Diecezja sosnowiecka (łac. Dioecesis Sosnoviensis) – jedna z 3 diecezji obrządku łacińskiego w metropolii częstochowskiej w Polsce, złożona z 97 parafii dotychczasowej diecezji częstochowskiej, 44 parafii diecezji kieleckiej i 11 parafii archidiecezji krakowskiej (parafie jaworznickie historycznie należące do Zagłębia Krakowskiego), ustanowiona 25 marca 1992 r. przez papieża Jana Pawła II bullą „Totus Tuus Poloniae Populus” (z łac. „Cały Twój lud w Polsce”). Największe wydarzenie w historii diecezji to wizyta papieża Jana Pawła II 14 czerwca 1999 r. w Sosnowcu, co zgodnie ze słowami pierwszego ordynariusza księdza biskupa Adama Śmigielskiego, było wielkim sukcesem Kościoła katolickiego w Zagłębiu Dąbrowskim i ludzi tutaj mieszkających. Diecezja sosnowiecka graniczy z archidiecezją katowicką, diecezją kielecką, diecezją gliwicką, archidiecezją częstochowską i archidiecezją krakowską. W 2022 r. w diecezji posługę pełniło 268 księży, a w seminarium duchownym kształciło się 14 kleryków. Udzielono 4076 sakramentów chrztu (wobec 4607 rok wcześniej), 5779 sakramentów Pierwszej Komunii św. (wobec 5755 w 2021 r.), 5854 sakramenty bierzmowania (wobec 4367 w 2021 r.) i 1121 sakramentów małżeństwa (wobec 1265 w 2021 r.). W Mszach św. uczestniczyło 18,7% wiernych, do komunii przystąpiło 8,7%, a na lekcje religii uczęszczało 79,8% uczniów. == Instytucje == Kuria diecezjalna w Sosnowcu Sąd biskupi w Sosnowcu Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Sosnowieckiej w Częstochowie Caritas Sosnowiecka kapituła katedralna Archiwum diecezjalne == Biskupi == === Biskup diecezjalny === bp Artur Ważny – od 2024 === Biskupi seniorzy === bp Grzegorz Kaszak – biskup diecezjalny w latach 2009–2023, senior od 2023 bp Piotr Skucha – biskup pomocniczy w latach 1992–2021, senior od 2021 == Świątynie == === Główna świątynia === Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu === Bazyliki === Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa w Dąbrowie Górniczej Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej Bazylika kolegiacka św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu === Sanktuaria === Polskiej Golgoty Wschodu w Będzinie-Syberce Matki Bożej Śnieżnej – Opiekunki Rodzin w Biskupicach św. Jana Marii Vianney'a w kościele Najświętszej Maryi Panny Bolesnej w Czeladzi Matki Bożej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej św. Antoniego z Padwy w Dąbrowie Górniczej-Gołonogu Najświętszego Serca Pana Jezusa w Dąbrowie Górniczej-Strzemieszycach Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych w Jaroszowcu Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jaworznie-Osiedlu Stałym Matki Boskiej Skałkowej w Podzamczu Najświętszego Zbawiciela w Przegini św. Jakuba Apostoła w Sączowie Miłosierdzia Bożego w Sosnowcu Najświętszej Maryi Panny Fatimskiej w Sosnowcu-Zagórzu Matki Bożej Dobrej Drogi w Wojkowicach Kościelnych == Patroni == Św. Albert Chmielowski (postanowieniem papieża) – patron główny Św. Rafał Kalinowski (postanowieniem papieża) – patron drugorzędny == Komisja „Wyjaśnienie i naprawa” spraw wrażliwych Diecezji Sosnowieckiej == 26 października 2024 roku, biskup sosnowiecki Artur Ważny powołał do życia Komisje „Wyjaśnienie i naprawa” spraw wrażliwych Diecezji Sosnowieckiej. Jej powołanie było pokłosiem wydarzeń jakie rozegrały się terenie diecezji. We wrześniu 2023 roku, w mieszkaniu księdza w parafii w Dąbrowie Górniczej doszło do interwencji pogotowia i policji. Prokuratura postawiła duchownemu zarzuty przestępstw narkotykowych i o charakterze obyczajowym. W kwietniu 2024 roku mężczyzna został skazany na 1,5 roku więzienia. Na początku października 2024 roku zatrzymano trzech mężczyzn, dwóch duchownych z diecezji sosnowieckiej i trzeciego byłego księdza, także z tej diecezji, któremu postawiono zarzuty dotyczą okresu, kiedy jeszcze był kapłanem. Dwaj księża usłyszeli łącznie 11 zarzutów dotyczących przestępstw seksualnych na szkodę dzieci. Jeden z nich został aresztowany. Z kolei były ksiądz był podejrzany o oszustwa. W konsekwencji tych wydarzeń, w październiku 2023 roku papież Franciszek przyjął rezygnację bp. Grzegorza Kaszaka z pełnienia posługi biskupa sosnowieckiego. Z kolei w marcu 2024 roku, w mieszkaniu księdza, który był rezydentem parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Sosnowcu, zmarł mężczyzna. Duchowny, który w diecezji był sędzią sądu biskupiego, usłyszał zarzut posiadania substancji psychotropowej. 12 lutego 2026 roku, Komisja zaprezentowała pierwszą cześć raportu podsumowującego jej prace. Jej członkowie zidentyfikowali 29 osób oskarżonych lub podejrzanych o wykorzystanie seksualne małoletnich w diecezji sosnowieckiej lub z nią związanych. W tym 23 księży inkardynowanych do diecezji sosnowieckiej, cztery osoby świeckie (m.in. animator wspólnoty, organista, katecheta oraz kleryk), zakonnik pracujący na terenie diecezji i jeden ksiądz pochodzący z diecezji, ale w niej niepracujący. W siedmiu przypadkach przestępstw ich sprawcy zostali ukarani. W czterech przypadkach domniemany sprawca nie żyje a w trzech toczą się procesy przed sądami państwowymi, 10 spraw jest w trakcie badania, a w 5 przypadkach organy ścigania nie potwierdziły popełnienia przestępstwa. Komisja złożyła zawiadomienia do prokuratury w sprawach dotyczących ośmiu osób, a wobec 5 duchownych zainicjowała kanoniczne dochodzenia wstępne. Komisja zidentyfikowała co najmniej 50 osób pokrzywdzonych. W 96 proc. przypadków, ofiary miały mniej niż 15 lat. == Zobacz też == Biskupi sosnowieccy Metropolia częstochowska Parafie diecezji sosnowieckiej Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce Nuncjatura Stolicy Apostolskiej w Polsce == Przypisy == == Bibliografia == Ks. Witold Zdaniewicz, Ks. Sławomir H. Zaręba, Robert Stępisiewicz: Wykaz parafii w Polsce 2006 (s. 609–6211), Warszawa: Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC, 2006. ISBN 83-85945-17-2. == Linki zewnętrzne == Diecezja sosnowiecka Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Sosnowieckiej