Szermierka (dawniej fechtunek) – sztuka walki opierająca się na wykorzystaniu broni białej. Współcześnie także nazwa dyscypliny sportowej zaliczanej do sportów walki == Historia == Od zarania dziejów ludzie żyjący we wszystkich kręgach kulturowych i cywilizacjach wykorzystywali broń białą w najrozmaitszych jej postaciach. Służyła ona jednostkom jak i całym armiom do rozstrzygania sporów, obrony i prowadzenia podbojów. Sztuka władania bronią białą była więc przede wszystkim umiejętnością użytkową, przydatną przy pojedynkach i działaniach wojennych. W okresie średniowiecza zaczęły powstawać pierwsze traktaty szermiercze, stanowiące zbiory technik użytecznych w pojedynkach (również sądowych), kładące szczególny nacisk na zręczność, precyzję, spryt jak i stosowanie różnego rodzaju sztuczek. W tym okresie powstawały również pierwsze szkoły szermiercze. Szczególną popularnością w średniowiecznych traktatach, cieszył się miecz, jednak zawierały one również techniki posługiwania się inną bronią jak np. sztyletem, kordem czy włócznią. Począwszy od renesansu, miecz zaczął ustępować lżejszej i bardziej poręcznej broni białej, równocześnie z dalszą ewolucją technik walki pojedynkowej. Wówczas to w Hiszpanii i Włoszech pojawił się rapier (XVI w.), a równolegle w Europie wschodniej na popularności zaczęła zyskiwać przybyła z Azji szabla. W XVII w. we Francji rapier ewoluował w jeszcze lżejszą szpadę, aby ostatecznie doprowadzić do pojawienia się broni typowo treningowej – floretu wraz z ochronną maską szermierczą (2 połowa XVII w.). Na przestrzeni XVII-XIX w. na popularności zyskały pojedynki honorowe, wraz ze wszystkimi towarzyszącymi im rytuałami. Szczególnie rozprzestrzeniły się one we Francji (gdzie w XVII w. w ich wyniku śmierć miało ponieść nawet 30 tys. osób) oraz w Niemczech. W XIX wieku praktyki szermiercze, do tej pory użyteczne przede wszystkim w starciach wojennych i pojedynkach osobistych, szukały swoich nowych form ekspresji. Już w XVIII wieku zaznaczył się nurt, zgodnie z którym ćwiczenia szermiercze traktowano jako pewną formę doskonalenia ruchowego i duchowego. Taką rozrywkę praktykowały ówczesne elity. Prowadzono też różnego rodzaju pokazy, podczas których widzowie podziwiali styl i złożoność działań szermierczych. Ostatecznie w końcu XIX wieku narodziła się szermierka sportowa, która zaadaptowała zasady stosowane do tej pory w ćwiczeniach i walkach na broń ostrą, do warunków sportu. Od momentu swego powstania ośrodki szermierki sportowej skupione były w kilku krajach europejskich. Od czasu pierwszych igrzysk w 1896 roku trzy kraje dzieliły większość medali olimpijskich – Francja, Włochy i Niemcy. Do szermierczej czołówki krajów z Europy zachodniej dołączyły Węgry, które mają długą tradycję w szabli, ZSRR, Polska i – z nieco mniejszymi sukcesami – Rumunia. == Formy szermierki == === Według Zbigniewa Czajkowskiego === W połowie XX wieku teoretyk szermierki Zbigniew Czajkowski sklasyfikował formy szermierki (do II wojny światowej) według następującego podziału: szermierka użytkowa bojowa pojedynkowa szermierka tradycyjno-narodowa (szermierka japońska czyli kendo, single sticks, szermierka chińska) szermierka sportowa – wyczynowa i rekreacyjno-towarzyska szermierka sceniczno-pokazowa – nurt ten ma bogatą tradycję w wielu kulturach; można wymienić tu tańce z bronią: Zulusów, Maorysów, podhalańskich zbójników, środkowo-azjatyckie i kaukaskie tańce z szablami, grecki taniec pyrriche, grupy pokazowe występujące w Europie już od średniowiecza i prezentujące widzom nieprawdopodobne układy szermiercze – walka nie jest więc de facto immanentnym składnikiem ćwiczenia szermierki sceniczna (teatr, operetka, film) pokazowa (pokazy, wyczyny szermiercze, sword feats, walki en gala) Podział ten stracił dziś na aktualności, gdyż szermierka użytkowa praktycznie zanikła, a formy tradycyjno-narodowe rozpowszechniły się także poza ich kraje pochodzenia. Pojawiły się też nowe formy takie jak na przykład szermierka historyczna starająca się odtwarzać techniki walki szermierki użytkowej (jednak w warunkach bezpiecznych). Szermierka dziś jest praktykowana jako przemoc umowna, ujęta w bezpieczne ramy współczesnej kultury. Nikt też z zasady nie trenuje szermierki przygotowując się do ewentualnego antagonistycznego pojedynku na śmierć i życie. === Według Patryka Skupniewicza === Patryk Skupniewicz zaproponował nowe klasyfikacje posługując się kategoriami przyjemności i motywacji (w przyjmowanym tu rozumieniu szermierką, inaczej fechtunkiem, jest każdy system używania broni białej). Podział według roli przyjemności: antagonistyczna (uprawiana z konieczności, kierowana przez wrogość, tam gdzie to możliwe pozbawiona reguł i zasad) – dziś już w zasadzie występuje tylko okazjonalnie, w zachowaniach uznawanych za patologiczne (walki więźniów na noże, walki kijami bejsbolowymi kibiców piłkarskich na stadionach), choć do walk na noże szkoli się też żołnierzy, a policjantów i ochroniarzy uczy się używać pałki uprawiana dla przyjemności własnej bezpiecznej konfrontacji (np. menzura, w której pozostawiono broń ostrą, ale wyeliminowano ryzyko śmiertelnego wypadku) formalistyczna – stosuje się ochronę ciała i różne rodzaje niezabójczej broni, z uwagi na stosowanie broni nieostrej pozbawiona jest skrępowania, typowego dla bezpiecznej konfrontacji, wymuszonego koniecznością zachowania bezpieczeństwa, skupia się na doskonaleniu techniki, odrzuca bezpieczną konfrontację, uznając ją za błędną metodę treningu szermierki antagonistycznej uprawiana dla pokazu (sceniczna) – czyli uprawiana dla przyjemności widzów (zob. też sport widowiskowy). Podział według motywacji: antagonistyczna (jak wyjaśniono wyżej) agonistyczna (współzawodnictwo, zgodnie z określonymi regułami, zasadami; uprawiane z korzyścią dla obu stron, ale czasami też i na pokaz dla widzów) estetyczna. Możliwe przyjemności wynikające z uprawiania szermierki: duchowe, quasireligijne (występujące w dawnych czasach jako sublimacja systemów antagonistycznych) intelektualne (wynikają z przyswajania sobie wiedzy związanej z daną sztuką walki, z bronią, z taktyką, w tym nazw, terminologii; z nobilitacji związanej z odwoływaniem się do zachowań dawniej elitarnych, poczucia nawiązywania do tradycji, ideologii, historii czy romantycznej mitologii) narcystyczne (wynikają z doświadczania swobody operowania bronią, opanowania swego ruchu, nauczenia się lub udoskonalenia swoich umiejętności, zadowolenia z właściwie wykonanych działań, poczucia piękna i skuteczności własnego ruchu (nie tylko samego wyglądu ciała jak to ma miejsce np. w kulturystyce) i pewnej autoekspresji siebie w ten sposób, z wyrażenia własnej osobowości czy własnego temperamentu, także pokazania się np. w świetnej zbroi - takie przyjemności zapewne wiązały się z uprawianiem ćwiczeń szermierki na florety w XIX wieku gdy niektóre jej nurty zwracały szczególną uwagę głównie na elegancję, wytworność i piękno ruchów) atawistyczne (wynikają z projekcji skrajnych, ekstremalnych doświadczeń i emocji typowych dla walki antagonistycznej, iluzji przeżywania gry o śmierć lub życie, występują tu też przyjemności rywalizacji i zwyciężania choć w szermierce formalnej mają one raczej charakter marginalny – nie są swoiste dla szermierki i nie są osiągane bezpośrednio lecz przez system zawodów tj. rozstawienia, sędziów, punktowanie; przyjemność zwyciężania ważniejsza jest dla osób o osobowości "wojownika" niż dla "mistrzów techniki"; jednak zwycięstwo (jako fakt publiczny) często dostarcza sławy i związanej z tym przyjemności). == Szermierka sportowa == Szermierka sportowa jest jednym ze sportów walki, dyscypliną olimpijską (turnieje indywidualne i drużynowe) od 1896 roku, jedną z pięciu dyscyplin sportowych (obok gimnastyki sportowej, kolarstwa, lekkoatletyki i pływania), które były do tej pory rozgrywane na wszystkich nowożytnych igrzyskach olimpijskich. Szermiercza konkurencja szpady jest także jedną z konkurencji w pięcioboju nowoczesnym. Szermierkę (obok innych dyscyplin takich jak np. lekkoatletyka, gimnastyka, strzelectwo, łucznictwo) zalicza się do sportów o charakterze dyscyplinującym, które rozwinęły się na bazie ćwiczeń prowadzonych na potrzeby wojska - w odróżnieniu od dyscyplin sportowych, które choć dziś zostały (mniej lub bardziej skutecznie) poddane społecznej kontroli to jednak historycznie związane są z uwalnianiem cielesnych popędów i odrzucaniem zasad (należą do nich m.in. gry piłkarskie, boks i inne). === Specyfika, broń i zasady === Szermierka sportowa uprawiana jest w trzech konkurencjach: szabla, szpada, floret, rozgrywanych zarówno indywidualnie, jak i drużynowo (drużyny trzyosobowe). ==== Broń ==== Używane w sporcie szabla i floret ważą 500 g, szpada – 750 g. Bronie różnią się również koszem (gardą), tj. osłoną dłoni (kosz szablowy ma kształt kabłąka co lepiej chroni przed cięciami), oraz przekrojem klingi: trójkątny w szpadzie, kwadratowy we florecie, płaski prostokąt w szabli; a także innymi parametrami kształtu. Klingi zwężają się od kosza w kierunku gardy. W szpadzie i florecie obok tradycyjnego uchwytu francuskiego (prostego, wydłużonego, na końcu którego znajduje się nakrętka) spotyka się (obecnie zdecydowanie najczęściej) uchwyt anatomiczny (belgijski, pistoletowy), dostosowany do budowy dłoni. Na końcu klingi szpady i floretu znajduje się punta (kolec), która po naciśnięciu powoduje zamknięcie obwodu elektrycznego co umożliwia rejestrowanie trafień (w szpadzie punta nie może rejestrować nacisku mniejszego niż 750 gramów a we florecie mniejszego niż 500 gramów, co sprawdza się każdorazowo przed walką odpowiednim ciężarkiem; ponadto sprawdza się szczelinomierzem szczelinę w puncie – musi być odpowiednio duża – i skok grzybka w puncie od momentu sygnalizacji, który musi być odpowiednio mały. W szabli brzeszczot nie ma na końcu punty. Od punty floretu i szpady po klindze biegnie do kosza, przytwierdzony w rowku, cienki przewód elektryczny zwany potocznie naciągiem; ponadto w koszu znajduje się gniazdko e