Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej – najważniejszy urząd Kurii Rzymskiej, najściślej współdziałający z Papieżem w sprawowaniu jego najwyższej posługi. == Historia urzędu == Początki Sekretariatu Stanu sięgają XV wieku. Papież Innocenty VIII 31 grudnia 1487 ustanowił na mocy konstytucji apostolskiej Non debet reprehensibile – Sekretariat Apostolski, w skład którego weszło 24 sekretarzy. Jeden z nich nosił tytuł Secretarius domesticus i przewodził pozostałym. Secretaria Apostolica dała początek urzędom takim jak: Sekretariat ds. Brewe Apostolskich czy Sekretariat Brewe do Władców i Sekretariat Listów Łacińskich. Leon X powierzył Sekretariatowi niektóre kwestie polityczne i zarządu nad Państwem Kościelnym. Utworzył też urząd Secretarius intimus, który miał wspomagać kardynała sekretarza kierującego sprawami Państwa Papieskiego oraz prowadzić korespondencje w językach innych niż łacina, także z nuncjuszami apostolskimi. Rola Sekretariatu wzrosła najbardziej podczas soboru trydenckiego, kiedy to zaczął przejmować pierwszorzędną pozycję w Kurii Rzymskiej od Kancelarii Apostolskiej. Innocenty X był pierwszym papieżem, który nadał nowoczesny charakter urzędowi sekretarza stanu. Aż do pontyfikatu Innocentego XII jednak urząd obsadzony był zazwyczaj kardynałami nepotami. Po likwidacji Państwa Kościelnego w 1870, Sekretariat Stanu został przebudowany na mocy konstytucji apostolskiej Sapienti Consilio wydanej przez papieża Piusa X dnia 29 czerwca 1908. Ponowna reforma sekretariatu nastąpiła po soborze watykańskim II na mocy konstytucji apostolskiej Regimini Ecclesiae Universae z 15 sierpnia 1967. Papież Paweł VI w motu proprio "Quo aptius" z 27 lutego 1973 zlikwidował Kancelarię Apostolską i urząd kardynała-kanclerza, przekazując ich kompetencje do Sekretariatu Stanu. W tej samej konstytucji zlikwidował Kancelarię Brewe Apostolskich, czyli dotychczasową trzecią sekcję Sekretariatu. Przekształcił też dwie pozostałe sekcje - == Obecna struktura == Na czele Sekretariatu Stanu stoi kardynał Sekretarz Stanu Jego Świątobliwości (zwany też: kardynałem sekretarzem stanu, sekretarzem stanu Stolicy Apostolskiej). Jest on głównym współpracownikiem papieża w dziele kierowania Kościołem powszechnym, najwyższym przedstawicielem Stolicy Apostolskiej na arenie międzynarodowej, a w określonych okolicznościach reprezentuje osobę samego papieża. Sekretariat Stanu składa się z trzech sekcji: === Sekcja Spraw Ogólnych === Sekcja Spraw Ogólnych, którą kieruje arcybiskup Substytut do Spraw Ogólnych, wspomagany przez Asesora. Do zadań tej sekcji należy: załatwianie spraw związanych z codzienną posługą kierowania Kościołem powszechnym, zapewnianie kontaktu z innymi dykasteriami Kurii Rzymskiej, określanie funkcji i kierowanie działalnością przedstawicieli Stolicy Apostolskiej, szczególnie w odniesieniu do Kościołów lokalnych, zajmowanie się sprawami dotyczącymi ambasad w Watykanie; w porozumieniu z innymi dykasteriami zajmowanie się sprawami związanymi z aktywną obecnością Stolicy Apostolskiej przy organizacjach międzynarodowych. Ponadto Sekcja Pierwsza: redaguje konstytucje apostolskie, dekrety, listy apostolskie i inne dokumenty, które powierza jej papież, wykonuje akty urzędowe związane z nominacjami w Kurii Rzymskiej i innych organizmach zależących od Watykanu, przechowuje pieczęć ołowianą i pierścień Rybaka, przygotowuje do publikacji «Acta Apostolicae Sedis» i «Annuario Pontificio», przygotowuje oficjalne komunikaty dotyczące działalności papieża i Stolicy Apostolskiej, razem z Drugą Sekcją czuwa nad działalnością oficjalnych środków przekazu Stolicy Apostolskiej, opracowuje dane statystyczne dotyczące życia Kościoła w różnych częściach świata. W ramach tej sekcji istnieją sekcje językowe: włoska, angielska, niemiecka, francuska, hiszpańska, portugalska, łacińska, a także od początku pontyfikatu Jana Pawła II sekcja polska. === Sekcja ds. Relacji z Państwami === Sekcja ds. Relacji z Państwami, którą kieruje arcybiskup, Sekretarz ds. Relacji z Państwami, wspomagany przez Podsekretarza ds. Relacji z Państwami, we współpracy z kardynałami i biskupami. Głównym zadaniem Sekcji Drugiej jest utrzymywanie kontaktów dyplomatycznych z państwami. Do kompetencji tej sekcji należą: zapewnianie stosunków dyplomatycznych Stolicy Apostolskiej z innymi państwami i podmiotami prawa międzynarodowego, promowanie wspólnych inicjatyw mających na celu dobro Kościoła i społeczeństwa cywilnego, zawieranie konkordatów i podobnych umów, reprezentowanie Stolicy Apostolskiej na forum międzynarodowych organizacji i konferencji, w szczególnych okolicznościach – na zlecenie papieża i w porozumieniu z kompetentnymi dykasteriami Kurii – przygotowywanie dekretów nominacyjnych w Kościołach lokalnych, a także ich ustanawianie i zmiana ich struktur, w ścisłej współpracy z Kongregacją ds. Biskupów mianowanie biskupów w krajach, które zawarły ze Stolicą Apostolską traktaty lub umowy oparte na prawie międzynarodowym. === Sekcja Personelu Dyplomatycznego === Sekcja Personelu Dyplomatycznego, którą kieruje arcybiskup, który jest delegatem do spraw przedstawicielstw papieskich. Sekcja trzecia ma za zadanie nadzorowanie korpusu dyplomatycznego Stolicy Apostolskiej, pracującego na całym świecie. == Obecny zarząd == Sekretarz Stanu: kard. Pietro Parolin === Sekcja Spraw Ogólnych === Substytut do Spraw Ogólnych: abp Paolo Rudelli Asesor: ks. Anthony Ekpo === Sekcja ds. Relacji z Państwami === Sekretarz do Spraw Relacji z Państwami: abp Paul Gallagher Podsekretarz: ks. Mihăiţă Blaj Podsekretarz: ks. Daniel Pacho Szef protokołu dyplomatycznego Stolicy Apostolskiej – ks. Javier Domingo Fernández González === Sekcja ds. Przedstawicielstw Papieskich === Sekretarz do Spraw Przedstawicielstw Papieskich: abp Luciano Russo Podsekretarz: ks. Joseph Murphy == Przypisy == == Bibliografia == Opracowano na podstawie konstytucji apostolskiej „Pastor Bonus” (wersji włoskiej) i „Annuario Pontificio” oraz oficjalnych komunikatów Stolicy Apostolskiej. == Linki zewnętrzne == Oficjalna strona Sekretariatu stanu Stolicy Apostolskiej. [dostęp 2025-11-24]. (ang.). Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2023-02-25] (ang.). Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej w bazie gcatholic.org [dostęp 23.11.2025] (ang.).