Wirus Epsteina-Barr (EBV; ludzki herpeswirus 4, HHV-4) – wirus z rodzaju Herpes (podobnie jak m.in. Herpes simplex i cytomegalowirus), jeden z najpowszechniej występujących u ludzi wirusów. Większość osób przechodzi zakażenie bezobjawowo. Jego nazwa pochodzi od nazwisk Michaela Epsteina i Yvonne Barr, którzy odkryli go w 1964 roku. == Cechy == Wiriony Epsteina-Barr mają otoczkę i są kształtu sferycznego. Mają średnicę 120–220 nm. Na powierzchni wirionów występują kolcopodobne wypustki, które dają obraz szorstkiej powierzchni. Całkowita długość genomu wirusa wynosi 170 tys. nukleotydów. Sekwencja DNA jest znana już od roku 1984. == Patogeneza == Wirus atakuje przede wszystkim limfocyty B, w których rozpoczyna latentną (ukrytą) formę zakażenia (w postaci episomu), które trwa do końca życia. Wirus ten ma również potencjał onkogenny: odpowiada za endemiczną postać chłoniaka w Afryce Równikowej (chłoniak Burkitta) oraz raka jamy nosowo-gardłowej. Wirus jest związany z etiologią również innych podtypów chłoniaków, także u osób, u których nie wystąpiły nigdy objawy zakażenia wirusem. Ryzyko wystąpienia chłoniaka związanego z zakażeniem wirusem Epsteina-Barr rośnie u osób po przeszczepach, chorych na AIDS oraz chorych w immunosupresji. Wskazuje się go także jako możliwy czynnik etiologiczny zespołu przewlekłego zmęczenia i depresji. == Mononukleoza zakaźna == Wirus Epsteina-Barr może wywołać mononukleozę zakaźną. Występuje ona, gdy pierwszy kontakt z wirusem nastąpi w okresie dojrzewania lub później. Stąd do mononukleozy dochodzi głównie w krajach rozwiniętych, gdyż w krajach rozwijających się do zakażenia dochodzi najczęściej przed około 18 miesiącem życia. Przeciwciała przeciw EBV występują u prawie wszystkich ludzi w krajach rozwijających się, natomiast w USA u 60–70% populacji. == Toczeń rumieniowaty układowy == U osób chorych na toczeń rumieniowaty układowy stwierdzono znacznie częstsze występowanie limfocytów B z wbudowanym wirusem Epsteina-Barr – wirus stwierdzono w 1 limfocycie na 400 u osób chorych, przy 0–3 na 10 000 u osób zdrowych. Badanie przeprowadzono na grupie 11 osób chorych oraz kontrolnej grupie 10 osób zdrowych. == Przypisy ==