# Dżibuti – Republika w Rogu Afryki Dżibuti (fr. *République de Djibouti*, arab. ‏جمهورية جيبوتي‎) to suwerenne państwo położone we wschodniej Afryce, na wybrzeżu Morza Czerwonego i Zatoki Adeńskiej. Dzięki swemu unikalnemu położeniu geograficznemu, kraj ten pełni rolę kluczowego węzła logistycznego i militarnego na szlaku łączącym Bliski Wschód z resztą kontynentu afrykańskiego oraz Azją. Stolicą i jednocześnie największym ośrodkiem miejskim jest Dżibuti (miasto), które stanowi centrum gospodarcze i administracyjne kraju. ## 🌍 Toponimia i Geografia Nazwa kraju wywodzi się najprawdopodobniej od słowa **„gabouti”**, oznaczającego w języku afar tradycyjne, płaskie kosze plecione z liści palmowych, używane jako maty. Inne hipotezy wiążą nazwę z imieniem legendarnego założyciela lub starożytnym określeniem terenów skalistych. ### Położenie i ukształtowanie terenu Państwo zajmuje obszar o charakterze pustynnym i półpustynnym, zdominowany przez aktywność tektoniczną i wulkaniczną. Topografia kraju ukształtowana jest głównie przez pasma gór zrębowych – na północy wyróżniają się góry Mabla i Goda, będące przedłużeniem Gór Danakilskich leżących w Erytrei. | Cecha geograficzna | Opis | |-------------------|------| | **Najniższy punkt Afryki** | Jezioro Asal (–150 m p.p.m.) | | **Akweny** | Morze Czerwone, Zatoka Adeńska, Cieśnina Bab al-Mandab | | **Klimat** | Podrównikowy, suchy, gorący, pustynny | | **Granice** | Somalia (Somaliland), Etiopia, Erytrea | Gospodarka wodna jest silnie uzależniona od importu oraz technologii odsalania ze względu na skąpe opady i wysokie parowanie. Krajobraz zdominowany jest przez formacje skalne, słone pola i wybrzeża koralowe. ## 🏛️ Historia Tereny obecnego Dżibuti zamieszkiwane były od wieków przez plemiona koczownicze Afarów i Issów, które utrzymywały ożywione kontakty handlowe z cywilizacjami arabskimi na Półwyspie. Doprowadziło to do stopniowego przyjęcia islamu jako religii dominującej. ### Okres kolonialny i dekolonizacja W drugiej połowie XIX wieku Francuzi zaczęli interesować się terenami Rogu Afryki ze względu na ich strategiczne znaczenie dla dróg morskich do Indii i dalej na wschód. W latach 80. XIX wieku utworzono **protektorat Somali Francuskie** z gubernatorem Léoncem Lagarde’em. Teren ten stał się jedną z francuskich kolonii, a w 1947 roku zyskał status terytorium zamorskiego Francji. W 1967 roku nazwę zmieniono na **Francuskie Terytorium Afarów i Isów** w celu odzwierciedlenia równowagi między dwoma głównymi grupami etnicznymi. 27 czerwca 1977 roku Terytorium oficjalnie ogłosiło niepodległość pod nazwą **Republika Dżibuti**. Na czele nowo powstałego państwa stanął Hassan Gouled Aptidon jako pierwszy prezydent. ### Konflikty współczesne Lata 90. XX wieku przyniosły ciężkie próby dla młodej republiki. Kraj doświadczył wojny domowej i klęski głodu. Konflikt wynikał z rywalizacji między rządzącymi Issami a opozycyjnymi Afarami. Rząd, wsparty zbrojnie przez Francję, ostatecznie zawarł w 1994 roku porozumienie pokojowe, które przywróciło względną stabilność polityczną. W 2008 roku doszło do nierozstrzygniętego konfliktu granicznego z Erytreą, w którym Dżibuti ponownie otrzymało wsparcie francuskie. ## ⚖️ Ustrój polityczny i administracja ### Ustrój państwowy Według konstytucji przyjętej w 1992 roku Dżibuti jest republiką prezydencką. - **Głowa państwa**: Prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 6-letnią kadencję. - **Władza wykonawcza**: Premier i rząd powoływani przez prezydenta. - **Władza ustawodawcza**: Jednoizbowa Izba Deputowanych (65 deputowanych), wybieranych na 5-letnią kadencję. ### Partie polityczne Polska scena polityczna dominowana jest przez: 1. **RPP (Ludowe Zgromadzenie na rzecz Postępu)** – partia rządząca od czasu niepodległości. 2. **FRUD (Front na rzecz Przywrócenia Jedności i Demokracji)** – kluczowa siła opozycyjna zrzeszająca głównie przedstawicieli ludności afarskiej. ### Podział administracyjny Państwo podzielone jest na 6 jednostek pierwszego rzędu, które dzielą się następnie na 11 dystryktów. ## 👥 Demografia, Kultura i Języki Społeczeństwo Dżibuti charakteryzuje się bogatą różnorodnością etniczną, mimo niewielkiej liczby ludności. | Grupa etniczna | Udział procentowy | |----------------|-------------------| | Somalowie (Issa) | ok. 60% | | Afarowie | ok. 35% | | Europejczycy (gł. Francuzi i Włosi), Arabowie, Etiopczycy | ok. 5% | Językami urzędowymi są arabski i francuski. Na co dzień powszechnie używa się również lokalnych języków: somalijskiego i afar. Kultura Dżibuti to żywy amalgamat tradycji koczowniczych, wpływów arabskich oraz nowoczesnych elementów francuskich. Widoczne jest to w architekturze, muzyce, tańcach ludowych oraz w kuchni, która łączy orientalne przyprawy z francuskimi technikami kulinarnymi. ## 🕌 Religia Religia odgrywa istotną rolę w życiu codziennym i strukturze społecznej. | Wyznanie | Udział (2018 r.) | |----------|------------------| | Islam | 94,1% | | Chrześcijaństwo | 4,4% | | - Katolicyzm | 1,4% | | - Kościół etiopski | 3,0% | | Inne / bez religii | 1,5% | Muzułmanie stanowią zdecydowaną większość społeczeństwa. Obiekty sakralne, takie jak Wielki Meczet w Dżibuti, są ważnymi ośrodkami życia religijnego i edukacyjnego. Mniejszość chrześcijańska reprezentowana jest głównie przez imigrantów i ekspatów europejskich oraz rdzennych konwertytów. ## 💰 Gospodarka Dżibuti jest dynamicznie rozwijającym się krajem, którego gospodarka w znacznym stopniu opiera się na usługach, głównie transportowych i logistycznych. Dzięki strategicznemu dostępowi do Morza Czerwonego, nowoczesny port oraz strefa bezcłowa zapewniają znaczące dochody z opłat tranzytowych i podatków pośrednich. Port w Dżibuti oraz linia kolejowa łącząca stolicę z Addis Abebą obsługuje niemal w całości transport towarów z Etiopii. Ogromne inwestycje chińskich firm w infrastrukturę przyczyniają się do wzrostu gospodarczego. Mimo rozwoju, 23% obywateli żyje poniżej progu ubóstwa, a bezrobocie wśród pełnoletnich sięga 39%. Kraj pozostaje silnie uzależniony od importu żywności i surowców energetycznych. ## 📺 Media, Edukacja i Nauka Państwo sprawuje kontrolę nad głównym sektorem medialnym. Rząd jest właścicielem głównej gazety „La Nation” oraz publicznego nadawcy **Radiodiffusion-Television de Djibouti (RTD)**, który monopolizuje radio i telewizję. Nie istnieją prywatne stacje telewizyjne ani radiowe. Prasa prywatna, taka jak „La Re”publique” i „Le Renouveau”, ma ograniczony zasięg i często podlega autocenzurze. W dziedzinie edukacji nauka w szkolach odbywa się głównie w języku francuskim. Coraz większą popularność zdobywają tradycyjne szkoły koraniczne. W 2006 roku założono **Uniwersytet Dżibuti**, który stał się główną placówką kształcenia wyższego w kraju. ## 🛡️ Siły zbrojne i obecność wojsk obcych Dżibuti ze względu na swoje położenie jest jednym z priorytetowych terenów dla globalnych potęg. Choć siły powietrzne kraju nie posiadają własnych samolotów, to na jego terytorium stacjonują bazy wojskowe wielu państw: Stanów Zjednoczonych, Francji, Japonii, Hiszpanii, Włoch oraz od 2017 roku – Chin. Obecność francuska była szczególnie istotna w latach 1962–2011, gdy stacjonowała tam 13 Półbrygada Legii Cudzoziemskiej. Współpraca obronna opiera się obecnie na Traktacie o współpracy obronnej z grudnia 2011 roku. Dżibuti stanowi wysuniętą bazę operacyjną umożliwiającą szybką reakcję na kryzysy w regionie Oceanu Indyjskiego i Bliskiego Wschodu, co potwierdza zapis w Białej Księdze Obrony i Bezpieczeństwa Narodowego Francji z 2013 r.