Arsenal Football Club (wym. [ˈɑ:sənl] lub [ˈɑ:snəl]; przydomek The Gunners, Kanonierzy) – angielski klub piłkarski z siedzibą w północnym Londynie, w dzielnicy Holloway. Jest jedną z najbardziej utytułowanych angielskich drużyn, 13-krotnym mistrzem kraju, 14-krotnym zdobywcą Pucharu Anglii i najdłużej utrzymującym się w najwyższej klasie rozgrywkowej zespołem w Anglii – od 1919 roku. Arsenal został założony w 1886 roku i był pierwszym klubem z południa Anglii, który dołączył do The Football League, w 1893 roku. W latach 30. XX w. klub pięć razy był mistrzem kraju i zdobył dwa Puchary Anglii. Po II wojnie światowej klub osiągał mniej sukcesów. W sezonie 1970/1971 Arsenal zdobył dublet. Od lat 90. sześciokrotnie wygrywał rozgrywki Pucharu Anglii, oraz czterokrotnie był mistrzem Anglii. W sezonie 2003/2004 Arsenal zdobył tytuł mistrza Anglii bez żadnej porażki i został drugą drużyną, która to uczyniła (a pierwszą, która nie przegrała w 38 meczach). Dwa lata później dotarł do finału Ligi Mistrzów, w którym przegrał z FC Barceloną. Tradycyjnymi barwami klubu są czerwony i biały. Kolory te w historii klubu przyjmowały różne odcienie. Arsenal zmieniał także swój stadion; początkowo mieścił się on w Woolwich, w południowo-wschodnim Londynie, w 1913 roku drużyna przeniosła się na północ miasta, do Arsenal Stadium w Highbury. W 2006 roku klub przeprowadził się na Emirates Stadium położony w Holloway. Klub posiada liczną i wierną grupę kibiców. Największym rywalem zespołu jest Tottenham Hotspur. Mecze Arsenalu z tym klubem określane są jako derby północnego Londynu. Arsenal jest jednym z najwartościowszych klubów w Anglii. Szacowana jego wartość w 2008 roku wynosiła ponad 600 milionów funtów. Dzięki swojej renomie regularnie pojawia się w brytyjskich mediach. Ponadto corocznie organizuje na swoim stadionie przedsezonowy towarzyski turniej Emirates Cup. Zespół kobiecy Arsenalu jest najbardziej utytułowaną żeńską drużyną piłkarską w kraju. == Historia == Arsenal został założony jako Dial Square w 1886 roku przez pracowników zakładów zbrojeniowych Royal Arsenal. Później klub został przemianowany na Royal Arsenal. W 1891 roku ponownie zmienił nazwę, na Woolwich Arsenal i stał się profesjonalnym zespołem. Dwa lata później dołączył do the Football League i rozpoczął grę w Second Division. W 1904 roku awansował do First Division, ówczesnej najwyższej ligi piłkarskiej w Anglii. Z powodu swojego położenia geograficznego, na mecze Arsenalu chodziło mniej osób niż na inne spotkania. Spowodowało to kłopoty finansowe klubu. Arsenal został w tym samym czasie przejęty przez Henry’ego Norrisa. Chciał on przenieść siedzibę zespołu i w 1913 roku, krótko po spadku Arsenalu do Second Division, zespół przeprowadził się na nowy stadion – Arsenal Stadium w Highbury. Następnego roku z nazwy klubu usunięto „Woolwich” i od tego czasu klub nosi nazwę Arsenal. W 1919 roku zespół zajął piąte miejsce w lidze, mimo to w kontrowersyjnych okolicznościach awansował do First Division kosztem swojego lokalnego rywala, Tottenhamu Hotspur. W 1925 roku Herbert Chapman został trenerem Arsenalu. Wcześniej dwukrotnie został mistrzem Anglii z Huddersfield Town (w sezonach 1923/1924 i 1924/1925). Poprowadził on klub do pierwszych znaczących sukcesów zmieniając taktykę Arsenalu. Sprowadził do klubu Alexa Jamesa i Cliffa Bastina. Arsenal w 1930 roku zdobył Puchar Anglii, zaś w sezonach 1930/1931 oraz 1932/1933 został mistrzem kraju. Poza tym dzięki inicjatywie Chapmana, lokalna stacja metra zmieniła swoją nazwę z „Gillespie Road” na „Arsenal”. Chapman zmarł nagle na zapalenie płuc w 1934 roku i jego miejsce zajęli Joe Shaw i George Allison. Pod ich wodzą Arsenal jeszcze trzykrotnie został mistrzem kraju (w sezonach 1933/1934, 1934/1935 i 1937/1938). Zdobył również Puchar Anglii w 1936 roku. Następnie wielu podstawowych graczy zaczynało kończyć swoje kariery i klub nie osiągał już sukcesów. Gdy wybuchła II wojna światowa w 1939 roku, rozgrywki piłkarskie w Anglii zostały zawieszone. Po zakończeniu wojny, następcą Allisona został Tom Whittaker. Arsenal w sezonach 1947/1948 i 1952/1953 ponownie został mistrzem Anglii, a w 1950 roku wygrał rozgrywki o puchar kraju. Po tych sukcesach forma zespołu spadła i klub w latach 50. i 60. nie osiągał już sukcesów. W 1962 roku zatrudniono byłego kapitana reprezentacji Anglii, Billy’ego Wrighta, jednak nie poprawił on sytuacji klubu. W 1966 roku trenerem Arsenalu został były fizjoterapeuta klubu, Bertie Mee. Po dwóch niewygranych finałach Pucharu Ligi, zespół w sezonie 1969/1970 zdobył Puchar Miast Targowych, swoje pierwsze europejskie trofeum. Rok później Arsenal zdobył dublet – został mistrzem Anglii oraz zdobył Puchar Anglii. Później klub nie osiągał już sukcesów, mimo że był ich bardzo blisko. W sezonie 1972/1973 został wicemistrzem Anglii, a w 1972, 1978 i 1980 roku doszedł do finału Pucharu Anglii, którego nie zdołał wygrać. W sezonie 1979/1980 grał również w finale Pucharu Zdobywców Pucharów, który przegrał po serii rzutów karnych. Jedynym osiągnięciem w tym czasie było zdobycie pucharu kraju w 1979 roku po zwycięstwie w końcówce meczu z Manchesterem United. W 1986 roku nowym trenerem klubu został George Graham, były piłkarz Arsenalu. W pierwszym sezonie pod jego wodzą zespół zdobył Puchar Ligi. W 1989 roku został także mistrzem Anglii po zwycięstwie w ostatniej kolejce nad Liverpoolem. W roku 1991 ponownie wygrał rozgrywki ligowe, zaś dwa lata później zdobył Puchar Anglii i Puchar Ligi w jednym sezonie. W 1994 roku wygrał także rozgrywki o Puchar Zdobywców Pucharów. Reputacja Grahama znacznie zmalała jak wyszło na jaw, że otrzymywał łapówki od Rune’a Hauge’a za podpisywanie kontraktów z niektórymi graczami. Z tego powodu w 1995 roku został zwolniony. Jego następca, Bruce Rioch, pracował w klubie jeden sezon i odszedł z powodu sporu z zarządem. W 1996 roku szkoleniowcem zespołu został Francuz, Arsène Wenger. Wenger zmodernizował taktykę klubu oraz metody treningowe. Sprowadził do drużyny także kilku zagranicznych zawodników m.in. Nicolasa Anelkę. W sezonie 1997/1998 Arsenal zakupił Marca Overmarsa, Gilles’a Grimandiego i Emmanuela Petita. Nowi zawodnicy pomogli klubowi zdobyć dublet – Arsenal został mistrzem Anglii oraz zdobył puchar kraju. Osiągnięcie to powtórzył w roku 2002. Poza tym klub doszedł do finału Pucharu UEFA w sezonie 1999/2000. Przegrał w nim po serii rzutów karnych z Galatasaray SK. W 2003 i 2005 roku Arsenal zdobył Puchar Anglii, a w sezonie 2003/2004 wygrał rozgrywki Premier League bez ani jednej porażki. Dzięki temu osiągnięciu zespół uzyskał przydomek „The Invincibles”. Łącznie był niepokonany przez 49 spotkań, co jest rekordem w całej historii piłki angielskiej. Arsenal ośmiokrotnie kończył rozgrywki ligowe na pierwszym lub drugim miejscu pod wodzą Wengera, jednak nie zdołał ani razu obronić tytułu mistrza Anglii. Tylko siedem klubów wygrało Premier League od czasu jej założenia w 1992 roku. Poza Arsenalem, są to: Manchester United, Blackburn Rovers, Chelsea, Leicester City, Manchester City oraz Liverpool. Do sezonu 2005/2006 Arsenal ani razu nie przeszedł ćwierćfinału Ligi Mistrzów; w tym sezonie stał się pierwszym londyńskim zespołem, który dotarł do finału tych rozgrywek. Arsenal został w nim pokonany przez FC Barcelona 2:1. Sezon 2005/06 był pierwszym od czterech lat, w którym „Kanonierzy” nie wygrali żadnego trofeum, jednak siódmym z kolei, w którym zawodnicy Arsène Wengera wystąpili w finale oficjalnych rozgrywek. Był on również początkiem końca ery ‘Invincibles’ oraz zapowiedzią wielkiej rewolucji w zespole i przebudowy składu. W lipcu 2006 roku klub po 93 latach gry na Highbury przeniósł się na Emirates Stadium. W 2007 i 2011 roku Arsenal dotarł do finału Pucharu Ligi, jednak za pierwszym razem przegrał 1:2 z Chelsea, zaś za drugim w takim samym stosunku z Birmingham City. Klub nie zdobył żadnego trofeum od czasu wygranej w Pucharze Anglii w 2005 roku i przerwał tę serię dopiero 17 maja 2014 roku. Wtedy to Arsenal w finale Pucharu Anglii pokonał Hull City 3:2, mimo że w pewnym momencie przegrywał już 0:2. To z kolei dało Arsenalowi awans do spotkania o Tarczę Wspólnoty, w którym miał zmierzyć się z Manchesterem City. Mecz zakończył się wygraną 3:0, co dało klubowi drugie trofeum w przeciągu trzech miesięcy. Dziewięć miesięcy po tym triumfie Arsenal drugi rok z rzędu osiągnął finał krajowego pucharu, w którym tym razem mierzył się z Aston Villą. „Kanonierzy” zwyciężyli 4:0 i z dorobkiem 12. tytułów stali się najbardziej utytułowaną drużyną w historii Pucharu Anglii. 2 sierpnia 2015 roku na stadionie Wembley Arsenal w ramach meczu o Tarczę Wspólnoty podjął Chelsea i zwyciężył 1:0, zdobywając 14. krajowy superpuchar w swojej historii. 20 kwietnia 2018 roku oficjalnie ogłoszono, że wraz z zakończeniem sezonu 2017/18 Wenger po 22 latach opuści stanowisko menadżera Arsenalu. W maju 2018 drużynę przejął Hiszpan baskijskiego pochodzenia Unai Emery. W swoim pierwszym sezonie zajął 5. miejsce w lidze, a Arsenal dotarł do finału Ligi Europy, gdzie uległ Chelsea. Hiszpan został w kolejnym sezonie zwolniony po serii 7 meczów bez wygranej z rzędu, najgorszej od 27 lat. Drużynę przejął tymczasowo Fredrik Ljungberg. W grudniu 2019 Arsenal zatrudnił byłego kapitana klubu, Mikela Artetę, początkowo jako głównego trenera pierwszej drużyny (po sezonie jego tytuł zmieniono na „manadżer”). W sezonie 2019/2020 drużyna zajęła 8. miejsce w lidze (najniższe od 1994/1995), ale zdobyła Puchar Anglii, pokonując w finale Chelsea 2:1. W kwietniu 2021 Arsenal krótko przystąpił do projektu European Super League, jednak po dwóch dniach wycofał się z inicjatywy w obliczu powszechnej krytyki. Sezon 2020/2021 klub ponownie zakończył na 8. miejscu, nie kwalifikując się do europejskich pucharów po raz pierwszy od 26 lat. W rozgrywkach 2021/2022 Arteta zbudował bardzo młody zespół (średnia wieku wyjściowej jedenastki ok. 24 lata), a Arsenal zajął 5. miejsce, zapewniając sobie awans do Ligi Europy. W kolejnych latach klub wróc