# Rosomak – Kołowy Transporter Opancerzony (KTO) **Rosomak** (pełna nazwa: Kołowy Transporter Opancerzony Rosomak) to współczesny, pływający transporter opancerzony zaprojektowany i produkowany w Polsce. Pojazd stanowi fundament polskiej piechoty zmechanizowanej, będąc bezpośrednim następcą przestarzałych już wozów OT-64 SKOT oraz częściowo BWP-1. Jest to polska licencyjna adaptacja fińskiego pojazdu **AMV XC-360P** (Armoured Modular Vehicle) firmy **Patria Vehicles Oy**, jednak z biegiem lat przeszedł liczne, często unikalne modyfikacje i modernizacje, co uczyniło go wysoce uniwersalną platformą bojową. ## Historia powstania i rozwoju ### Przetarg i wybór konstrukcji 14 sierpnia 2001 roku Departament Polityki Zbrojeniowej MON ogłosił dwuetapowy przetarg na nowe kołowe transportery opancerzone dla Wojska Polskiego. Zwycięzca musiał spełnić rygorystyczne wymogi, w tym osiągnąć poziom polonizacji produkcji na poziomie 32%. Do walki stanęły trzy polskie konsorcja oferujące rozwiązania zagraniczne: * **Wojskowe Zakłady Mechaniczne (WZM)** – XC-360 od fińskiej firmy Patria, * **Huta Stalowa Wola** – Mowag Piranha IIIC, * **OBRUM** – Steyr Pandur II. 10 grudnia 2002 roku komisja przetargowa wyłoniła zwycięzcę. Finałowa oferta WZM uzyskała 76,19 pkt, wyprzedzając konkurentów (Piranha IIIC zdobyła 68,3 pkt, a Pandur II zaledwie 43,24 pkt). Kluczem do sukcesu było spełnienie wymogu pływalności oraz dostosowanie pojazdu do polskich kryteriów taktycznych. We wrześniu 2002 roku, w ogólnopolskim konkursie redagowanym przez miesięcznik „Nowa Technika Wojskowa”, nadano pojazdowi nazwę **Rosomak**. ### Umowa i pierwsza dostawa 15 kwietnia 2003 roku MON podpisało umowę z Wojskowymi Zakładami Mechanicznymi (późniejsza spółka Rosomak S.A.) na dostawę 690 transporterów w latach 2004–2013 za kwotę 4,925 mld złotych. Wartość kontraktu obejmowała również 313 wież artyleryjskich Hitfist-30P produkcji włoskiej firmy OTO Melara. Pierwsza partia pojazdów (3 w wersji bojowej i 6 bazowych) trafiła do wojska 8 stycznia 2005 roku. Początkowo proces polonizacji napotykał opóźnienia, z powodu braku gotowości hal produkcyjnych, więc część egzemplarzy była montowana z fińskich podzespołów. 14 grudnia 2005 roku zaprezentowano pierwszy w 100% polski Rosomak, a 18 listopada 2004 roku prototypy PL-1 i PL-2 uzyskały akceptację wojskową. Decyzją szefa Sztabu Generalnego WP z 31 grudnia 2004 roku, Rosomak oficjalnie wprowadzono do uzbrojenia. ### Ewolucja zamówień i wersji specjalistycznych Początkowy plan przewidywał zamówienie 690 pojazdów w wielu konfiguracjach: od wozów bojowych z działkiem 30 mm, przez transportery z karabinami maszynowymi, aż po wozy dowodzenia, ewakuacji medycznej czy rozpoznania chemicznego. Prowadzone przez wiele lat dostawy przyniosły jednak modyfikację tych założeń. W 2007 roku zrezygnowano z transportera Rosomak-1 oraz z wariantów w układzie 6×6, decydując się na konstrukcje 8×8. Z biegiem lat powstawały kolejne odmiany pojazdu. W 2008 roku dostarczono pierwsze wozy ewakuacji medycznej (WEM) oraz wozy logistyczno-transportowe wyprodukowane specjalnie dla misji w Czadzie i Afganistanie. W 2012 roku zaprezentowano prototyp z moździerzem Rak, a w tym samym roku fińska Patria przedłużyła licencję o kolejne 10 lat. 307 dodatkowych podwozi zostało zamówionych w 2013 roku i dostarczonych do 2020 roku. W 2015 roku wprowadzono dwa nowe warianty: polski **Rosomak M** o podwyższonej pływalności oraz fińsko-polski **Rosomak XP**, rozszerzony i wzmocniony. Od tego czasu, polscy inżynierowie konsekwentnie rozwijają ten pojazd, wprowadzając nowe wieże, osłony pancerza i systemy bojowe. ## Konstrukcja i technologia Rosomak to pojazd o konstrukcji modułowej, zbudowany w klasycznym układzie kołowym 8×8 z napędem na wszystkie osie. Jego podstawą jest samonośny, spawany kadłub ze stali pancernej, do którego mocowany jest wzmocniony wspornik zawieszenia. ### Opancerzenie bazowe i dodatkowe Zastosowane materiały spełniają najwyższe standardy NATO. Boczna część kadłuba składa się z dwóch warstw stali (wewnętrznej grubości 8 mm i zewnętrznej 6 mm) z przerwą 35 mm, co skutecznie amortyzuje uderzenia pocisków kalibru do 14,5 mm z przodu (poziom IV STANAG 4569) i chroni przed bronią strzelecką 7,62 mm z pozostałych kierunków. Podłoga pojazdu posiada zwiększoną odporność na ładunki wybuchowe rzędu 6 kg TNT. W Afganistanie, ze względu na wrogą taktykę opartą na improwizowanych ładunkach wybuchowych (IED) i granatnikach RPG, wprowadzono zaawansowane osłony dodatkowe. Zastosowano moduły z blachy Armstal 550 oraz wielowarstwowy pancerz kompozytowy na przedniej górnej płycie kadłuba, który zapewnia ochronę równoważną około 500 mm pancerza rolnowalcowego (RHA) oraz skutecznie zatrzymuje głowice kumulacyjne. Do tego dodano nowoczesne ekrany antywybuchowe RPGNet, które drastycznie zmniejszyły skuteczność najczęstszych środków rażenia. ### Uzbrojenie i optyka W podstawowej wersji bojowej Rosomak wyposażony jest w wieżę **Hitfist-30P** zaprojektowaną przez włoską firmę OTO Melara. Posiada ona armatę kalibru 30 mm (ATK Mk 44 lub wcześniejsze 2A42) oraz współosobowy karabin maszynowy kalibru 7,62 mm. Układ stabilizacji zapewnia celność ognia w ruchu, a obserwację i celowanie ułatwiają kamery termowizyjne, dzienno-nocne oraz laserowy dalmierz. Zapas gotowej amunicji do działka wynosi 220 pocisków, z możliwością dokompletowania o kolejne 250 z magazynów podziemnych (po podniesieniu podłogi). ## Wersje wojskowe i specjalistyczne Zaletą konstrukcji jest jej ogromna elastyczność, co zaowocowało powstaniem dziesiątek wariantów: * **Rosomak wóz bojowy (30P):** Podstawowy wóz piechoty z działkiem 30 mm. * **Rosomak-M1/M1M:** Wersje dedykowane dla misji zagranicznych z zaawansowanym, wielowarstwowym opancerzeniem dodatkowym. * **Rosomak WEM:** Wóz ewakuacji medycznej z zwiększoną przestrzenią dla ratowników medycznych i czworojezdną rampą desantową. * **Rosomak M3:** Wersja patrolowa wyposażona w ciężką obrotnicę ze zdalnie sterowanymi karabinami (np. NSW kalibru 12,7 mm) lub granatnikami automatycznymi, stosowana w strefach przejściowych. * **Rosomak-WRT i WRSiD:** Wozy rozpoznania technicznego i wielosensorowego z zaawansowaną aparaturą sygnałową. * **M120K Rak:** Pojazd wsparcia ogniowego z armatohaubicą kalibru 120 mm. * **Rosomak ZSSW-30:** Nowoczesny wóz piechoty wyposażony w zautomatyzowaną, bezzałogową wieżę z działkiem Mk 44S, wyrzutnią pocisków przeciwpancernych Spike LR oraz zaawansowanym systemem kierowania ogniem. (Umowa na 70 takich wozów podpisana w lipcu 2022 r., kolejne na 58 wozów w 2024 r.). * **Rosomak-L (long):** Wydłużony wariant ZSSW-30 zwiększający nośność i przydatność w misjach desantowych. ### Inne odmiany W przeszłości testowano również **Scipio** – wariant z włosko-słowacką wieżą Turra 30 z armatą 2A42 i pociskami konwencjonalnymi, stworzony pod wymogi słowackie, a następnie zmodernizowany przez polskie podmioty. ## Wykorzystanie w Wojsku Polskim Pierwszym jednostką wojska, która przyjęła transportery Rosomak na wyposażenie, była **17 Wielkopolska Brygada Zmechanizowana** z Międzyrzecza Podlaskim. Obecnie Rosomaki stanowią kręgosłup następujących formacji Wojsk Lądowych: * 17 Wielkopolskiej Brygady Zmechanizowanej, * 12 Szczecińskiej Brygady Zmechanizowanej, * 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej, * 21 Brygady Strzelców Podhalańskich. Pojazdy są podstawowym środkiem przetransportowania, wsparcia i ogniowej eskalacji plutonów zmotoryzowanych. ## Misje zagraniczne i użytkownicy zagraniczni ### Działania w Afganistanie W maju 2007 roku, 24 bojowe Rosomaki z 17. BZ wzięły udział w misji ISAF w Afganistanie. Był to debiut bojowy całej rodziny pojazdów AMV. Wozy te, wyposażone w rozbudowane osłony dopancerzone, wykonały dziesiątki tysięcy kilometrów w ekstremalnie trudnych warunkach. Choć były narażone na ciągłe ostrzeliwanie z broni przeciwpancernej i ciężkich karabinów maszynowych, konstrukcja zadziałała zgodnie z założeniami. Straty bezpowrotne wynoszą łącznie 14 pojazdów (8 M1M i 6 M3), jednak wojsko szacuje, że dzięki pancerzom udało się uratować zdrowie lub życie ponad 100 żołnierzy. Rosomak w Afganistanie uznawany był za najlepiej chroniony kołowy wóz bojowy do momentu pojawienia się tam cięższego transportera Boxer. ### Operacje morskie W 2006 roku cztery Rosomaki przystosowano do działań anfibicznych i wypróbowano podczas ćwiczeń Anakonda 2006 z udziałem US Navy, potwierdzając swoje zdolności do desantu morskiego. ### Klienci eksportowi Rosomak zyskuje uznanie za granicą. Na początku lat 2000. wyprodukowano pięć egzemplarzy na zlecenie Patrii, przeznaczonych do testów dla Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Z tego powodu, Rosomak jest obecnie w nieoficjalnej służbie sił zbrojnych ZEA. Prawdziwym przełomem stała się jednak umowa z kwietnia 2023 roku, w ramach której **Ukraina** zamówiła 200 transporterów KTO Rosomak. Dostawy mają być sfinansowane ze środków amerykańskich oraz unijnych, a polska spółka Rosomak S.A. przekształci je na współczesny standard bojowy (z prawdopodobną własną, polską wieżą ZSSW-30). Rosomak to dziś jeden z najważniejszych programów zbrojeniowych w Polsce. Pojazd ten udowadnia, że mała, ale wysoce zmotoryzowana armia potrafi stworzyć mobilne formacje bojowe zdolne do skutecznego przetrwania i prowadzenia działań w warunkach nowoczesnego pola walki.