# Belfast - stolica Irlandii Północnej ## Ogólne informacje Belfast (wymowa ang.: [ˈbɛlfɑːst]; irl. Béal Feirste) – stolica, dystrykt i największe miasto Irlandii Północnej, położone na terenie hrabstw Antrim i Down, nad ujściem rzeki Lagan do zatoki Belfast Lough. Zajmuje powierzchnię 133 km², a liczy 352 390 mieszkańców (szac. 2024). Aglomeracja o nazwie „Wielki Belfast” (ang. Greater Belfast lub Belfast metropolitan area) zajmuje powierzchnię 960 km², a w 2011 r. zamieszkiwało ją 671 559 osób. W jej skład wchodzi miasto Belfast oraz 12 odrębnych jednostek administracyjnych (największe z nich to: Lisburn, Newtownabbey, Bangor, Castlereagh, Carrickfergus, Holywood). ## Historia ### Początki osadnictwa Osadnictwo rozwijało się wokół normandzkiego zamku, zbudowanego w 1177 r. W średniowieczu był małą osadą pozostającą w cieniu sąsiedniego Carrickfergus. ### Rozwój miasta Miasto zaczęło rozwijać się dopiero w XVII w. jako centrum handlowe. W ramach planu kolonizacyjnego Arthura Chichestera rozpoczął się napływ osadników z Anglii i Szkocji. W 1685 r. w Belfaście pojawili się francuscy hugenoci, którzy rozwijając na tym terenie przemysł włókienniczy (głównie lniany), doprowadzili do prawdziwego rozkwitu miasta. Pożar, który wybuchł w 1708 r., prawie doszczętnie strawił Belfast. W kolejnych latach XVIII w. następował rozwój handlu wyrobami tkackimi i przemysłu okrętowego (1791 r. pierwsza stocznia) oraz znaczny przyrost liczby ludności. Pod koniec stulecia miasto stało się centrum irlandzkiego ruchu niepodległościowego jednoczącego katolików i protestantów, miejscem walk podczas powstania w 1798 r. ### Epoka przemysłowa Dalsze uprzemysłowienie, głównie rozwój stoczni, było motorem rozwoju. Pomiędzy 1806 r. a 1901 r. liczba mieszkańców wzrosła z 22 tys. do 350 tys. W 1922 r., wraz z separacją Wolnego Państwa Irlandzkiego, ustanowiony stolicą Irlandii Północnej, która pozostała częścią Zjednoczonego Królestwa. ### II wojna światowa Podczas II wojny światowej, w kwietniu i maju 1941 roku miasto było dwukrotnie celem nocnych bombardowań przez niemieckie lotnictwo, które wywołały znaczne pożary (ogółem zrzucono 440 ton bomb). ### Obecny okres W 1951 r. Belfast zamieszkiwała rekordowa liczba 444 tys. osób. Od lat 60. XX w. teren konfliktów pomiędzy probrytyjskimi unionistami a zwolennikami zjednoczenia Irlandii, których eskalacja miała miejsce w okresie tzw. The Troubles, tj. w latach 1968–1998. Wskutek tego drastycznie spadała wówczas liczba mieszkańców – do 267 tys. w 2006 r. W 1997 r. po raz pierwszy w historii unioniści utracili kontrolę nad radą miejską. Od końca XX w. wdrażany jest program rewitalizacji miasta, mający na celu poprawę warunków życia ludności. ## Zabytki i atrakcje turystyczne - **zamek w Belfaście** - **katedry**: św. Anny (anglikańska) i św. Piotra (katolicka) - **ratusz miejski z 1906 r.** - **siedziba Queen's University z 1849 r.** - **Stormont** – siedziba wielu organów rządowych Irlandii Północnej - liczne budynki z epoki wiktoriańskiej i edwardiańskiej - **muzeum Titanic Belfast** ## Gospodarka Rozwinięty przemysł lotniczy, elektroniczny, spożywczy, nawozów sztucznych i stoczniowy. W Belfaście znajduje się stocznia Harland and Wolff, gdzie zbudowano „Titanica” oraz jego siostrzane okręty „Britannic” i „Olympic”. Centrum kulturalne, naukowe i turystyczne Irlandii Północnej. ## Transport Ważny port morski, w pobliżu dwa lotniska międzynarodowe: Port lotniczy Belfast-International i Port lotniczy Belfast-City George Best. W mieście znajduje się pięć stacji i przystanków kolejowych: najnowsza i największa stacja główna autobusowo-kolejowa Belfast Grand Central, otwarta w 2024 roku, Belfast Lanyon Place, Belfast Great Victoria Street, Belfast City Hospital, Belfast Botanic. ## Urodzeni w Belfaście - Sir James Galway – flecista - Chaim Herzog – szósty prezydent państwa Izrael - Clive Staples Lewis – irlandzki pisarz - Gary Moore – gitarzysta rockowy i bluesowy, wokalista i kompozytor - Owen Nolan – kanadyjski hokeista - George Best – piłkarz - Johnny Evans – piłkarz - Vivian Campbell – gitarzysta rockowy ## Miasta partnerskie - Stany Zjednoczone: Nashville - Niemcy: Bonn - ChRL: Hefei ## Polonia w Belfaście Belfast Hussars – Polish Basketball Team N.I. Cooltura – Polish Community Centre Klub Plkarski Sparta Belfast PFF Polonia Belfast Polonia Volleyball Club Belfast Polska Organizacja Młodzieżowa Kameleon Polska Szkoła Sobotnia w Belfaście im. Marii Skłodowskiej-Curie Polska NI Sieć Społeczna Polskie Stowarzyszenie Polish Abroad Polskie Stowarzyszenie Oświatowo–Kulturalne Sport Association Polonia NI (SAPNI) Stowarzyszenie "Artlinks" Stowarzyszenie Polskie w Irlandii Północnej.