# Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) ## Geneza Pomysł stworzenia jednej, scentralizowanej instytucji odpowiedzialnej za finansowanie opieki zdrowotnej powstał w ramach obietnic wyborczych Sojuszu Lewicy Demokratycznej (SLD) z 2001 roku, który deklarował likwidację kas chorych i zastąpienie ich kilkoma funduszami zdrowia. Po zwycięstwie wyborczym SLD, minister zdrowia Mariusz Łapiński przedstawił koncepcję powołania jednej, ogólnopolskiej instytucji rządowej. Projekt ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia wpłynął do Sejmu latem 2002 roku i został uchwalony 23 stycznia 2003 roku. 7 stycznia 2004 Trybunał Konstytucyjny uznał znaczną część przepisów tej ustawy za niezgodne z Konstytucją, wskazując na brak precyzji, zagrożenie równego dostępu do świadczeń oraz brak kontroli parlamentu nad finansami funduszu. Wyrok ten zmusił Sejm do uchwalenia nowej ustawy w 2004 roku – ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która nadanie statutu NFZ i określa jego zadania. ## Organizacja i zasady działania NFZ składa się z trzech poziomów: Centrali, 16 Oddziałów Wojewódzkich oraz ich delegatur. Organami naczelnymi są Rada Funduszu (10 osób powoływanych przez premiera na 5‑letnią kadencję) oraz Prezes Funduszu powoływany przez ministra zdrowia po zasięgnięciu opinii Rady. Oddziały Wojewódzkie (oznaczone kodami 01R–16R) działają w każdym województwie i posiadają własne numery oddziałów, które są wymagane m.in. na blankietach recept. ### Główne zadania - Określanie jakości, dostępności i analizowanie kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. - Przeprowadzanie konkursów ofert, rokowań i zawieranie umów o udzielanie świadczeń. - Finansowanie świadczeń udzielanych ubezpieczonym oraz refundacja kosztów leków. - Opracowywanie, wdrażanie i finansowanie programów zdrowotnych. - Monitoring ordynacji lekarskich i promocja zdrowia. - Prowadzenie Centralnego Wykazu Ubezpieczonych. - Koordynacja i refundacja kosztów świadczeń udzielonych ubezpieczonym w granicach Unii Europejskiej. ## Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia Najważniejszym dokumentem planistycznym jest roczny plan finansowy. W 2015 roku przychody NFZ wyniosły 69,8 mld zł, przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wynosiło 5184 osoby, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 5079 zł. ## Osoby kierujące NFZ Prezesi NFZ (w kolejności pełnienia obowiązków): - Aleksander Nauman (kwiecień 2003 – 23 maja 2003) - Maciej Tokarczyk (3 lipca 2003 – 4 października 2003) - Krzysztof Panas (7 października 2003 – 6 marca 2004) - Lesław Abramowicz (9 marca 2004 – 7 września 2004) - Marek Lejk (p.o., 7–30 września 2004) - Jerzy Miller (30 września 2004 – 8 września 2006) - Andrzej Sośnierz (8 września 2006 – 5 listopada 2007) - Jacek Grabowski (p.o., 5 listopada 2007 – 4 grudnia 2007) - Jacek Paszkiewicz (4 grudnia 2007 – 5 czerwca 2012) - Zbigniew Teter (p.o., 5 czerwca 2012 – 26 czerwca 2012) - Agnieszka Pachciarz (26 czerwca 2012 – 19 grudnia 2013) - Marcin Pakulski (p.o., 19 grudnia 2013 – 28 lutego 2014) - Wiesława Anna Kłos (p.o., 1 marca 2014 – 2 czerwca 2014) - Tadeusz Jędrzejczyk (3 czerwca 2014 – 11 marca 2016) - Andrzej Jacyna (p.o. od 14 marca 2016,正式 15 czerwca 2018 – 17 lipca 2019) - Adam Niedzielski (p.o. od 18 lipca 2019,正式 10 października 2019 – 26 sierpnia 2020) - Filip Nowak (p.o. od 26 sierpnia 2020,正式 6 listopada 2021 – obecnie) W strukturze zastępczej prezesa od 2024 roku funkcjonują m.in. Marek Augustyn (zastępca prezesa), Jakub Szulc (zastępca prezesa) oraz Miłosz Anczakowski (zastępca prezesa ds. mundurowych). ## Działalność i wpływ NFZ jest kluczowym elementem systemu opieki zdrowotnej w Polsce, odpowiadając za dystrybucję środków publicznych na rzecz świadczeń medycznych. Jego działania mają bezpośredni wpływ na dostępność lekarzy, szpitali oraz refundację leków. W latach 2020–2022 Fundusz odegrał istotną rolę w finansowaniu walki z pandemią COVID-19, zapewniając środki na testy, szczepienia i wynagrodzenia dla personelu medycznego. ## Kultura i społeczny odbiór Choć NFZ jest instytucją administracyjną, jego funkcjonowanie jest przedmiotem licznych debat publicznych dotyczących efektywności wydatków, czasu oczekiwania na świadczenia oraz przejrzystości przetargów. Organizacja prowadzi również kampanie promocyjne zdrowia, współpracując z mediami i organizacjami pozarządowymi. ## Ciekawostki - NFZ zarządza ponad 16 milionami ubezpieczonych osób. - Roczny budżet NFZ przekracza 120 mld zł w latach 2022‑2023. - Centrala NFZ mieści się w Warszawie przy ul. Grzybowskiej 79/81. - Każdy oddział posiada własny kod identyfikacyjny wykorzystywany na receptach i dokumentach rozliczeniowych. - W 2021 roku NFZ uruchomił elektroniczną platformę e-Świadczenia, umożliwiającą pacjentom dostęp do historii leczenia online. ## Przypisy [1] Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2004 nr 210 poz. 2135). [2] Trybunał Konstytucyjny, wyrok z 7 stycznia 2004 r., sygn. akt K 12/03. [3] Roczne sprawozdanie finansowe NFZ za 2023 rok (druk sejmowy nr 618). ## Linki zewnętrzne - Strona Narodowego Funduszu Zdrowia: https://www.nfz.gov.pl - Roczne sprawozdanie finansowe NFZ za 2023 rok: https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/roczne-sprawozdanie-finansowe-nfz-za-2023-rok/