Spectre – brytyjski film szpiegowski z 2015 roku o przygodach Jamesa Bonda wyprodukowany przez Eon Productions. Za reżyserię odpowiadał Sam Mendes, a za scenariusz Neal Purvis i Robert Wade, John Logan i Jez Butterworth. W rolę agenta 007 po raz czwarty wcielił się Daniel Craig, a obok niego w rolach głównych wystąpili: Christoph Waltz, Léa Seydoux, Ben Whishaw, Naomie Harris, Dave Bautista, Monica Bellucci oraz Ralph Fiennes. Jest to dwudziesta czwarta produkcja wchodząca w skład serii filmów o Bondzie. Bond musi zmierzyć się z globalną organizacją terrorystyczną Spectre i jej enigmatycznym przywódcą Ernstem Stavro Blofeldem, który planuje uruchomić krajową sieć nadzoru, w celu opanowania działalności przestępczej na całym świecie. Zarówno organizacja, jak i jej przywódca ostatni raz pojawili się w serii w filmie Diamenty są wieczne w 1971. Postać przypominająca Blofelda pojawiła się także w filmie Tylko dla twoich oczu w 1981, ale z powodu sporów prawnych nie została nazwana, ani nie pokazano jej twarzy. Zdjęcia do filmu miały miejsce w Austrii, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Maroku i Meksyku. Szacuje się, że budżet filmu wyniósł 250-275 milionów dolarów, co czyni go najdroższym filmem o Bondzie i jednym z najdroższych filmów w historii. Spectre miał premierę w londyńskim Royal Albert Hall 26 października 2015. W Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, a także w Polsce zadebiutował 6 listopada. Film otrzymał mieszane recenzje od krytyków, którzy chwalili sekwencje akcji, zdjęcia, aktorstwo i muzyczną ścieżkę dźwiękową filmu, ale krytykowali długość, tempo i decyzje narracyjne. Piosenkę przewodnią „Writing’s on the Wall” zaśpiewał Sam Smith. Zdobyła ona Oscara i Złoty Glob dla najlepszej piosenki oryginalnej. Film zarobił ponad 880 milionów dolarów na całym świecie, co czyni go szóstym najlepiej zarabiającym filmem 2015 roku i drugim najlepiej zarabiającym filmem serii, po Skyfall. W 2021 roku pojawił się kolejny film z serii, Nie czas umierać. == Fabuła == Agent MI6 James Bond przeprowadza samodzielną misję w Meksyku, gdzie zatrzymuje terrorystyczny atak bombowy. Bond zabija Marco Sciarrę, przywódcę terrorystów i bierze jego pierścień, a następnie ucieka helikopterem. Po powrocie do Londynu Bond zostaje zawieszony w obowiązkach służbowych przez Garetha Mallory’ego, nowego M, który jest zaangażowany w walkę o władzę z Maxem Denbighem (Bond nazywa go „C”), dyrektorem generalnym nowej, prywatnie wspieranej Służby Wywiadowczej, powstałej z połączenia MI5 i MI6. C prowadzi kampanię na rzecz przyłączenia się Wielkiej Brytanii do globalnej inicjatywy nadzoru i wywiadu „Nine Eyes” i wykorzystuje swoje wpływy, aby zlikwidować sekcję agentów „00”, która jego zdaniem jest przestarzała. Na osobności Bond mówi Moneypenny, że po otrzymaniu nagrania od poprzedniej M dostarczonego mu po jej śmierci, pojechał do Meksyku, by namierzyć Sciarrę. Moneypenny zgadza się pomóc Bondowi za plecami M. Bond nie stosując się do poleceń M podróżuje do Rzymu, by wziąć udział w pogrzebie Sciarry. Ratuje, a następnie uwodzi wdowę po nim, Lucię, która zdradza mu, że Sciarra należał do organizacji biznesmenów, mających powiązania z przestępcami i terrorystami. Bond dzięki zdobytemu wcześniej pierścieniowi wchodzi na spotkanie, na którym ma być wybrany następca Sciarry. Identyfikuje lidera organizacji, Franza Oberhausera. Po wysłuchaniu Oberhausera, który wydaje rozkaz zamordowania „Bladego Króla”, Bond jest ścigany na terenie miasta przez Hinxa, jednego z zabójców. Moneypenny informuje Bonda, że „Bladym Królem” jest pan White, były członek organizacji Quantum, który wpadł w sidła Oberhausera. Bond prosi ją o znalezienie informacji o Oberhauserze, uznanym za zmarłego 20 lat wcześniej. Bond odnajduje White’a w Altaussee, w Austrii. Ten mówi Bondowi, aby znalazł i chronił jego córkę, doktor Madeleine Swann, która zabierze go do Tangeru w celu zlokalizowania Oberhausera. White następnie popełnia samobójstwo. Bond odnajduje Swann i ratuje ją przed Hinxem. Para spotyka Q, który przedstawia im związki Oberhausera z poprzednimi misjami Bonda i mówi, że Le Chiffre, Dominic Greene i Raoul Silva byli agentami tej samej organizacji, którą Swann identyfikuje jako Spectre. Swann zabiera Bonda do L’Américain, hotelu w Tangerze, gdzie odkrywają, że White zostawił wskazówki, kierujące ich do bazy Oberhausera w kraterze na Saharze. Jadąc tam pociągiem Bond i Swann spotykają Hinxa, który zostaje wyrzucony z pociągu. Oberhauser ujawnia, że organizacja sfinansowała Joint Intelligence Service podczas inscenizacji ataków terrorystycznych na całym świecie, tworząc sztuczną potrzebę istnienia programu „Nine Eyes”. W zamian, C ma dać im nieograniczony dostęp do danych, zebranych przez „Nine Eyes”, co ułatwi im organizowanie wszelkich ataków i misji. Bond zostaje złapany i torturowany, a Oberhauser opowiada ich wspólną historię. Po tym, jak Bond został osierocony, ojciec Oberhausera, Hannes, został jego tymczasowym opiekunem. Zazdrosny o uczucia ojca do Bonda, Oberhauser zabił ojca, sfingował własną śmierć i przyjął nazwisko Ernst Stavro Blofeld. Następnie utworzył Spectre i obrał sobie za cel Bonda. Okazuje się, że jest odpowiedzialny za kilka tragedii w życiu Bonda, w tym śmierci Vesper Lynd i poprzedniej M. Bond i Swann ogłuszają Blofelda dzięki zegarkowi Bonda przygotowanemu przez Q i uciekają do Londynu, aby zapobiec uruchomieniu programu „Nine Eyes”. W Londynie Bond i Swann spotykają M, Q, Billa Tannera i Moneypenny i chcą aresztować C. Swann i Bond zostają uprowadzeni przez Spectre, natomiast reszta grupy postępuje zgodnie z planem. Dzięki Q udaje się zapobiec uruchomieniu „Nine Eyes”, natomiast M pokonuje C w walce i zabija, zrzucając z okna. Bond zostaje zabrany do ruin dawnej siedziby MI6, przeznaczonej do rozbiórki po zbombardowaniu przez Silvę. Blofeld mówi Bondowi, że uruchomił bomby, które zostaną zdetonowane w ciągu trzech minut i może on uciec lub umrzeć próbując uratować Swann. Bond odnajduje Madeleine i uciekają łodzią, natomiast budynek się zawala. Bond zestrzeliwuje helikopter Blofelda, który rozbija się na Moście Westminsterskim. Blofeldowi udaje się wyczołgać z wraku i każe Bondowi, by go zabił, ale ten odmawia, pozwalając M go aresztować. Następnie wraz ze Swann przybywają do Q, od którego odbierają naprawionego Aston Martina DB5 i odjeżdżają. == Obsada == Daniel Craig jako James Bond, agent MI6 posiadający status 00, dający mu licencję na zabijanie. Christoph Waltz jako Ernst Stavro Blofeld (urodzony jako Franz Oberhauser), arcywróg Bonda i szef Spectre, odpowiedzialny za serię ostatnich wydarzeń w życiu Bonda motywowanych wieloletnią urazą do niego. Léa Seydoux jako dr Madeleine Swann, psychiatra pracująca w prywatnej klinice medycznej w Alpach, a także córka pana White’a. Ben Whishaw jako Q, kwatermistrz MI6 zapewniający Bondowi sprzęt do pracy w terenie. Naomie Harris jako Eve Moneypenny, była agentka, asystentka i sekretarka M. Dave Bautista jako Hinx, najlepszy zabójca Spectre. Monica Bellucci jako Lucia Sciarra, żona włoskiego zabójcy Marco Sciarry. Ralph Fiennes jako M (Gareth Mallory), szef MI6. Ponadto w filmie wystąpili również: Andrew Scott jako C (Max Denbigh), szef prywatnej Służby Wywiadowczej i agent Spectre mocno zaangażowany w plan połączenia dziewięciu krajowych agencji wywiadowczych w „Nine Eyes”, Rory Kinnear jako Bill Tanner, szef sztabu MI6 i doradca M, Jesper Christensen jako Pan White, agent oddziału organizacji Spectre, Quantum, przedstawiony w Casino Royale i 007 Quantum of Solace, Stephanie Sigman jako Estrella, meksykańska agentka towarzysząca Bondowi w misji, której celem jest zamordowanie Marco Sciarry oraz Alessandro Cremona jako Marco Sciarra, włoski agent Spectre, którego Bond zabija w sekwencji przedtytułowej filmu. W nagraniach archiwalnych pojawiła się także Judi Dench jako poprzedniczka Mallory’ego – M, która pośmiertnie zleca Bondowi jego misję. == Produkcja == === Rozwój projektu === W marcu 2013 roku Sam Mendes powiedział, że nie wyreżyseruje kolejnego filmu z serii; później jednak wycofał się z tego i ogłosił, że wróci, ponieważ spodobał mu się scenariusz i plany dotyczące przyszłości franczyzy. Nicolas Winding Refn ujawnił, że dostał propozycję wyreżyserowania filmu, ale ją odrzucił. Pracując przy Skyfall i Spectre, Mendes stał się pierwszym reżyserem, który nadzorował dwa kolejne filmy o Bondzie od czasu, gdy John Glen wyreżyserował pięć kolejnych filmów z serii zaczynając od Tylko dla twoich oczu (1981) i kończąc na Licencji na zabijanie (1989). W lipcu 2015 roku Mendes zauważył, że cała ekipa pracująca przy Spectre liczyła ponad tysiąc osób, co czyni film większą produkcją niż Skyfall. Kiedy film został ogłoszony w czerwcu 2013 roku nie ustalono jeszcze budżetu, jednak miał być wyższy niż przy Skyfall ze względu na zagraniczne lokalizacje i większe pensje dla Mendesa i Craiga. W listopadzie 2014 roku Sony padło ofiarą ataku hakerów, którzy ujawnili szczegóły poufnych e-maili między kierownictwem firmy dotyczących kilku głośnych projektów filmowych. Wśród nich były uwagi związane z produkcją Spectre według których film przekroczył budżet, a także wczesne szkice scenariusza napisane przez Johna Logana. Eon Productions wydało później oświadczenie potwierdzające wyciek „wczesnej wersji scenariusza”. Eon w odpowiedzi na prośby Sony i MGM zgodziło się ograniczyć sceny kaskaderskie i prace lokalizacyjne w celu zmniejszenia kosztów produkcji. Ostateczny budżet filmu szacowany jest na 250–275 milionów dolarów. W Spectre powróciło wiele osób, które pracowały przy poprzednich filmach o Bondzie, w tym scenarzysta Skyfall John Logan, Neal Purvis i Robert Wade, znani z pięciu poprzednich filmach o Bondzie oraz Jez Butterworth, który wcześniej przyczynił się do powstawania Skyfall, jednak nie uwzględniono go w napisach. Butterworth został poproszony o dopracowanie scenariusza, w czym pomagali mu Mendes i Craig. Pomimo stworzenia nowej historii dla grupy Spectre, scenarzyści inspirowali się materiałami Iana Fleminga