# Rada Europejska Rada Europejska (ang. European Council) to instytucja Unii Europejskiej, której głównym zadaniem jest wyznaczanie kierunków rozwoju i polityki UE. Ma ona strategiczne znaczenie dla funkcjonowania całej Unii, wpływając na jej najważniejsze decyzje i priorytety. ## Historia Rady Europejskiej Geneza Rady Europejskiej sięga nieformalnych spotkań szefów rządów państw członkowskich Wspólnot Europejskich, które odbywały się nieregularnie od 1961 roku. Inicjatorem tych spotkań był Charles de Gaulle. W grudniu 1974 roku, podczas konferencji na szczycie w Paryżu, podjęto decyzję o zinstytucjonalizowaniu tych spotkań i nazwano je Radą Europejską. Duży wpływ na tę decyzję miał ówczesny prezydent Francji, Valéry Giscard d’Estaing. Pierwsze posiedzenie Rady Europejskiej odbyło się w Dublinie w marcu 1975 roku. Od tego czasu spotkania Rady odbywały się średnio dwa lub trzy razy w roku: raz na pół roku w państwie sprawującym aktualnie prezydencję, a ewentualne dodatkowe obrady zwykle w Brukseli. Ważnym krokiem w formalizacji spotkań na szczycie była Deklaracja londyńska, przyjęta podczas obrad Rady Europejskiej w 1977 roku. Określono w niej między innymi liczebność delegacji towarzyszących głowom państw lub rządów, sposób wydawania oficjalnych komunikatów i przygotowywania porządku dziennego obrad. W uroczystej deklaracji o Unii Europejskiej, uchwalonej 19 czerwca 1983 roku w Stuttgarcie, również znalazły się ważne postanowienia dotyczące Rady. Początkowo Rada Europejska nie miała umocowania międzynarodowoprawnego. Podstawę traktatową jej funkcjonowania stworzył dopiero Jednolity Akt Europejski, który wszedł w życie w 1987 roku. Traktat z Maastricht, ustanawiający Unię Europejską, zmienił umocowanie Rady, która w 1993 roku stała się organem UE, a nie wspólnot. Z formalnego punktu widzenia Rada Europejska była wtedy jedynym organem Unii Europejskiej – inne główne instytucje były nadal organami wspólnot europejskich, z których Unia jedynie korzystała. Traktat lizboński, który został wprowadzony w 2009 roku, potwierdził status Rady Europejskiej jako instytucji Unii Europejskiej, wprowadzając jednocześnie pewne zmiany proceduralne. ## Skład Rady Europejskiej Rada Europejska składa się z: * Głów państw lub szefów rządów państw członkowskich (większość państw jest aktualnie reprezentowana przez premierów, z wyjątkiem Cypru, Francji, Litwy i Rumunii, które są reprezentowane przez prezydentów). * Przewodniczącego Rady Europejskiej (wybieranego przez Radę Europejską na 2,5-letnią kadencję). * Przewodniczącego Komisji Europejskiej. W jej pracach bierze też udział wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. Jeśli wymaga tego porządek obrad, członkowie Rady Europejskiej mogą podjąć decyzję, by każdemu z nich towarzyszył minister, a w przypadku przewodniczącego Komisji jeden z członków Komisji. Rada Europejska może zaprosić na swe posiedzenie przewodniczącego Parlamentu Europejskiego. ### Przewodniczący Rady Europejskiej Przewodniczący Rady Europejskiej odgrywa kluczową rolę w jej funkcjonowaniu. Do jego zadań należy: * Przewodniczenie posiedzeniom Rady Europejskiej. * Zapewnienie ciągłości prac Rady Europejskiej. * Reprezentowanie Rady Europejskiej na zewnątrz. * Dbanie o przygotowanie i organizację prac Rady Europejskiej. ## Tryb działania Rada Europejska zbiera się dwa razy w ciągu półrocza. W sytuacjach wyjątkowych przewodniczący Rady Europejskiej może podjąć decyzję o zwołaniu nadzwyczajnego posiedzenia. Decyzje w Radzie Europejskiej zapadają zazwyczaj w drodze konsensusu. Jednak traktaty przewidują sytuacje, w których decyzje podejmuje się w drodze głosowania. Przewodniczący Rady Europejskiej i przewodniczący Komisji nie biorą udziału w głosowaniu. W razie głosowania każdy z członków Rady Europejskiej może otrzymać pełnomocnictwo od co najwyżej jednego pozostałego członka. W sprawach proceduralnych i dotyczących uchwalania regulaminu wewnętrznego decyzje zapadają większością zwykłą. ## Uprawnienia Rady Europejskiej Podstawowe uprawnienia Rady Europejskiej: * **Wyznaczanie kierunków rozwoju i priorytetów politycznych UE:** To główne zadanie Rady, które polega na określaniu strategicznych celów i priorytetów dla całej Unii Europejskiej. * **Określanie strategicznych celów w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa:** Rada Europejska ma istotny wpływ na kształtowanie polityki zagranicznej UE. * **Podejmowanie decyzji w zakresie wspólnej europejskiej obrony:** Rada może jednomyślnie podjąć decyzję o ustanowieniu wspólnej europejskiej obrony. * **Uprawnienia decyzyjne w kwestiach związanych z przestrzenią wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości:** Rada Europejska ma wpływ na politykę migracyjną, policyjną i sądową w UE. * **Wpływ na proces przyjmowania nowych członków:** Rada określa ogólne wytyczne co do negocjacji z państwami kandydującymi. * **Wpływ na negocjacje z państwami pragnącymi wystąpić z Unii:** Rada Europejska formułuje wytyczne w przypadku negocjacji z państwami, które chcą opuścić UE. * **Stwierdzanie poważnego i stałego naruszenia wartości demokratycznych lub praw człowieka w państwie członkowskim:** Rada Europejska może podjąć taką decyzję, co może prowadzić do zawieszenia niektórych praw danego państwa. * **Określanie kolejności sprawowania prezydencji w Radzie Unii Europejskiej:** Rada Europejska ustala, które państwa będą sprawować prezydencję w Radzie UE. * **Określanie kolejności rotacji stanowisk komisarzy:** W sytuacji, gdy komisarzy jest mniej niż państw członkowskich, Rada Europejska ustala kolejność rotacji. * **Wybieranie przewodniczącego Rady Europejskiej:** Rada Europejska wybiera swojego przewodniczącego na 2,5-letnią kadencję. * **Mianowanie wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa:** Rada Europejska mianuje wysokiego przedstawiciela, za zgodą przewodniczącego Komisji. * **Wskazywanie kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej:** Rada Europejska wskazuje kandydata, biorąc pod uwagę wynik wyborów do Parlamentu Europejskiego. * **Mianowanie składu Komisji Europejskiej:** Rada Europejska mianuje skład Komisji, który musi zostać zatwierdzony przez Parlament Europejski. * **Wybieranie prezesa, wiceprezesa i członków Zarządu Europejskiego Banku Centralnego:** Rada Europejska ma wpływ na obsadę stanowisk w EBC. Warto podkreślić, że Rada Europejska nie pełni funkcji prawodawczych. Jej rola polega na wyznaczaniu kierunków i priorytetów, a także podejmowaniu decyzji w strategicznych kwestiach. ## Znaczenie Rady Europejskiej Rada Europejska odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jest to forum, na którym spotykają się szefowie państw i rządów, aby omawiać najważniejsze kwestie i podejmować strategiczne decyzje. Rada Europejska ma istotny wpływ na politykę UE w różnych obszarach, od gospodarki po politykę zagraniczną i bezpieczeństwa. Jej decyzje kształtują przyszłość całej Unii i mają wpływ na życie obywateli państw członkowskich.