# NASA: Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej ## Wstęp NASA (od ang. National Aeronautics and Space Administration) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za programy lotów kosmicznych, badania przestrzeni kosmicznej i inżynierii. Ustanowiona w 1958 roku, NASA nie jest częścią żadnego ministerstwa, lecz jest niezależna agencją bezpośrednio podległą prezydentowi. Jego misją jest „utorowanie drogi przyszłej eksploracji kosmosu, odkryciom naukowym i badaniom z dziedziny aeronautyki” (zdefiniowana w lutym 2006 roku). ## Historia ### Wyścig kosmiczny W wyniku radzieckiego programu kosmicznego, wliczającego wystrzelenie pierwszego sztucznego satelity Sputnik 1 w 1957 roku, Stanowie Zjednoczone zaczęły intensywnie działać w tym zakresie. Kongres zaniepokojony zagrożeniami związanych z pozycją lidera w technologii zaapelował do prezydenta Dwighta D. Eisenhowera. W wyniku debaty powstała nowa agencja federalna, która zastąpiła National Advisory Committee for Aeronautics (NACA). NASA włączyła się w działalność 1 października 1958 roku. ### Program Mercury Program Mercury (1958–1963) miał na celu sprawdzenie, czy człowiek jest w stanie przeżyć w kosmosie. Pierwszy amerykański astronaut, Alan Shepard, wylądował w kosmosie 5 maja 1961 roku. John Glenn stał się pierwszym amerykańskim astronautą, który przebywał na orbicie Ziemi 20 lutego 1962 roku. ### Program Apollo Program Apollo (1961–1972) miał na celu wysłanie człowieka na Księżyc. Apollo 11 wylądował na srebrnym globie 20 lipca 1969 roku. Sześć misji Apollo wylądowało na Księżycu, zwróciło 400 kg próbek i zwróciło wiele danych naukowych. ### Program wahadłowców Budowa wahadłowców (STS) rozpoczęła się w latach 70. i 80. NASA stworzyło cztery wahadłowce, z których pierwszy (Columbia) wystartował 12 kwietnia 1981 roku. Wahadłowce były używane do transportu ładunków i załog do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. ### Międzynarodowa Stacja Kosmiczna Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) jest wspólnym projektem NASA, Rosji, Europy, Kanady i Japany. Budowana od 1998 roku, jest największą w historii stacją kosmiczną. NASA współpracuje z Rosją w transportie załogi po katastrofach wahadłowców. ## Struktura i działalność ### Rada Doradcza NASA ma Radość Doradcza, która doradza administratora w sprawach bezpieczeństwa i polityki. W 2004 roku została zlikwidowana NACA. ### Administrator Obecny administrator NASA to Bill Nelson (od maja 2021). Zastępca administratora to Pamela Melroy (od czerwca 2021). ### Ośrodki badawcze NASA ma wiele ośrodków, w tym Centrum Kennedy (Floryda), Centrum Marshall (Alabama), Centrum Johnson (Houston) i Centrum Goddard (Maryland). ## Odznaczenia NASA nadaje astronautom i pracownikom odznaczenia, w tym Congressional Space Medal of Honor i Distinguished Service Medal. ## Kritika ### Opóźnienia w budowie ISS NASA straciła wahadłowce Challenger (1986) i Columbia (2003), co spowodowało opóźnienia w budowie ISS. Po katastrofie Columbia załoga stacji kosmicznej została zredukowana. ### Podejrzenia spożywania alkoholu W 2007 roku zgłoszono przypuszczenia, że astronautowie pili alkohol przed startem, ale nie znaleziono dowodów. ## Zobacz też SpaceX, lista misji NASA, NASA TV, lista agencji kosmicznych. ## Przypisy Steven J. Dick: 50 Years of NASA History. ## Linki Oficjalna strona NASA: nasa.gov.