Telewizja Polska (TVP) – polski telewizyjny nadawca publiczny i zarazem spółka akcyjna Skarbu Państwa. Od 1993 status prawny nadawcy określa ustawa o radiofonii i telewizji, zgodnie z którą Telewizja Polska zobowiązana jest realizować „misję publiczną (…) oferując (…) zróżnicowane programy i inne usługi w zakresie informacji, publicystyki, kultury, rozrywki, edukacji i sportu, cechujące się pluralizmem, bezstronnością, wyważeniem i niezależnością oraz innowacyjnością, wysoką jakością i integralnością przekazu”. Obecnie nadawca finansuje swoją działalność przede wszystkim z rekompensat z budżetu państwa z tytułu utraconych wpływów z opłat abonamentowych, w mniejszym stopniu z emisji reklam i sponsoringu, abonamentu radiowo-telewizyjnego i sprzedaży wyprodukowanych przez siebie programów. TVP jest nadawcą piętnastu kanałów telewizyjnych nadawanych naziemnie, a także dwóch kanałów płatnych oraz kilku kanałów internetowych. TVP całkowicie wypełnia trzeci multipleks naziemnej telewizji cyfrowej, który po wyłączeniu telewizji analogowej 23 lipca 2013 roku pokrywa zasięgiem właściwie cały kraj, a także multipleks szósty. Pomimo iż ustawa o radiofonii i telewizji z 1992 zobowiązuje Telewizję Polską do zachowywania bezstronności i niezależności przekazu, to od lat 90. była ona wielokrotnie przez różnych komentatorów oskarżana o brak obiektywizmu i podleganie wpływom politycznym. Podczas rządów SLD i prezesury Roberta Kwiatkowskiego TVP bardzo często zarzucano upolitycznienie i sprzyjanie politykom lewicy i ówczesnemu prezydentowi RP Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, natomiast w mediach używano wtedy określenia „Telewizja Białoruska Oddział w Warszawie”, będącego porównaniem do reżimowych mediów na Białorusi. W okresie drugiej kadencji rządów koalicji PO-PSL (2011–2015) opozycyjne media prawicowo-konserwatywne zarzucały TVP dyskryminację tych środowisk przy jednoczesnym faworyzowaniu obozu władzy, a cześć publicystów zarzucała TVP wspieranie PO. Natomiast w latach 2016–2023, pod rządami partii Prawo i Sprawiedliwość TVP bardzo często zarzucano silne nastawienie prorządowe, w tym m.in. jawne wspieranie Andrzeja Dudy w czasie kampanii prezydenckiej w 2020, przy jednoczesnym dyskredytowaniu krytyków ówczesnej władzy i łamaniu zasad etyki dziennikarskiej (m.in. zasad prawdy, oddzielania informacji od komentarza, tolerancji i pierwszeństwa dobra odbiorcy), co przełożyło się na znaczny spadek ocen wiarygodności i rzetelności TVP względem lat wcześniejszych rządów. Ze względu na jawne zaangażowanie po stronie partii rządzącej, TVP w tym okresie często była pejoratywnie określana jako TVPiS. Po wyborach parlamentarnych z 2023 i zmianach przeprowadzonych przez ówczesnego ministra kultury i dziedzictwa narodowego Bartłomieja Sienkiewicza w zarządzie i radzie nadzorczej TVP w grudniu 2023, które doprowadziły do sporu o media publiczne ze względu na sposób dokonywania zmian pojawiły się zarzuty o sprzyjanie rządowi koalicji KO-PSL-PL2050-NL i trzeciemu rządowi Donalda Tuska. == Historia == === Okres przedwojenny === Za prekursora telewizji w Polsce należy uznać Jana Szczepanika, zwanego „polskim Edisonem”, który w 1897 opatentował w Brytyjskim Urzędzie Patentowym (patent brytyjski nr 5031) „telektroskop” – czyli „aparat do reprodukowania obrazów na odległość za pomocą elektryczności”. W 1929 Stefan Manczarski skonstruował aparaturę telewizji mechanicznej opartą na synchronicznie wirujących dwóch tarczach Nipkowa, po stronach nadawczej i odbiorczej. Sygnał telewizyjny był przekazywany przewodem elektrycznym. Urządzenie przesyłało jedynie nieruchomy obraz. Stefan Manczarski swój wynalazek nazwał „sposób telewizyjnego przesyłania obrazów za pośrednictwem drutu i radia”. Opatentowany pod nr 11084. Doświadczenia prowadził też zespół naukowców i inżynierów w 1931 w rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach. Aparatura nadawczo-odbiorcza według systemu J.L. Bairda z wykorzystaniem tarczy Nipkowa. Oba urządzenia nadawczo-odbiorcze telewizji mechanicznej były napędzane jednym wspólnym silnikiem zapewniającym pełną synchronizację obu zespołów. Sygnał przekazywany był kablem w ramach jednego laboratorium. Pracami eksperymentalnymi kierował inż. Twardawa. Dopiero później prace nad uruchomieniem stacji telewizyjnej w Polsce rozpoczęły się w 1935 w Warszawie w Państwowym Instytucie Telekomunikacyjnym oraz Polskim Radiu, z inicjatywy prof. Janusza Groszkowskiego (w ramach systematycznych pracy naukowo-badawczych). W 1937 na szesnastym piętrze wieżowca Prudential rozpoczęła działalność eksperymentalna stacja telewizyjna. Kierownikiem stacji został Władysław Cetner. W 1937 zainstalowano nadajnik foniczny, a na początku 1938 – nadajnik wizyjny. Ponadto w 1938 zbudowano na dachu „drapacza chmur”, bo tak go nazwano, konstrukcję wieży o wysokości 16 m, na której zamontowano maszt rurowy pod antenę nadawczą o wysokości 11 metrów. Antena znajdowała się więc 87 m nad ziemią, co zapewniało odbiór sygnału wizji w odległości 20 km i fonii 30 km od anteny nadawczej. Pokazy próbnej transmisji telewizyjnej odbyły się 5 października 1938 i 26 sierpnia 1939 w Warszawie z udziałem Mieczysława Fogga. W sierpniu 1939 roku Doświadczalna Stacja Telewizyjna dysponowała kompletem aparatury nadawczej oraz dwoma odbiornikami, jednym do kontroli jakości obrazu stacji doświadczalnej, drugim zaś do publicznej demonstracji programu telewizyjnego. Prowizoryczną wieżę antenową ustawiono na dachu budynku Towarzystwa „Prudencial”. Prawie wszystkie urządzenia były dziełem konstruktorów z Państwowego Instytutu Telekomunikacji i Polskiego Radia. Przed wybuchem II wojny światowej nie zdążono jednak uruchomić emisji telewizyjnej. Była to telewizja mechaniczna, nadająca w standardzie 120 linii. Wyemitowano m.in. film z telekina „Barbara Radziwiłłówna” z Jadwigą Smosarską w roli głównej, a w tym czasie trwały prace nad telewizją elektroniczną 343-liniową. Rozwój prac badawczych nad telewizją, które były bardzo zaawansowane (przewidywano uruchomienie stałego programu w 1940), przerwał wybuch II wojny światowej. === Okres powojenny === Do prac nad Polską Telewizją powrócono w 1947. Prace w Państwowym Instytucie Telekomunikacyjnym (później Instytucie Łączności) prowadzone były pod kierownictwem Janusza Groszkowskiego i inż. Lesława Kędzierskiego. Budynek PIT mieścił się wówczas w Warszawie przy ul. Ratuszowej 11. Do przerwanych działaniami wojennymi prac badawczych powrócono w 1947 roku, by w czerwcu 1949 roku przeprowadzić, w ramach DST, pierwsze próby praktyczne emisji programu. Dnia 15 grudnia 1951 roku otwarto wystawę „Radio w walce o pokój i postęp”, w trakcie której zostały pokazane próbne transmisje telewizyjne z udziałem pokazów artystów, codzienna emisja programu telewizyjnego trwała do 20 stycznia 1952. To właśnie dnia 19 grudnia 1951 roku odbył się pierwszy publiczny pokaz aparatury telewizyjnej połączony z demonstracjami obrazu w ramach ww. wystawy. W 1952 przy ul. Ratuszowej 11 w Warszawie powstało doświadczalne studio, powołano też pierwszy zespół programu telewizji. Pierwszy program został wyemitowany 25 października 1952 o godz. 19:00 (w sobotę, w przeddzień wyborów do Sejmu). Wówczas z Instytutu Łączności nadano 30-minutowy montaż form artystycznych z udziałem Marty Nowosad, Jerzego Michotka, Witolda Grucy i Jana Mrozińskiego, który był odbierany na 24 odbiornikach „Leningrad” rozmieszczonych w klubach i świetlicach. Pierwszą spikerką była Maria Rosa-Krzyżanowska. Kolejne audycje odbyły się 15 listopada 1952 (pokazano fragmenty Lalki z Niną Andrycz w roli głównej) i 5 grudnia 1952 (fragmenty Króla i aktora z Teatru Kameralnego w Warszawie). Trzy miesiące później – 23 stycznia 1953 – zainicjowano regularną emisję programu (pół godziny raz na tydzień). 22 lipca 1954 uruchomiono Doświadczalny Ośrodek Telewizyjny z własnym zespołem dziennikarskim. Program nadawano z budynku dawnego banku przy placu Powstańców Warszawy 7, specjalnie odbudowanego i powiększonego po zniszczeniach wojennych na potrzeby nowo powstającej instytucji. Program ośrodka emitowano początkowo raz w tygodniu w piątki, od 1 kwietnia 1955 – dwa razy (we wtorki i w piątki), od 1 listopada 1955 – trzy razy (w poniedziałki, środy i piątki), a od 1 stycznia 1956 – cztery razy (dodatkowo w niedziele). Wyjątkowo codzienna emisja odbywała się podczas transmisji Wyścigów Pokoju i V Światowego Festiwalu Młodzieży i Studentów w 1955. 30 kwietnia 1956 otwarto Warszawski Ośrodek Telewizyjny, co umożliwiło dostęp do programów TV większej grupie odbiorców. WOT emitował program pięć razy w tygodniu. 1 maja 1956 pracę rozpoczął Telewizyjny Ośrodek Transmisyjny ze stacją nadawczą umieszczoną w Pałacu Kultury i Nauki oraz anteną na szczycie iglicy na wysokości 227 m. Zasięg stacji wynosił ok. 55 km. === Okres jednego programu === Prawdziwym początkiem Telewizji Polskiej było stworzenie 1 sierpnia 1958 Zespołu Programu Telewizyjnego przy Polskim Radiu. W dwa lata później (2 grudnia 1960) powołano Komitet do spraw Radia i Telewizji „Polskie Radio i Telewizja”. Od tego czasu Polskie Radio i TVP miały równorzędny status. Pierwszym szefem Radiokomitetu (stanowisko równorzędne z ministrem) został Włodzimierz Sokorski (szefowie pionów radia i telewizji posiadali rangę wiceministrów). 1 lutego 1961 ruszyła codzienna emisja programu telewizyjnego. Na przełomie lat 50. i 60. powstało siedem ośrodków regionalnych TVP (dysponujących własnymi studiami) w: Łodzi (22 lipca 1956) – TVP3 Łódź Poznaniu (1 maja 1957) – TVP3 Poznań Katowicach (3 grudnia 1957) – TVP3 Katowice Wrocławiu (1 lutego 1958) – TVP3 Wrocław Gdańsku (10 sierpnia 1959) – TVP3 Gdańsk Szczecinie (27 kwietnia 1960) – TVP3 Szczecin Krakowie (5 czerwca 1961) – TVP3 Kraków. 18 lipca 1969 oddano do użytku Centrum Radiowo-Telewizyjne w Warszawie przy ul. Woronicza. W celu jego stworzenia poniesiono duże nakłady finansowe, technikom zaś udało się też skompletować wysokiej klasy sprzęt telewizyjny. === Dwa programy === 2 października 1970 uroczyście uruchomiono drugi ogólnopol