Wojna izraelsko-irańska, znana również jako wojna dwunastodniowa – konflikt zbrojny rozpoczęty 13 czerwca 2025 roku masowymi bombardowaniami celów związanych z irańskim programem nuklearnym przez Siły Powietrzne Izraela w ramach operacji „Naród jak Lwica” (hebr. ‏מִבְצָע עָם כְּלָבִיא‎, miwca am ke-lawi, także operacja „Powstający Lew”, ang. Operation Rising Lion) i następującej po nich irańskiej odpowiedzi w ramach operacji „Dotrzymana Obietnica 3” (pers. ‏عملیات وعده صادق ٣‎). Od nocy z 23 na 24 czerwca 2025 do 28 lutego 2026 trwało zawieszenie broni. == Kontekst == W miesiącach poprzedzających atak Iran i Stany Zjednoczone negocjowały nową umowę nuklearną po tym, jak prezydent USA Donald Trump zawiesił amerykański udział w poprzednim porozumieniu nuklearnym podczas swojej pierwszej prezydentury. W wyniku tego Iran zaczął wzbogacać uran do 60% i przyspieszył swoje postępy w dziedzinie energii jądrowej, instalując bardziej zaawansowane wirówki, co wykracza poza cywilne zastosowanie tej technologii. Dzień przed atakiem Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) po raz pierwszy od 20 lat stwierdziła, że Iran nie wypełnia swoich zobowiązań nuklearnych. Iran odpowiedział, ogłaszając rozpoczęcie budowy nowego ośrodka wzbogacania i instalacje kolejnych wirówek. Głównym celem ataku Izraela był podziemny zakład wzbogacania uranu w Fordo. Zniszczenie tego obiektu wymagało bomb zdolnych do przebicia 60 metrów skały. Zdaniem ekspertów tylko USA dysponowały bronią zdolną przebić górskie umocnienia. Były nią bomby penetrujące GBU-57 o masie 13,6 ton oraz samoloty B-2 Spirit, które mogły je przenieść w rejon celu. == Przebieg zdarzeń == === Działania izraelskie i amerykańskie === ==== 13 czerwca ==== W godzinach nocnych i porannych Izrael dokonał ataku na różne cele w Iranie w ramach pięciu fal nalotów przy użyciu 200 myśliwców. Siły Obronne Izraela zastrzegły, że była to pierwsza faza „(...) prewencyjnej, precyzyjnej, połączonej ofensywy opartej na wysokiej jakości danych wywiadowczych w celu uderzenia w irański program nuklearny i w odpowiedzi na ciągłą agresję irańskiego reżimu wobec Izraela”. Jednocześnie o godzinie 03:00 Dowództwo Frontu Wewnętrznego ogłosiło, że państwo przechodzi w stan „aktywności niezbędnej”. Przeprowadzenie ataków powietrznych było możliwe dzięki działalności funkcjonariuszy Mosadu, którzy przeprowadzili operacje sabotażowe w celu porażenia i unieszkodliwienia irańskiej obrony powietrznej oraz wyrzutni pocisków dalekiego zasięgu, m.in. przy użyciu dronów z kontenerów startowych pod Teheranem. Niektóre z potwierdzonych wydarzeń z pierwszego dnia operacji: atak na ośrodek nuklearny w Natanzu. Zdjęcia satelitarne potwierdziły uszkodzenia instalacji elektrycznych i budynków na terenie ośrodka, ale MAEA nie potwierdziła wzrostu promieniowania w regionie, atak na ośrodek nuklearny w Isfahanie, gdzie uszkodzono zakład produkcji uranu metalicznego i infrastrukturę do konwersji wzbogaconego uranu w celu produkcji paliwa jądrowego, zbombardowanie zakładu wzbogacania paliwa w Fordo i chroniącej go bazy obrony powietrznej w Hazrat-e Masoumeh, zniszczenie bazy pocisków balistycznych w ostanie Kermanszah, zniszczenie systemów obrony powietrznej w Andimeszku, Dezfulu (ostan Chuzestan), Isfahanie, Pakdaszcie (ostan Teheran) i Komie, ataki na port lotniczy Tebriz i bazę lotniczą Sił Powietrznych Islamskiej Republiki Iranu, uszkodzenie Jahan Koodak Tower w Teheranie, ataki na bazę Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej w Sardaszcie, bazę radarów obrony powietrznej w Subaszi, bazę wojskową w Piranszahrze, składy paliwa, amunicji oraz instalacje podziemne w Kermanszahu, atak na Sztab Sił Powietrznych Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej. Potwierdzono także śmierć następujących naukowców powiązanych z programami nuklearnymi i rakietowymi Iranu: Ferejdun Abbasi, były szef Organizacji Energii Atomowej Iranu, Mohammad Mehdi Tehranczi, od 2018 rektor Islamskiego Uniwersytetu Azad, trzeciego pod względem wielkości uniwersytetu świata, Ahmad Reza Zolfaghari, profesor inżynierii jądrowej na Uniwersytecie Szahid Beheszti, Abdulhamid Minouchehr, szef inżynierii jądrowej na Uniwersytecie Szahid Beheszti, Amir Hossein Feghhi. W atakach zginęli następujący irańscy wojskowi: gen. mjr Hosejn Salami – dowódca Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej gen. mjr Mohammad Bagheri – szef sztabu irańskich sił zbrojnych, generał dywizji gen. bryg. Amir Ali Hadżizade – dowódca sił powietrznych Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej gen. mjr Golam Ali Raszid – dowódca Kwatery Głównej irańskich sił zbrojnych Chatam al-Anbija Chosrow Hasani – zastępca szefa wywiadu irańskich sił powietrznych i kosmicznych gen. Mohammad Kazemi – dowódca wywiadu Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej Początkowo za zmarłego uważano także kadm. Alego Szamchaniego – głównego doradcę Najwyższego Przywódcy Iranu Alego Chameneiego. Jednakże 20 czerwca potwierdzono, że Szamchani żyje. W trakcie ataków został ciężko ranny i przetransportowany do szpitala. To samo dotyczy Esma’ila Gha’aniego, dowódcy jednostki specjalnej al-Kuds, który przeżył naloty. W wyniku ataków zginęli zarówno irańscy żołnierze, jak i cywile. Irańska telewizja państwowa podała, że w wyniku ataku na osiedle mieszkaniowe w Teheranie zginęło 60 osób, w tym 20 dzieci. Minister spraw zagranicznych Abbas Aragczi określił atak Izraela jako „deklarację wojny” przeciwko Iranowi. ==== 14 czerwca ==== Kolejnego dnia operacji Izrael kontynuował ataki na cele wojskowe w celu utrzymania przewagi powietrznej i osłabienia możliwości odwetowych irańskiej armii. Cele cywilne rozszerzono o infrastrukturę energetyczną, a także kontynuowano ataki na cele związane z programem nuklearnym. Izraelski portal Walla donosi, za „The New York Timesem”, że w nalotach w nocy z 13 na 14 czerwca izraelskie lotnictwo zaatakowało dzielnice Teheranu, w których znajduje się dom Alego Chameneiego i kompleks prezydencki. Część z potwierdzonych wydarzeń z drugiego dnia operacji: zbombardowanie podziemnych baz Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej w okolicach Kermanszahu i w Teheranie. W tej pierwszej zmagazynowane były pociski balistyczne Qiam 1 i Fateh-110, zbombardowanie baz rakietowych w Bid Ganeh (Bid Kaneh) i Chomejnie, uszkodzenie części infrastruktury wydobywczej złoża gazu South Pars i rafinerii Fadżr-e Dżam Gas Refining Company (ostan Buszehr), zbombardowanie składu ropy na przedmieściach Teheranu, zakładów Farda Motors w Borudżerdzie i podziemnej fabryki uzbrojenia na zachodzie Iranu. W nalotach zginęli kolejni trzej naukowcy związani z irańskim programem nuklearnym, a także dwaj wojskowi: gen. bryg. Golam Reza Mehrabi (zastępca szefa wywiadu Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Islamskiej Republiki Iranu) i gen. bryg. Mehdi Rabbani (zastępca szefa operacji Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Islamskiej Republiki Iranu). ==== 15 czerwca ==== Siły Powietrzne Izraela poszerzyły obszar działania na wschód Iranu, a listę celów rozszerzono o irański przemysł oraz instytucje państwowe, częściowo związane z bezpieczeństwem wewnętrznym państwa. Potwierdzono uderzenia na Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwo Wywiadu i Bezpieczeństwa (wszystkie w Teheranie). Izrael tego dnia przeprowadził także nalot na najdalej oddalony cel od początku operacji. Zniszczono jedną z trzech latających cystern na lotnisku w Meszhedzie. Miejsce to oddalone jest od bazy lotniczej Ramat Dawid o 2270 km. Zaatakowano również port lotniczy Teheran-Mehrabad, gdzie znajduje się baza Sił Powietrznych Islamskiej Republiki Iranu. Izraelczycy zaatakowali także zakłady Shiraz Electronics Industries w Szirazie i fabrykę amunicji w Teheranie. ==== 16 czerwca ==== Tego dnia Izrael kontynuował naloty na cele wojskowe i przemysłowe. Według Sił Obronnych Izraela, w nalotach na Iran zniszczono ponad 120 wyrzutni pocisków balistycznych. Według rzecznika prasowego izraelskiej armii irańskie możliwości w obszarze wystrzeliwania pocisków balistycznych zostały zredukowane o jedną trzecią. Ponownie zaatakowana została baza lotnicza w Teheranie, a dokładnie hangary z myśliwcami F-14. Siły Powietrzne Izraela zaatakowały dronem siedzibę państwowego nadawcy Islamic Republic of Iran Broadcasting (IRIB) w Teheranie podczas realizacji programu informacyjnego. Przeprowadzono także nalot na zakłady śmigłowcowe IHSRC. Tego dnia irańskie Ministerstwo Zdrowia podało, że od początku izraelskich nalotów zginęły 224 osoby, a 1277 zostało rannych. Pozarządowe źródła podawały nawet więcej: 585 zabitych i 1326 rannych. ==== 17 czerwca ==== MAEA potwierdziła, że izraelskie naloty uszkodziły podziemne struktury ośrodka atomowego w Natanzu. Siły Obronne Izraela oceniły, że w przeprowadzonych atakach zniszczyły połowę irańskich wyrzutni pocisków balistycznych oraz pomiędzy 35% a 45% zasobów tych pocisków. Ogłoszono także, że w nalotach zginął nowo wybrany (13 czerwca, po śmierci Golama Alego Raszida) szef sztabu gen. mjr Ali Szadmani. Tego dnia Izraelczycy kontynuowali naloty na cele wojskowe w Iranie, m.in. bazę Mogaddam w Teheranie, 8 bazę lotnictwa taktycznego w Isfahanie (miejsce bazowania irańskich F-14, F-7 i PC-7), sztab basidżów w Isfahanie. Wojsko irańskie z kolei poinformowało o zestrzeleniu 28 nieprzyjacielskich samolotów, czemu zaprzeczyła armia izraelska. ==== 18 czerwca ==== Izraelska armia nad ranem zaatakowała budowany reaktor ciężkowodny w okolicy Araku i ponownie uderzyła w ośrodek wzbogacania uranu w Natanzu. Izraelczycy rozpoczęli działania cybernetyczne i działania psychologiczne. Władze Iranu ponformowały, że tego dnia Izraelczycy przeprowadzili ataki hakerskie na irańskie media państwowe i zaczęli rozprzestrzeniać filmy z logiem operacji wojskowej – lwem, ukazujące protesty społeczne i nawołujące Irańczyków do przeciwstawienia się władzy. ==== 19–21 czerwca ==== Izrael kolejny raz zaatakował ośrodek nuklearny w Isfahanie. W ataku na Kom zginął gen. bryg. Saeed Izadi, dowódca Korpusu Palestyńskiego w ramach s