Partia Demokratyczna (ang. Democratic Party), potocznie Demokraci (ang. Democrats) – amerykańska partia polityczna, jedna z dwóch głównych sił politycznych w Stanach Zjednoczonych, obok Partii Republikańskiej. Powstała w wyniku podziału Partii Demokratyczno-Republikańskiej około 1828. Jest najstarszą funkcjonującą partią polityczną na świecie. Dominującym światopoglądem w Partii Demokratycznej na samym początku był liberalizm klasyczny. Partia wspierała również niewolnictwo. W latach 90. XIX wieku, pod wpływem trzykrotnego kandydata na prezydenta, Williama Jenningsa Bryana, ekonomicznie partia przyjęła bardziej lewicowe poglądy, lecz dalej nie była lewicowa społecznie, czego przykładem były powiązania z Ku Klux Klanem. Od lat 30. XX wieku po sukcesie programu Nowy Ład prezydenta Franklina Delano Roosevelta partia promuje się jako platforma socjalliberalna popierająca sprawiedliwość społeczną i gospodarkę mieszaną. Współcześnie nurtem przewodnim w Partii Demokratycznej jest socjalliberalizm. Rozumiana jest przez to równość społeczna i ekonomiczna oraz opiekuńczość państwa. Gospodarka mieszana proponowana przez Partię Demokratyczną przewiduje istnienie sektora prywatnego, ale także regulacje i interwencje rządu w gospodarkę: pomoc społeczną, wsparcie dla związków zawodowych, powszechną służbę zdrowia, równość szans, ochronę konsumenta i ochronę środowiska. Dominującym poglądem parlamentarzystów Partii Demokratycznej jest obecnie progresywizm (działacze Congressional Progressive Caucus) i centrum (działacze New Democrat Coalition), a mniejszość stanowią konserwatyści (Blue Dog Coalition). Badania Pew Research Center z 2011 roku wykazały, że większość osób uprawnionych do głosowania w Stanach Zjednoczonych utożsamia Partię Demokratyczną z liberalizmem. == Historia == === Początki (1828–1850) === Partia Demokratyczna wywodzi się z Partii Demokratyczno-Republikańskiej, która przez wiele lat sprawowała samodzielne rządy. Opozycja (której główną siłą była Partia Federalistyczna) od wojny brytyjsko-amerykańskiej w 1812 roku nie była w stanie uzyskać więcej, niż 40% miejsc w parlamencie, a poparcie dla partii rządzącej stale rosło. Ten okres rządów jednopartyjnych w Stanach Zjednoczonych (od 1816 do początku lat 30 XIX wieku) jest nazywany Erą dobrych uczuć. Erę zakończyło pojawienie się na scenie politycznej opozycyjnej Amerykańskiej Partii Wigów. W samej Partii Demokratyczno-Republikańskiej istniały różne frakcje. Główną bezpośrednią przyczyną rozpadu partii w latach 20. XIX wieku był spór o następcę prezydenta Jamesa Monroe. Zwolennicy polityki opartej na ideałach utożsamianych z Thomasem Jeffersonem utworzyli Partię Demokratyczną. Przywódcami tej partii byli Andrew Jackson i Martin Van Buren. Frakcja przeciwników Andrew Jacksona pod przywództwem Henry’ego Claya utworzyła w 1825 roku Partię Narodowo-Republikańską, a w 1834 roku przekształcili się w partię Wigów. Pierwszym prezydentem z ramienia Demokratów był wybrany w 1828 roku Andrew Jackson. Pokonał on dotychczasowego prezydenta (wówczas narodowego republikanina, choć wybrany został jako demokratyczny republikanin) Johna Quincy’ego Adamsa. Jako prezydent Jackson był nieprzychylny finansowaniu usprawnień ze środków federalnych. Zawetował przywrócenie uprawnień Drugiemu Bankowi Stanów Zjednoczonych i wywalczył obniżenie ceł. Jedną z najbardziej kontrowersyjnych decyzji prezydenta było przygotowanie Aktu Wysiedlenia Indian. Następca Jacksona, demokrata Martin Van Buren wdrożył akt wysiedlenia w życie i w znacznej mierze kontynuował politykę swojego poprzednika, między innymi wspierając twardą walutę. Za kryzys ekonomiczny Van Buren obwinił nadmierność spekulacji i zarządził całkowite rozdzielenie banku od państwa. Nie został wybrany na drugą kadencję, przegrywając z wigiem Williamem Henrym Harrisonem w wyborach w 1840 roku. Demokraci wrócili do władzy w 1845 roku kiedy prezydentem został James Polk. Podobnie jak Jackson był on żarliwym ekspansjonistą. Startował w wyborach z obietnicą przyłączenia Republiki Teksasu do Unii oraz powiększenia terytorium Oregonu o rosyjską wówczas Alaskę. Jednak po wyborach, mimo początkowych starań, uznał ekspansję na daleką północ za niemożliwą. Zamiast tego doprowadził do sprawiedliwego podziału Oregonu pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Ameryką Brytyjską. Udało mu się przyłączyć Teksas, a po wojnie amerykańsko-meksykańskiej – także Kalifornię i Nowy Meksyk. Polityka wolnego handlu prowadzona przez Polka przyczyniła się także do ekspansji ekonomicznej. Prezydent był bardzo popularny w społeczeństwie, ale zgodnie ze złożoną w czasie wyborów w 1840 roku obietnicą nie ubiegał się o reelekcję. Partia Demokratyczna wyznaczyła jako jego następcę Lewisa Cassa, ale wybory wygrał wig i weteran wojny amerykańsko-meksykańskiej, Zachary Taylor. === Sprawa niewolnictwa i wojna secesyjna (1850–1890) === Demokraci posiadali niewielką przewagę nad Wigami do lat 50. XIX wieku, kiedy Partia Wigów rozpadła się z powodu sporu wewnętrznego dotyczącego niewolnictwa. Część demokratów, która również sprzeciwiała się niewolnictwu, opuściła szeregi partyjne i razem z częścią Wigów utworzyła w 1854 roku Partię Republikańską. Partię opuścił także były prezydent Martin Van Buren, który stworzył własną partię – Partię Wolnej Ziemi (z ang. Free Soil Party). Od kwietnia do czerwca 1860 roku trwał konwent Partii Demokratycznej, na którym zadecydowano o poparciu dla ograniczenia autonomiczności stanów i ekspansji niewolnictwa na terytoria, w których wyborcy byli przeciwni niewolnictwu. To doprowadziło do podziału w partii. Część demokratów opuściła konwent. Większość z nich należała lub dołączyła później do frakcji Demokratów Południowych. Konwent zadecydował o wystawieniu w wyborach prezydenckich w 1860 roku senatora Stephena A. Douglasa. Jednak demokraci z południa postanowili wystawić swojego kandydata – Johna Cabella Breckinridge’a. Wielu demokratów popierało też kandydata Unii Konstytucyjnej, Johna Bella. Wybory wygrał republikanin Abraham Lincoln. Wraz z wojną secesyjną doszło do kolejnego podziału wewnętrznego. Tym razem przedmiotem sporu był stosunek do Skonfederowanych Stanów Ameryki. „Wojenni Demokraci” opowiadali się za wojną i poparciem dla republikańskiego prezydenta Abrahama Lincolna. „Pokojowi Demokraci” domagali się pokoju i nieingerowanie w sprawy wewnętrzne konfederacji. Większość wojennych demokratów startowało w wyborach w 1864 roku z ramienia Unii Narodowej i popierała Abrahama Lincolna. Po zakończeniu wojny secesyjnej pozycja Partii Demokratycznej osłabła. Do końca XIX wieku tylko dwa razy wspierany przez nią kandydat wygrał wybory prezydenckie. Po śmierci Abrahama Lincolna, w wyniku sukcesji prezydentem został demokrata Andrew Johnson. Jednak był on bardzo niepopularny, a jego prezydentura została w znacznej mierze zdominowana przez proces o zdradę stanu (w którym został uniewinniony jednym głosem). Jego partia była mu bardzo nieprzychylna i na konwencji w 1868 roku zadecydowano o nienominowaniu go jako kandydata w kolejnych wyborach. Mimo zakończenia niewolnictwa partia dalej przejawiała nastroje rasistowskie. Była ściśle powiązana z Ku Klux Klanem (który został założony przez członków Partii Demokratycznej na Południu USA) – ten był wobec niej lojalny, zaś Demokraci uczestniczyli jego działaniach. Partia została zdominowana przez reformatorsko-postępową frakcję bourbonowych demokratów pod przywództwem Samuela J. Tildena i Grovera Clevelanda. Byli oni zwolennikami systemu waluty złotej oraz przeciwnikami bimetalizmu, imperializmu i ekspansji zamorskiej. Protestowali przeciwko korupcji, wysokim podatkom i cłom. Grover Cleveland wygrał wybory prezydenckie dwa razy, w 1884 i 1892 roku. === Wolne srebro i Nowy Ład (1890–1960) === W 1896 roku William Jennings Bryan wygłosił na konwencie Demokratów w Chicago słynną przemowę, która została później nazwana Cross of Gold Speech. Skrytykował on zwolenników systemu złotej waluty i opowiedział się za wolnym srebrem. To przemówienie zyskało mu wielu zwolenników i na długo uczyniło jednym z najbardziej wpływowych polityków w szeregach partii. Na tym samym konwencie zadecydowano o nominacji Bryana na kandydata w wyborach prezydenckich. Ostatecznie jednak wybory wygrał republikanin William McKinley. W tym samym roku frakcja Bourbon Democrat została rozwiązana. Bryan kandydował później jeszcze w wyborach prezydenckich w 1900 i 1908 roku, ale bezskutecznie. Demokraci zdobyli większość w Izbie Reprezentantów w 1910 roku, a ich kandydat, Woodrow Wilson, wygrał wybory prezydenckie w 1912 i 1916 roku. Pod rządami Demokratów rozwiązanych zostało wiele problemów będących głównymi przedmiotami sporów politycznych w Stanach Zjednoczonych przez wiele lat (na przykład problem monopolu). Ustanowiono wtedy System Rezerwy Federalnej, a na mocy FTCA i ustawy Claytona zakazano nieuczciwych metod konkurencji. Po wielkim kryzysie, jaki miał miejsce w 1929 roku, za prezydentury republikanina Herberta Hoovera i większości parlamentarnej Partii Republikańskiej, aż do 1994 Partia Demokratyczna posiadała większość w Izbie Reprezentantów z wyjątkiem dwóch dwuletnich przerw w latach 1946–1948 i 1952−1954. W 1932 roku prezydentem został wybrany demokrata Franklin Delano Roosevelt, który był tak popularny, że sprawował urząd aż do śmierci przez cztery kolejne kadencje. Program reform prezydenta Roosevelta, zwany Nowy Ład, przyczynił się do ujednolicenia światopoglądu Partii Demokratycznej. Nowoczesny liberalizm oznaczał regulacje ekonomiczne, wsparcie dla związków zawodowych, rządowe wydatki na walkę z bezrobociem, pomoc dla farmerów i tworzenie nowych miejsc pracy. Uważa się to za początek państwa opiekuńczego w Stanach Zjednoczonych. Opozycja, która przeciwstawiała się związkom zawodowym, a stawiała większy nacisk na rozwój gospodarczy i obniżenie podatków, zaczęła nazywać siebie konserwatystami. Aż do lat 80. XX wieku w Partii Demokratycznej wyróżniały się dwa skrzydła: liberalni demokraci na północy i kulturowo konserwatyw