Pieter Bruegel (starszy) (wymowa niderlandzka [ˈpitəɾ ˈbɾøːɣəl], uproszczona polska [piter brechel]) (ur. ok. 1525 w Broghel koło Bredy, zm. 9 września 1569 w Brukseli) – niderlandzki malarz. Zwano go „Chłopskim” ze względu na tematykę jego obrazów. == Życiorys == Zachowały się zapisy wskazujące, że urodził się w Broghel koło Bredy – nie jest jednak jasne, czy chodzi o miasto Breda w Holandii, czy o belgijskie miasto Bree (po łacinie zwane Breda). Od 1559 zaczął pomijać literę „h” w swym nazwisku, podpisując obrazy jako Bruegel. Naukę rozpoczynał w pracowni Pietera Coecka van Aelsta, następnie terminował u Claude’a Doriziego w Mechelen. W roku 1551 został z tytułem mistrza przyjęty do gildii św. Łukasza Antwerpii. Podróżował po Włoszech i Francji, po powrocie mieszkał okresowo w Antwerpii, w końcu na stałe osiadł w Brukseli w roku 1563. W roku 1563 ożenił się z Mayeken, córką swego pierwszego nauczyciela Pietera Coecka. Miał z nią dwóch synów – Pietera Brueghla (zw. Piekielnym) i Jana Brueghla (zw. Aksamitnym). Obaj synowie zostali malarzami, chociaż nie uczyli się od swego ojca (jeden miał 5 lat, a drugi około roku, gdy Pieter starszy zmarł). Malarz spoczął wraz z żoną w kościele Notre-Dame de la Chapelle w Brukseli. Epitafium malarza znajduje się w jednej z kaplic bocznych kościoła. Malował przede wszystkim pejzaże, zapełnione postaciami chłopskimi (stąd przydomek). Czerpał motywy z codziennego życia ludu (wesela, uczty, biesiady, kiermasze), z Biblii, ilustrował przysłowia. Często wskazywany jako pierwszy malarz zachodni malujący pejzaże dla nich samych, a nie tylko jako tło dla alegorii religijnych. Malował stylem prostym, nie poddając się dominującej wówczas modzie włoskiej. Często nawiązywał do stylu Boscha. Najsławniejsze jego obrazy znajdują się w muzeum wiedeńskim. == Dzieła zebrane == Piotrowi Brueglowi przypisuje się autorstwo 45 dzieł w większości namalowanych olejem na desce: === Obrazy === === Grafiki === === Grisaille === === Dzieła ze szkoły Bruegla === === Dzieła o wątpliwym autorstwie Bruegla === == Genealogia Brueghlów == == Nawiązania == Wiele utworów Jacka Kaczmarskiego to ekfrazy obrazów Bruegla starszego. Ślepcy są w ogóle pierwszą z nich, a pewną inspiracją do takiego rozwoju twórczości była wcześniejsza ekfraza Wisławy Szymborskiej nawiązująca do Dwóch małp. Obraz Droga krzyżowa opisał w książce Bruegel. Młyn i Krzyż Michael Francis Gibson. Na jej podstawie powstał w 2011 film Młyn i krzyż w reżyserii Lecha Majewskiego. Wileński zimowy pejzaż Romualda Mieczkowskiego, fotografia Wilna – z zimowym remark – koresponduje z obrazem świata według Bruegla. Malarstwo Witalisa Sarosieka (1945–2012) - Sokólskiego Brueghla - w twórczości Leonarda Drożdżewicza., Film animowany Pieter Bruegel, „Wieża Babel”. == Zobacz też == Pieter Brueghel (młodszy) == Uwaga == == Przypisy == == Bibliografia == J. Białostocki, Bruegel – pejzażysta, Poznań 1956. D. Bianco, Bruegel, Warszawa 2006 (Klasycy Sztuki) Breugel, Warszawa 1985 (Geniusze Sztuki) Bruegel, Warszawa 2001. J. Francis, Bruegel przeciwko władzy, Warszawa 1976. R. Hagen, R. M. Hagen, Bruegel. Dzieła wszystkie, Kolonia 2001. J. Kass, A. Lukacsy, Zabawy dziecięce według obrazu Pietera Bruegla Starszego, Warszawa 1985. Pieter Bruegel, Poznań 2006 (Wielka Kolekcja Sławnych Malarzy, t. 5) F. de Poli, E. Baccheschi, Bruegel, Warszawa 1985. S. Rodary, Pieter Bruegel Starszy, Siechnice 1999 (Wielcy Malarze; nr 56) F. Timmermans, Piotr Brueghel, Kraków 1973. D. Varga, Wieża Babel. Piotr Bruegel Starszy, Warszawa 1984. M. Walicki, Bruegel, Warszawa 1957. == Linki zewnętrzne == Zdjęcia epitafium malarza i kościoła w którym spoczywa ze strony Find a grave dzieła Pietera Bruegla (starszego) Insidebruegel.net - strona Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu ze zdigitalizowanymi obrazami Pietera Bruegela starszego.