# Manhattan - najważniejsze centrum Nowego Jorku ## Ogólne informacje Manhattan to najmniejszy, ale zarazem najgęściej zaludniony okręg (borough) Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie. Stanowi również hrabstwo (county) w stanie Nowy Jork, którego skład wchodzą zarówno sama wyspa Manhattan, jak i kilka mniejszych wysepek: Roosevelt Island, Randalls Island, Wards Island, Governors Island, Liberty Island, Ellis Island, Mill Rock oraz U Thant Island. Do hrabstwa należy również Marble Hill - jedyna część położona bezpośrednio na stałym lądzie. ## Demografia i gospodarka W 2019 roku na Manhattanie zamieszkiwało 1 628 706 osób, choć w szczytowym okresie napływu imigrantów (1910) wyspę zamieszkiwało aż 2,8 miliona mieszkańców. Dzielnica jest najdroższą w Nowym Jorku, gdzie mieszkają zarówno bogaci biznesmeni, bankierzy i maklerzy giełdowi (szczególnie na Upper East Side), jak i część nowojorskiej bohemy artystycznej (SoHo, TriBeCa). ## Geografia Manhattan ma kształt długiej wyspy o długości 21,6 km i szerokości (w najszerszym miejscu) 3,7 km. Jego powierzchnia wynosi około 58,8 km². Wyspę otaczają: rzeka Hudson od zachodu, East River od wschodu, a Harlem River na północy, dzielący częściowo Manhattan od dzielnicy Bronx. Na południe od Manhattanu położona jest Zatoka Nowojorska (New York Bay). Ciekawostką jest fakt, że drobna część (0,3 km²) dzielnicy o nazwie Marble Hill znajduje się poza wyspą, na kontynencie. Jest to wynik przekopania żeglownego kanału w 1895 roku, który odciął przyczółek Marble Hill od właściwego Manhattanu, a następnie zasypania części starego koryta cieśniny w 1914 roku. Do składu Manhattanu wchodzą także kilka małych wysp, m.in. Randall's Island, Ward's Island i Roosevelt Island na rzece East River oraz Governors Island i Liberty Island w zatoce. ## Komunikacja Manhattan łączy się z sąsiednimi rejonami licznymi mostami i tunelami. Z graniczącym od zachodu stanem New Jersey łączą go tunele Holland Tunnel i Lincoln Tunnel oraz most George Washington Bridge. Z Bronksem łączą go kilka mniejszych mostów oraz Robert F. Kennedy Bridge (znany również jako Triborough Bridge). Z dzielnicami Queens i Brooklyn Manhattan łączą m.in. mosty: Queensboro, Williamsburg, Manhattan i Brooklyn Bridge oraz tunele Queens Midtown Tunnel i Brooklyn Battery Tunnel. Pod rzeką East River przebiegają linie metra. Z piątą dzielnicą Nowego Jorku, Staten Island, Manhattan łączy bezpłatna linia promowa Staten Island Ferry. ## Dzielnice Manhattan umownie dzieli się na trzy części: Lower Manhattan (Dolny Manhattan), Midtown (Środkowy) i Upper (Górny). Piąta Aleja stanowi granicę pomiędzy częścią wschodnią (East Side) a zachodnią (West Side). Upper (nazywany także „Uptown”) nie obejmuje sąsiadującego na północy Harlemu oraz jeszcze dalej usytuowanych Washington Heights. Dzielnica składa się z szeregu etnicznych, społecznych, gospodarczych i kulturalnych sąsiedztw (neighborhood), których granice nieustannie się przesuwają i często na siebie zachodzą. ## Znaczenie historyczne W dniu 11 września 2001 roku Manhattan był miejscem ataku terrorystycznego na World Trade Center, dokonanego przez Al-Kaidę. To wydarzenie odmieniło historyczne centrum handlowe i finansowe, ale Manhattan zawsze odnosił się do katastrofy i odnowił swoją pozycję na arenie światowej. ## Atrakcje i znaczenie Manhattan jest uważany za jedno z najważniejszych centrów handlowych, finansowych i kulturalnych na świecie. Znajdują się tu liczne atrakcje turystyczne, a także centrum finansowe na Wall Street. Codzienny napływ milionów ludzi dojeżdżających do pracy z innych dzielnic oraz z obszarów podmiejskich sprawia, że Manhattan sprawia wrażenie bardzo zatłoczonego, zwłaszcza w nowelgicznych punktach miasta, gdzie gromadzą się tysiące turystów.