# Wall Street Wall Street to ikoniczna ulica położona w południowej części Manhattanu w Nowym Jorku, biegnąca od Broadwayu do South Street nad East River, przez historyczne centrum Dzielnicy Finansowej. Jest to miejsce, gdzie narodziła się i na stałe zadomowiła Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych. Ulica ta jest synonimem amerykańskiego rynku finansowego, skupiając główne instytucje finansowe. Chociaż wiele firm przeniosło swoje siedziby poza Wall Street, do midtown Manhattanu, Long Island, New Jersey czy hrabstwa Fairfield, jej symboliczne znaczenie pozostaje niezmienne. ## Historia Nazwa Wall Street, oznaczająca dosłownie „ulica przy murze”, odnosi się do kamiennego muru, który w XVII wieku stanowił północną granicę Nowego Amsterdamu. Inicjatorem budowy, w 1652 roku, był Peter Stuyvesant, działający w imieniu Holenderskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej. Palisada, wzniesiona przy udziale afrykańskich niewolników, miała chronić osadę przed atakami rdzennych plemion, mieszkańców Nowej Anglii oraz Brytyjczyków. Pomysł przekształcenia palisady w ulicę pojawił się już w 1685 roku, ale dopiero w 1699 roku Brytyjczycy zdemontowali fortyfikację. Nazwa ulicy początkowo nawiązywała do belgijskich Walonów, którzy osiedlili się w Nowym Amsterdamie, ale z czasem ewoluowała do obecnej formy. ### Narodziny giełdy Pod koniec XVIII wieku handlarze i pośrednicy spotykali się pod platanem zachodnim na Wall Street, by prowadzić interesy. W 1792 roku zawiązali oni porozumienie – Buttonwood Agreement – które dało początek Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. ### The Wall Street Journal W 1889 roku gazeta gospodarcza „Customers’ Afternoon Letter” zmieniła nazwę na „The Wall Street Journal”, nawiązując do nazwy ulicy. Dziś jest to wpływowy, międzynarodowy dziennik gospodarczy, należący do Dow Jones & Company. ### Spadek znaczenia i rewitalizacja Dzielnica Finansowa na Manhattanie jest jednym z największych centrów finansowych w USA. Na przełomie XIX i XX wieku Nowy Jork stał się miejscem budowy drapaczy chmur, a Dzielnica Finansowa wykształciła charakterystyczną panoramę. Wieżowiec 23 Wall Street, siedziba J.P. Morgana, przez dziesięciolecia był najważniejszym adresem w amerykańskich finansach. 16 września 1920 roku przed budynkiem doszło do zamachu bombowego, w którym zginęło 38 osób, a 300 zostało rannych. Sprawców nigdy nie odnaleziono, a śledztwo FBI umorzono w 1940 roku. Czarny czwartek, 24 października 1929 roku, zapoczątkował krach na nowojorskiej giełdzie i Wielki Kryzys, co zahamowało rozwój Dzielnicy Finansowej. ### World Trade Center Budowa World Trade Center (WTC) była wielkim projektem, mającym na celu pobudzenie gospodarki centrum. Początkowo, wynajem powierzchni w WTC nie przebiegał zgodnie z planem, ale z czasem kompleks stał się ważnym centrum handlu międzynarodowego. Ataki z 11 września 2001 roku, w których zniszczono WTC, spowodowały spadek ruchu biznesowego na Wall Street. Część firm przeniosła się do New Jersey, Chicago i Bostonu. ### Nowe inwestycje Jednakże, strata WTC pobudziła rozwój Dzielnicy Finansowej na niespotykaną skalę, m.in. dzięki ulgom podatkowym. Powstaje nowy kompleks World Trade Center, którego centralnym punktem jest Wieża Wolności (One World Trade Center) o wysokości 541 metrów. Biurowce są przekształcane w budynki mieszkalne, a komunikację ma poprawić budowa stacji i centrum komunikacyjnego na Fulton Street. ## Wall Street obecnie Obecnie, termin „spółka z Wall Street” odnosi się do spółek notowanych na NYSE, niezależnie od ich fizycznej lokalizacji. Siłę roboczą Wall Street stanowią specjaliści z dziedziny prawa, finansów, zatrudnieni w dużych korporacjach. Wiele pobliskich firm to lokalne przedsiębiorstwa i sieci sklepów, obsługujące potrzeby pracowników Wall Street. Dojazdy do pracy odbywają się głównie z Long Island, Connecticut, Pensylwanii oraz dolnej Doliny Hudsonu. ### Kultura Kultura Wall Street jest często krytykowana za sztywność i protekcjonalność. Stereotyp ten wynika z tradycji i założeń WASP (White Anglo-Saxon Protestant). Krytykuje się również problemy strukturalne i brak chęci do zmian. ### System Rezerwy Federalnej Od czasu powstania Systemu Rezerwy Federalnej (Fed), Bank Rezerw Federalnych w Nowym Jorku, zlokalizowany w Dzielnicy Finansowej, odpowiada za realizację polityki pieniężnej Stanów Zjednoczonych. Stan Nowy Jork jest unikatowy, ponieważ posiada własny System Bankowy Rezerw Federalnych. Prezes nowojorskiego Fed, ze stałym prawem głosu, tradycyjnie pełni funkcję wiceprezesa Banku Krajowego. W skarbcu nowojorskiego Banku, znajdującym się 25 metrów pod ziemią, zlokalizowany jest największy na świecie skarbiec złota. ## Architektura Architektura Wall Street łączy elementy epoki pozłacanej i art déco. Charakterystyczne budynki to Federal Hall, wieżowce 14 Wall Street, 1 Wall Street i 40 Wall Street oraz budynek Nowojorskiej Giełdy Papierów Wartościowych. ## Osobowości Wiele osób związanych z Wall Street zyskało sławę i uznanie w środowisku finansowym. Niektóre z nich, dzięki swoim umiejętnościom, osiągnęły międzynarodową rozpoznawalność. Inne zapamiętano za chciwość i nieetyczne postępowanie. ## Wpływ na kulturę ### Wall Street a Main Street Termin „Wall Street”, w przeciwieństwie do „Main Street”, symbolizuje interesy dużego biznesu, przeciwstawione interesom małego biznesu i klasy średniej. Jest używany w kontekście analiz, akcjonariuszy i instytucji finansowych. „Main Street” odnosi się do lokalnych przedsiębiorstw i banków, a „Wall Street” jest synonimem korporacyjnej Ameryki, reprezentując różnice w interesach, kulturze i stylu życia. ### Postrzeganie Wall Street reprezentuje finansową i gospodarczą potęgę, ale także elitaryzm i bezwzględny kapitalizm. Dla wielu Amerykanów jest symbolem kraju i systemu ekonomicznego, opartego na handlu, kapitalizmie i innowacjach. ### W literaturze i pop-kulturze * Opowiadanie Hermana Melville’a „Skryba Bartelby: Historia z Wall Street” ukazuje zmagania zamożnego prawnika. * W powieści Williama Faulknera „The Sound and the Fury” Jason Compson obwinia Żydów za spadek wartości swoich akcji. * Film „Wall Street” przedstawia podejrzane praktyki korporacyjne. * W filmie „Skarb Narodów” wskazówka prowadzi głównych bohaterów na Wall Street, do Kościoła Świętej Trójcy. * W filmie „Szklana Pułapka 3” zamach na stacji metra jest pretekstem do napadu na Bank Rezerw Federalnych. ## Transport Wall Street jest łatwo dostępna komunikacją miejską. Przy Molo 11 znajduje się przystań dla promów. Metro nowojorskie posiada trzy stacje w okolicy: * Wall Street – na rogu Wall Street i William Street * Wall Street – na rogu Wall Street i Broadwayu * Broad Street – na rogu Wall Street i Broad Street ## Podobne instytucje Największym konkurentem Wall Street jest londyńska Square Mile. Inne ważne dzielnice finansowe na świecie to: * Marunouchi w Tokio * Raffles Place w Singapurze * Chicago Loop w Chicago * Centralna dzielnica Hongkongu * La Défense w Paryżu * Bankenviertel we Frankfurcie * Dzielnica finansowa w Seulu ## Zobacz też * Charging Bull