# Ruska Ludowa Republika Łemków ## Geneza i utworzenie Rada Ludowa Republika Łemków powstała 5 grudnia 1918 roku we Florynce w wyniku rozpadu Austro-Węgier. Republika została utworzona przez łemkowskie rady ludowe działające w regionie, które wcześniej działały podczas I wojny światowej w ramach autonomicznych struktur administracyjnych Austro-Węgier. W skład Republiki weszły następujące rady ludowe: - Ruska Rada w Gładyszowie - Powiatowa Ruska Rada w Śnietnicy dla powiatu grybowskiego - Ruska Rada w Krynicy dla powiatów nowosądeckiego i nowotarskiego - Powiatowa Ruska Rada w Sanoku pod przewodnictwem dr. Aleksandra Sawiuka ## Struktura władz 29 grudnia 1918 roku powołano Radę Zwierzchnią Łemkowskiej Rusi (Naczelną Radę Łemkowszczyzny). Jej przewodniczącym został ks. Mychajło Jurczakewycz, a sekretarzem dr Dmytro Sobyn z Bartnego. 12 marca 1920 roku we Florynce powstał Komitet Wykonawczy, który pełnił rolę rządu. Przewodniczącym był dr Jarosław Kaczmarczyk. Skład Komitetu obejmował: - Ministrem rolnictwa – Mykoła Gromosiak, łemko z Krynicy Wsi - Ministrem spraw wewnętrznych – o. Dmytro Chylak, proboszcz z Izb - Ministrem spraw zagranicznych – ks. Wasyl Kuryło z Florynki ## Polityka i stosunki międzynarodowe Władze Republiki były nastawione prorosyjsko. Odmówiono podpisania unii z Zachodnioukraińską Republiką Ludową, co odróżniało republikę od Republiki Komańczańskiej, która przyjęła odmienne stanowisko w listopadzie 1918 roku na wschodniej Łemkowszczyźnie. Delegacja łemkowska (ks. Mychajło Jurczakewycz, dr Aleksander Cichański oraz dr Jarosław Kaczmarczyk) uczestniczyła w konferencji paryskiej, gdzie domagała się przyłączenia republiki do Czechosłowacji na zasadach autonomii. ## Deklaracja niepodległości 26 grudnia 1918 roku kilkudziesięciu działaczy przyjęło deklarację niepodległości, której treść brzmiała: > "Czujemy się i uznajemy się już od tej pory obywatelami jednego, wielkiego Państwa Ruskiego, nie uznajemy na naszej ziemi żadnej węgierskiej, polskiej, habsbursko-ukraińskiej i w ogóle jakiejkolwiek cudzej władzy, protestujemy przeciwko imperialistycznym zapędom innych narodów względem naszej ziemi i oczekujemy, że zwycięskie państwa koalicyjne (...) już w nieodległym czasie dadzą ruskiemu narodowi Przykarpacia (...) możliwość uwolnienia się od sięgających po jego ziemię zachłannych sąsiadów i stać się prawdziwym gospodarzem swojej ziemi". ## Zlikwidowanie Republiki Republika została zlikwidowana przez polskie władze. W grudniu 1920 roku wojska polskie przeprowadziły akcję pacyfikacyjną, w ramach której nastąpiło przymusowe pobory, a także zgwałcenia i morderstwa. Przewodniczący Komitetu Wykonawczego dr Jarosław Kaczmarczyk, o. Dmytro Chylak i Mykoła Gromasiak zostali aresztowani w grudniu 1920 roku. W 1921 roku zostali sądzeni przez polski sąd pod zarzutem zdrady stanu (jako obywatele polscy), który uwolnił ich od zarzutów i uniewinnił. ## Źródła i literatura - Tadeusz A. Olszański. "Ruska Ludowa Republika Łemków. Nowe spojrzenie w przededniu osiemdziesiątej rocznicy". Magury. Rocznik Krajoznawczy Poświęcony Beskidowi Niskiemu, s. 25-36, 1998. Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich. ISSN 1505-4993. - Lemko Republic of Florynka/Ruska narodna respublika Lemkiv - The Ukrainian Question Between Poland and Czechoslovakia: ## Znaczenie historyczne Rada Ludowa Republika Łemków jest ważnym elementem historii Łemkowszczyzny i przedstawia próbę samostanowienia etnicznej grupy mniejszościowej w regionie Karpatów po I wojnie światowej. Choć istnienie republiki było krótkotrwałe, stanowi ona symbol walki o autonomię i samostanowienie Łemków w okresie przełomu międzywojennego.