Archidiecezja Nowego Jorku (łac. Archidioecesis Neo-Eboracensis, ang. Archdiocese of New York) – rzymskokatolicka archidiecezja metropolitalna ze stolicą w Nowym Jorku, w stanie Nowy Jork, w Stanach Zjednoczonych. Katedrą diecezjalną jest katedra św. Patryka w Nowym Jorku. Archidiecezja znajduje się w regionie II (NY) i obejmuje terytorialnie hrabstwa Nowy Jork, Bronx, Richmond (zbieżne odpowiednio z dzielnicami Manhattanu, Bronx i Staten Island), a także hrabstwa Dutchess, Orange, Putnam, Rockland, Sullivan, Ulster i Westchester w stanie Nowy Jork. == Historia == Terytorium obecnej archidiecezji było częścią Prefektury Apostolskiej Stanów Zjednoczonych Ameryki, powstałej 26 listopada 1784, która to 6 listopada 1789 została podniesiona do rangi diecezji ze stolicą w Baltimore. Pierwszym katolickim kościołem w Nowym Jorku był kościół św. Piotra przy Barclay Street. Plac został zakupiony od Trinity Episcopal Church i sfinansowany przez hiszpańskiego konsula. 8 kwietnia 1808 Stolica Apostolska podniosła diecezję Baltimore do rangi archidiecezji i wyodrębniła diecezje Filadelfii, Bostonu, Nowego Jorku i Bardstown. W chwili ustanowienia, diecezja nowojorska obejmowała stan Nowy Jork i hrabstwa w stanie New Jersey: Sussex, Bergen, Morris, Essex, Somerset, Middlesex, i Monmouth. W związku z tym, że pierwszy mianowany biskup nie mógł odpłynąć z Włoch, ze względu na blokadę napoleońską, administratorem został mianowany ks. Kohlman. Przypisuje mu się zorganizowanie diecezji i przygotowanie do budowy katedry św. Patryka przy Mulberry St. Wśród trudności na jakie w tym czasie napotykali katolicy był antykatolicki fanatyzm w szkolnictwie Nowego Jorku. Silne ruchy natywistyczne starały się trzymać katolików z dala od kraju i zapobiegać ich rozwojowi. 23 kwietnia 1847 z terytorium diecezji wyodrębniono diecezje Albany i Buffalo, a 19 lipca 1850 diecezja została podniesiona do rangi archidiecezji. 29 lipca 1853 ponownie wyodrębniono kolejne diecezje Newark w New Jersey i Brooklyn. == Biskupi diecezjalni == === Diecezja Nowy Jork (1808–1850) === Richard Luke Concanen OP (1808–1810) John Connolly OP (1814–1825) John Dubois (1826–1842) === Archidiecezja Nowego Jorku (od 1850) === John Joseph Hughes (1842–1864) Kardynał John McCloskey (1864–1885) Michael Corrigan (1885–1902) Kardynał John Murphy Farley (1902–1918) Kardynał Patrick Joseph Hayes (1919–1938) Kardynał Francis Spellman (1939–1967) Kardynał Terence Cooke (1968–1983) Kardynał John Joseph O’Connor (1984–2000) Kardynał Edward Egan (2000–2009) Kardynał Timothy Dolan (2009–2025) Ronald Hicks (od 2026) == Biskupi pomocniczy == John Murphy Farley (1842–1918) – 1895–1902, następnie arcybiskup Nowego Jorku (1902–1918) Thomas Francis Cusack (1862–1918) – 1904–1915, następnie biskup diecezjalny Albany (1915–1918) Patrick Joseph Hayes (1867–1938) – 1914–1919, następnie arcybiskup Nowego Jorku (1919–1938) John Joseph Dunn (1869–1933) – 1921–1933, zmarł Stephen Joseph Donahue (1893–1982) – 1934–1972, emerytowany James Francis McIntyre (1886–1979) – 1940–1946, następnie koadiutor arcybiskupa Nowego Jorku (1946–1948) i arcybiskup Los Angeles (1948–1970) Joseph Patrick Donahue (1870–1959) – 1945–1959, zmarł Thomas John McDonnell (1894–1961) – 1947–1951, następnie koadiutor biskupa Wheeling (1951–1961) Joseph Francis Flannelly (1894–1973) – 1948–1969, emerytowany Fulton Sheen (1895–1979) – 1951–1966, następnie biskup diecezjalny Rochester (1966–1969) Edward Vincent Dargin (1898–1981) – 1953–1973, emerytowany Walter Philip Kellenberg (1901–1986) – 1953–1954, następnie biskup diecezjalny Ogdensburga (1954–1957) i Rockville Centre (1957–1976) Joseph Maria Pernicone (1903–1985) – 1954–1978, emerytowany James Henry Ambrose Griffiths (1903–1964) – 1955–1964, wcześniej biskup pomocniczy archidiecezji wojskowej USA (1949–1955) John Michael Fearns (1897–1977) – 1957–1972, emerytowany John Joseph Maguire (1904–1989) – 1959–1965, następnie koadiutor arcybiskupa Nowego Jorku (1965–1980) Edward Ernest Swanstrom (1903–1985) – 1960–1978, emerytowany James Edward McManus CSsR (1900–1976) – 1963–1970, wcześniej biskup diecezjalny Ponce (1947–1963), emerytowany George Henry Guilfoyle (1913–1991) – 1964–1968, następnie biskup diecezjalny Camden (1968–1989) Terence Cooke (1921–1983) – 1965–1968, następnie arcybiskup Nowego Jorku (1968–1983) Edwin Bernard Broderick (1917–2006) – 1967–1969, następnie biskup diecezjalny Albany (1969–1976) Patrick Vincent Ahern (1919–2011) – 1970–1994, emerytowany Edward Dennis Head (1919–2005) – 1970–1973, następnie biskup diecezjalny Buffalo (1973–1995) James Patrick Mahoney (1925–2002) – 1972–1997, emerytowany Anthony Francis Mestice (1923–2011) – 1973–2001, emerytowany Francisco Garmendia Ayestarán (1924–2005) – 1977–2001, emerytowany Austin Bernard Vaughan (1927–2000) – 1977–2000, zmarł Theodore McCarrick (1930–2025) – 1977–1981, następnie biskup diecezjalny Metuchen (1981–1986), arcybiskup Newark (1986–2000) i Waszyngtonu (2000–2006) Emerson John Moore (1938–1995) – 1982–1995, zmarł Joseph Thomas O’Keefe (1919–1997) – 1982–1987, następnie biskup diecezjalny Syracuse (1987–1995) Edward Egan (1932–2015) – 1985–1988, następnie biskup diecezjalny Bridgeport (1988–2000) i arcybiskup Nowego Jorku (2000–2009) William McCormack (1924–2013) – 1986–2001, emerytowany Patrick Joseph Thomas Sheridan (1922–2011) – 1990–2001, emerytowany Henry Mansell (1937–) – 1992–1995, następnie biskup diecezjalny Buffalo (1995–2003) i arcybiskup Hartford (2003–2013) Edwin O’Brien (1939–) – 1996–1997, następnie arcybiskup archidiecezji wojskowej USA (1997–2007), arcybiskup Baltimore (2007–2011) i wielki mistrz Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie (2011–2019) Robert Brucato (1931–2018) – 1997–2006, emerytowany James Francis McCarthy (1942–) – 1999–2002, emerytowany Josu Iriondo (1938–) – 2001–2014, emerytowany Dominick Lagonegro (1943–) – 2001–2018, emerytowany Timothy McDonnell (1937–2026) – 2001–2004, następnie biskup diecezjalny Springfield w Massachusetts (2004–2014) Dennis Sullivan (1945–) – 2004–2013, następnie biskup diecezjalny Camden (2013–2025) Gerald Walsh (1942–2025) – 2004–2017, emerytowany Peter Byrne (1951–) – od 2014 John Jenik (1944–) – 2014–2019, emerytowany John O’Hara (1946–) – 2014–2021, emerytowany Gerardo Colacicco (1955–) – od 2019 Edmund Whalen (1958–) – od 2019 John Bonnici (1965–) – 2022–2026 następnie biskup diecezjalny Rochester Joseph Espaillat (1976–) – od 2022 == Parafie == Parafie archidiecezji Nowy Jork opisane na Wikipedii: Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Haverstraw Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Kingston Parafia św. Jana Ewangelisty w Mahopac Parafia św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Nowym Jorku Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Port Chester Parafia św. Józefa w Poughkeepsie Parafia św. Stanisława Kostki w Staten Island == Święci, błogosławieni i Słudzy Boży, Nowego Jorku == Św. Elżbieta (Elizabeth Ann Seton) – znana również jako Matka Seton, założycielka Zakonu Sióstr Miłosierdzia, pierwsza święta kanonizowana w Nowym Jorku. Pierwsza, urodzona w Stanach Zjednoczonych, kanonizowana na świętą. Ciotka biskupa James Roosevelt Bayley (pierwszego biskupa Newark, New Jersey, a ósmego arcybiskupa Baltimore). Św. Franciszka (Frances Xavier Cabrini) – znana również jako Matka Cabrini, założycielka Zakonu Sióstr Misjonarek Najświętszego Serca Pana Jezusa. Św. Izaak Jogues – jezuicki misjonarz, aktywny na północy stanu Nowy Jork, ale przed utworzeniem diecezji w Nowym Jorku. Św. Jan Nepomucen Neumann – przyjął święcenia kapłańskie w Nowym Jorku, później wstąpił do Redemptorystów. Był czwartym biskupem Filadelfii (1852/60), a pierwszym, kanonizowanym biskupem Stanów Zjednoczonych. Jako biskup Filadelfii, założył pierwszy, katolicki, diecezjalny szkolny system w Stanach Zjednoczonych. Św. Kateri Tekakwitha Sługa Boży Fulton Sheen Sługa Boży Pierre Toussaint Sługa Boży Terence Cooke Sługa Boży Isaac Thomas Hecker – założyciel zgromadzenia paulistów. Sługa Boży Vincent Robert Capodanno – kapelan Marynarki Wojennej podczas wojny w Wietnamie, udekorowany Medalem Honoru. Sługa Boży Dorothy Day – rozpoczęty proces beatyfikacyjny w Rzymie. Sługa Boży Rose Hawthorne Lathrop – założycielka Sióstr Dominikanek Hawthorne. == Bibliografia == The Official Catholic Directory 2009 Edition == Linki zewnętrzne == Oficjalna strona archidiecezji Archdiocese of New York – Catholic hierarchy (ang.)