga zdecydował o ostatecznym powołaniu partii Stonoga Partia Polska, na zbliżające się wybory parlamentarne w październiku 2015 roku. Jej kongres założycielski odbył się 27 czerwca. Partia określała się jako prawicowa, antysystemowa, antykomunistyczna i wolnorynkowa. Wśród proponowanych zmian i reform były, m.in. zakaz pełnienia funkcji publicznych przez osoby pełniące je przed rokiem 1990, likwidacja NFZ i zastąpieniem go kasami chorych, likwidacja ZUS, KRUS, Straży Miejskiej i Kontroli Skarbowej, reforma podatkowa, oraz wprowadzenie osobistej odpowiedzialności majątkowej urzędników i funkcjonariuszy publicznych za "błędy w ich pracy". Partia przyciągała uwagę mediów spotami wyborczymi, które określane były jako kontrowersyjne. Partii udało się zarejestrować listy wyborcze w 19 z 41 okręgów wyborczych. Partia wystawiła 297 kandydatów na posłów i 1 kandydata na senatora. Sam Stonoga nie wystartował jako kandydat w tych wyborach. Partia została zarejestrowana przez Sąd Okręgowy w Warszawie 14 września. W wyborach parlamentarnych ugrupowanie uzyskało 0,28% oddanych głosów, przy 42731 oddanych głosach, nie przekraczając progu wyborczego. Kandydat partii na senatora uzyskał czwarty, przedostatni wynik w swoim okręgu wyborczym. 1 listopada 2015 roku Stonoga Partia Polska została rozwiązana. Tuż po ogłoszeniu wyników wyborów Zbigniew Stonoga udostępnił nagranie, komentujące wynik wyborczy swojej partii. Nagranie zawierało wiele wulgaryzmów i inwektyw. Wypowiedzi z nagrania były później wykorzystywane w memach internetowych i przeróbkach piosenek. ==== Działalność polityczna po roku 2015 ==== W wyborach parlamentarnych w 2023 roku zapowiedział start do Sejmu w okręgu nr 23 z ramienia skupionej wokół Pawła Tanajno partii Polska Liberalna–Strajk Przedsiębiorców która jednak nie zarejestrowała list w tym okręgu. == Postępowania karne i wyroki == === Wyłudzenie kredytu i fałszowanie dokumentów === W 1996 roku Zbigniew Stonoga otrzymał zarzuty w sprawie wyłudzenia dwóch kredytów bankowych, o łącznej wartości 1 miliona złotych. Stonoga, by uzyskać dwa kredyty w Banku Śląskim, w wysokości 200 i 800 tysięcy złotych, zaproponował pod zastaw mszał gregoriański. Stonoga przekazał bankowi ekspertyzę, datującą mszał na X wiek. Według ustaleń śledztwa mszał okazał się ewangeliarzem, datowanym na rok 1815, a osoba, która miała sporządzić ekspertyzę tak na prawdę nie istniała. Stonoga nie przyznał się do winy, przekonując, że ktoś w banku podmienił egzemplarz na inny. Za wyłudzenie kredytu i fałszowanie dokumentów Stonoga został skazany na karę 4 lat pozbawienia wolności. === Postępowanie w sprawie obcowania z osobą małoletnią === W 2003 roku dziennik Życie Warszawy opublikował artykuł, według którego cytując śródmiejską prokuraturę, 29-letni wówczas Stonoga (podpisany jako Zbigniew S.), miał często przebywać na terenie dworca Warszawa Centralna, gdzie poznawał prostytuujące się osoby małoletnie. Jedną z tych osób miał być 14-letni chłopiec, który złożył zeznania obciążające Stonogę. Stonoga otrzymał przez to zarzuty o obcowanie płciowe z osobą małoletnią poniżej 15. roku życia. Stonoga nie przyznał się do zarzucanych mu czynów, a śledztwo zostało umorzone. === 89 spraw karnych i skazanie === W latach 2004-2006 przebywał w różnych aresztach śledczych. Stonoga jako powód swojego pobytu określał list gończy wydany z powodu 89 postępowań karnych toczących się przeciwko niemu. W 2006 roku został skazany na 3,5 roku pozbawienia wolności za defraudację środków z karty kredytowej. Wyrok został uchylony po kasacji wniesionej przez ówczesnego ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobrę. === Oszustwo przy sprzedaży samochodu === W 2015 roku został prawomocnie skazany przez Sąd Rejonowy Warszawa Praga-Północ na rok bezwzględnego więzienia za oszustwo przy sprzedaży samochodu marki Lexus w 2009 roku. Wniesione przez niego odwołania zostały rozpatrzone przez sąd na jego niekorzyść. W lutym 2017 roku miał stawić się w zakładzie karnym do odbycia wyroku, czego nie zrobił. Wystawiono za nim list gończy. Media poinformowały wówczas, że Zbigniew Stonoga miał przebywać w Monako. 7 maja 2017 roku nad ranem został zatrzymany, po czym osadzony w Areszcie Śledczym Warszawa-Białołęka. Kilka dni przed zatrzymaniem opublikował na portalu społecznościowym film, w którym przedstawił obawy o bezpieczeństwo swoje oraz własnej rodziny, przypomniał także wszystkie osoby, którym w poprzednich latach udzielił pomocy, m.in. finansowej. Ponadto przekonywał, że to pracownik jego firmy przywłaszczył samochód, a on sam jest niewinny. Twierdził, że działania organów ścigania były związane z ujawnieniem przez niego akt afery podsłuchowej. Podkreślił, że w grudniu 2011 roku sąd rejonowy uznał, iż nie popełnił on w tej sprawie ani kradzieży, ani wyłudzenia. === Oskarżenia o wyłudzenia, opuszczenie kraju i ekstradycja do Polski === W 2020 postawiono mu zarzuty wyłudzenia nieruchomości wartych 5,5 miliona złotych, prania pieniędzy związanych z fałszywymi umowami dotyczącymi nieruchomości, oraz wyłudzenia podatku VAT na ponad 2 miliony złotych. Sprawy te dotyczą lat 2010-2013. W październiku 2020 roku wyjechał do Norwegii, gdzie wystąpił o azyl polityczny, co wywołało protest Prokuratury Krajowej. 1 grudnia 2020 roku został wydany za nim Europejski Nakaz Aresztowania. 8 stycznia 2021 roku został zatrzymany w Holandii. W czerwcu 2021 roku dokonano jego ekstradycji i osadzono go w Areszcie Śled