Poranny ból gardła to nie zawsze przeziębienie. Winowajca może być nieoczywisty

Poranne drapanie w gardle wiele osób traktuje jak zapowiedź przeziębienia. Czasem winne ma być też otwarte okno albo zbyt cienka kołdra. Problem w tym, że przyczyny bywają znacznie mniej oczywiste. Coraz więcej badań pokazuje, że kluczową rolę w ochronie przed wirusami odgrywa nie samo gardło, lecz… nos. Nieprzyjemne pieczenie w gardle rano po przebudzeniu łatwo zlekceważyć. Łyk herbaty. Pastylka do ssania. Temat wydaje się zamknięty. Lekarze zwracają jednak uwagę, że organizm rzadko wysyła takie sygnały bez powodu. Suche powietrze i oddychanie przez usta Jednym z najczęstszych powodów porannego bólu gardła jest przesuszona śluzówka. Problem szczególnie daje o sobie znać jesienią i zimą. Kaloryfery pracują pełną parą. Wilgotność w mieszkaniach spada. Nasze drogi oddechowe szybko to odczuwają. Sytuację dodatkowo pogarsza oddychanie przez usta podczas snu. Najczęściej dzieje się tak przy: zatkanym nosie, alergii, chrapaniu. Powietrze omija wtedy naturalną barierę ochronną, czyli jamę nosową. Gardło wysusza się szybciej i staje się bardziej podatne na podrażnienia. Efekt? Rano pojawia się pieczenie, drapanie w gardle albo dyskomfort przy przełykaniu. Wiele osób zauważa jednak, że w ciągu dnia objawy stopniowo słabną. Naukowcy z La Jolla Institute for Immunology doszli do wniosku, że nos może być znacznie istotniejszym elementem odporności, niż wcześniej przypuszczano. Badacze analizowali działanie donosowej szczepionki przeciw grypie FluMist. Preparat od lat stosowano głównie u dzieci, ale przez długi czas nie było jasne, dlaczego u dorosłych badania krwi nie pokazywały wyraźnej odpowiedzi immunologicznej. Wyjaśnienie okazało się zaskakujące. Reakcja odpornościowa zachodziła nie we krwi, lecz bezpośrednio w tkankach nosa. Układ odpornościowy działa tam, gdzie zaczyna się infekcja Naukowcy wykorzystali nową metodę głębokiego wymazu z nosa. Dzięki niej dotarli do miejsca, w którym infekcja często rozwija się jako pierwsza. Odkryli obecność wyspecjalizowanych komórek odpornościowych gotowych do błyskawicznej reakcji na wirusy. To właśnie w górnych drogach oddechowych najczęściej rozpoczyna się starcie organizmu z patogenami. Grypa, RSV czy COVID-19 zwykle nie atakują od razu płuc. Najpierw próbują osiedlić się w nosie i gardle. Tam szukają warunków do dalszego namnażania. Badanie pokazało też coś jeszcze. Po podaniu szczepionki donosowej znacząco wzrosła liczba limfocytów B zwalczających wirusa grypy właśnie w obrębie nosa. Efekt utrzymywał się nawet przez sześć miesięcy. Co ciekawe, podobnych zmian niemal nie było widać w standardowych badaniach krwi. – Powszechnie uważano, że szczepionka FluMist nie działa praktycznie w ogóle u większości dorosłych. Ale w rzeczywistości, co zaskakujące, wykazaliśmy, że większość osób reaguje na szczepionkę bezpośrednio w tkankach nosa – podkreślił dr Shane Crotty, profesor i dyrektor naukowy LJI, starszy autor nowego badania opublikowanego w "Science Translational Medicine". Dlaczego gardło odzywa się tak szybko? Eksperci przypominają, że nos i gardło są ze sobą ściśle powiązane. Gdy śluzówka nosa zostaje podrażniona, przesuszona albo organizm zaczyna reagować na wirusa, objawy bardzo szybko pojawiają się właśnie w gardle. To dlatego poranny ból nie zawsze oznacza rozwijającą się infekcję. Nie warto go jednak całkowicie ignorować. Zwłaszcza gdy problem regularnie wraca, towarzyszy mu: przewlekły katar, zatkany nos, chrapanie. Lekarze zwracają też uwagę na jeszcze jedną rzecz. Długotrwałe oddychanie przez usta może nie tylko pogarszać jakość snu. Może też zwiększać podatność na infekcje górnych dróg oddechowych. Przyszłość odporności może zaczynać się w nosie Zdaniem badaczy odkrycia związane ze szczepionką FluMist mogą mieć znaczenie znacznie szersze niż sama profilaktyka grypy. Podobny mechanizm dałoby się potencjalnie wykorzystać przy tworzeniu nowych szczepionek donosowych przeciw RSV czy COVID-19. Coraz więcej wskazuje więc na to, że pierwsza linia obrony organizmu znajduje się właśnie w nosie. To tam układ odpornościowy najwcześniej styka się z zagrożeniem i reaguje, zanim infekcja zdąży rozprzestrzenić się dalej. A ból gardła po przebudzeniu? Czasem winne jest tylko suche powietrze. Innym razem organizm może już rozpoczynać walkę z wirusem.