Alan Sidney Patrick Rickman (ur. 21 lutego 1946 w Londynie, zm. 14 stycznia 2016 tamże) – angielski aktor filmowy i teatralny, reżyser i scenarzysta. W telewizji zadebiutował jako Tybalt w Romeo i Julii (1978) jako część serialu shakespeare’owskiego BBC. Jego przełomową rolą był Obadiah Slope w telewizyjnej adaptacji BBC The Barchester Chronicles (1982). Kształcił się w Royal Academy of Dramatic Art w Londynie, został członkiem Royal Shakespeare Company (RSC), występując w nowoczesnych i klasycznych produkcjach teatralnych. Zagrał wicehrabiego de Valmont w scenicznej produkcji RSC Les Liaisons Dangereuses (1985), a po przeniesieniu produkcji na West End w 1986 i Broadway w 1987 został nominowany do nagrody Tony Award. Pierwszą rolą kinową Rickmana był Hans Gruber, niemiecki przywódca terrorystów w Szklanej pułapce (1988). Za występ w roli szeryfa Nottingham w Robin Hood: Książę złodziei (1991) otrzymał nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora w roli drugoplanowej. Zagrał także w kilku filmach telewizyjnych, m.in. tytułowego bohatera w Rasputin: Dark Servant of Destiny (1996), za który otrzymał Złoty Glob, nagrodę Emmy i nagrodę Screen Actors Guild Award. W latach 2001–2011 występował jako Severus Snape w serii filmowej Harry Potter. Jego ostatnie role filmowe to generał porucznik Frank Benson w thrillerze Eye in the Sky (2015) oraz gąsienica Absolem (głos) w Alicji po drugiej stronie lustra (2016). == Młodość == Alan Sidney Patrick Rickman urodził się w dzielnicy Acton w Londynie 21 lutego 1946 r. w rodzinie o walijsko-irlandzkich korzeniach (irlandzkie pochodzenie od swojej babci ze strony ojca) jako syn gospodyni domowej Margaret Doreen Rose (z domu Bartlett) oraz angielskiego pracownika fabrycznego, malarza pokojowego i byłego montera samolotów z czasów II wojny światowej, Bernarda Williama Rickmana. Jego ojciec był katolikiem, a matka metodystką. Miał dwóch braci, starszego – projektanta graficznego Davida (ur. 1944) i młodszego – trenera tenisa Michela (ur. 1947) oraz młodszą siostrę – Sheilę (ur. 1950). Kiedy miał osiem lat, jego ojciec zmarł na raka, pozostawiając matkę, która wychowywała jego i troje rodzeństwa samotnie. Jako dziecko próbował swoich sił w kaligrafii i malarstwie akwarelowym. Uczęszczał do West Acton First School, następnie do Derwentwater Primary School w Acton, a następnie do Latymer Upper School w Londynie, gdzie zaangażował się w działalność teatralną. Kontynuował naukę w Chelsea College of Art and Design w latach 1965–1968. Następnie uczęszczał do Royal College of Art w latach 1968–1970. Jego wykształcenie pozwoliło mu pracować jako grafik dla magazynu Royal College of Art, ARK i Notting Hill Herald, który uważał za bardziej stabilny zawód niż aktorstwo; później powiedział, że szkoła teatralna „nie była uważana za rozsądną w wieku 18 lat”. Po ukończeniu studiów wraz z kilkoma przyjaciółmi otworzył studio graficzne o nazwie Graphiti, ale po trzech latach udanej działalności zdecydował, że zamierza zająć się aktorstwem zawodowo. Napisał z prośbą o przesłuchanie do Royal Academy of Dramatic Art (RADA), na którą uczęszczał od 1972 do 1974. W tym okresie utrzymywał się z pracy jako garderobiany dla Sir Nigela Hawthorne’a i Sir Ralpha Richardsona. Grał m.in. w sztukach: Ghost i Miarka za miarkę, a za role w tych spektaklach zdobył złoty medal Bancrofta. W 1977 dołączył do Royal Shakespeare Company. == Kariera == === 1980 === Po ukończeniu RADA intensywnie współpracował z brytyjskim stałym zespołem teatralnym oraz z eksperymentalnymi grupami teatralnymi m.in. przy produkcjach w Royal Court Theatre, a także trzykrotnie pojawił się na Międzynarodowym Festiwalu w Edynburgu. W 1978 występował z Court Drama Group, zdobywając m.in. role w Romeo i Julii oraz A View from the Bridge. Pracując z Royal Shakespeare Company (RSC), został obsadzony w filmie As You Like It. W 1979 zagrał Vidala w ekranizacji Teresy Raquin Émila Zoli, jednak jego przełomową rolą okazała się postać Wielebnego Obadiaha Slope’a w The Barchester Chronicles (1982) – adaptacji BBC dwóch pierwszych Kronik Barchester autorstwa Trollope’a. W 1980 wyjechał do Stanów Zjednoczonych jako asystent reżysera przedstawienia komediowego Desperately Yours wystawianego na nowojorskim off-Broadwayu. Otrzymał główną rolę męską, wicehrabiego de Valmont, w produkcji Royal Shakespeare Company z 1985 r., adaptacji Niebezpiecznych związków Christophera Hamptona, w reżyserii Howarda Daviesa. Po tym, jak produkcja RSC została przeniesiona na West End w 1986 i Broadway w 1987, Rickman otrzymał za swój występ zarówno nominację do nagrody Tony Award, jak i do Drama Desk Award. W 1988 zagrał u boku Bruce’a Willisa, antagonistę, przywódcę terrorystów Hansa Grubera w thrillerze akcji Szklana pułapka – jego pierwszym filmie fabularnym. Rola ta przyniosła mu uznanie krytyków i miejsce na liście AFI 100 Lat...100 Bohaterowie i złoczyńcy, jako 46. najlepszy czarny charakter w historii kina. Aby nakręcić scenę śmierci Hansa Grubera, aktor przyznał, że musiał skoczyć 3- lub 4-krotnie z budynku z wysokości 40 stóp na poduszkę wypełnioną powietrzem, przy czym doznał kontuzji kolana. Jego następnym filmem był The January Man (1989). === 1990 === Rola Rickmana jako szeryfa Nottingham w filmie Robin Hood: Książę złodziei (1991) – która przyniosła mu nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora w roli drugoplanowej – sprawiła, że zyskał uznanie jako jeden z najlepszych aktorów do portretowania złoczyńców w filmach. Następnie przyjął rolę Elliotta Marstona w Quigley na Antypodach (1990). Swoje romantyczne oblicze pokazał w rolach, takich jak Jamie w Truly, Madly, Deeply (1991), Sinclair w Close My Eyes (1991), czy pułkownik Christopher Brandon w Rozważnej i romantycznej (1995). Kreacja Franza Antona Mesmera, twórcy teorii magnetyzmu zwierzęcego, przez jednych uznawanego za geniusza, przez innych za zwykłego oszusta, była pierwszą tytułową rolą Rickmana w filmie Mesmer (1994). Później wcielił się w tytułowego bohatera w Rasputin:Dark Servant of Destiny (1996), za który otrzymał Złoty Glob, nagrodę Emmy i nagrodę Screen Actors Guild Award. W 1995 wyreżyserował Zimowego gościa w londyńskim Almeida Theatre, a dwa lata później przeniósł sztukę na ekrany kin, obsadzając Emmę Thompson oraz jej matkę – Phyllidę Law. Na deskach teatru Rickman występował jako Mark Antony w Antony i Cleopatra (październik- grudzień 1998) z Helen Mirren jako Kleopatrą, w produkcji Royal National Theatre w Londynie. Spróbował swoich sił również jako postać komediowa Sir Alexander Dane / Dr Lazarus w kultowej, klasycznej parodii science-fiction Galaxy Quest (1999) oraz w Dogmie (1999), gdzie wcielił się w serafina Metatrona, głos Boga. === 2000 === Pojawił się w Victoria Wood with All the Trimmings (2000); świątecznym skeczu BBC z Victorią Wood, grając pułkownika w bitwie pod Waterloo, który jest zmuszony zerwać swoje zaręczyny. W 2001 roku po raz pierwszy pojawił się jako Severus Snape, mistrz eliksirów, w Harrym Potterze i Kamieniu Filozoficznym. Grając w serii (2001-2011), traktował młodych aktorów na równi z sobą, zainspirował Matthew Lewisa, udzielając mu rad na temat przyszłej kariery oraz był mentorem dla Daniela Radcliffe’a, który przyznał, że Rickman był obecny na każdym przedstawieniu teatralnym, zarówno w Londynie, jak i w Nowym Jorku, w którym młody aktor brał udział. W 2002 roku wystąpił na scenie w komedii romantycznej Noëla Cowarda Private Lives. Po udanym występie w Albery Theatre na West End przeniósł się na Broadway i zakończył we wrześniu. Razem z Katharine Viner Rickman skompilował sztukę My Name Is Rachel Corrie i wyreżyserował premierową produkcję w Royal Court Theatrew Londynie (kwiecień 2005). Zdobył nagrodę Theatre Goers’ Choice Awards dla najlepszego reżysera. W 2003 został wiceprzewodniczącym Royal Academy of Dramatic Art (RADA). Zagrał w bożonarodzeniowej komedii romantycznej, nazywanej przez The Independent „nowoczesnym klasykiem” To właśnie miłość (2003) jako Harry. W 2005 roku użyczył głosu androidowi Marvinowi w komedii science fiction Autostopem przez Galaktykę (2005). W 2007 roku zagrał laureata Nagrody Nobla w czarnej komedii Nobel Son (2007). Był nominowany do nagrody Primetime Emmy Award za rolę dr. Alfreda Blalocka w produkcji HBO W rękach Boga (2004). Zagrał także Alexa w Snow Cake (2006) oraz w Pachnidło: Historia mordercy (2006). Wystąpił jako sędzia Turpin w uznanym przez krytyków filmie Tima Burtona: Sweeney Todd: Demoniczny golibroda z Fleet Street (2007) u boku Johnny’ego Deppa, Heleny Bonham Carter i Timothy’ego Spalla. W 2009 roku otrzymał nagrodę Jamesa Joyce’a przyznawaną przez Towarzystwo Literacko-Historyczne University College Dublin. W październiku i listopadzie 2010 roku Rickman zagrał tytułową rolę w sztuce John Gabriel Borkman w Abbey Theatre w Dublinie. The Irish Independent nazwał występ Rickmana „zapierającym dech w piersiach”. === 2010 === W 2010 roku zagrał w produkcji telewizyjnej BBC The Song of Lunch wraz z Emmą Thompson. W tym samym roku użyczył głosu gąsienicy Absolem w filmie Tima Burtona Alicja w Krainie Czarów (2010). Ponownie pojawił się jako Severus Snape w ostatniej części serii o Harrym Potterze, Harry Potter i Insygnia Śmierci – część 2 (2011). W całej serii jego portret Snape’a zyskał szerokie uznanie krytyków. Kenneth Turan z Los Angeles Times powiedział, że Rickman „jak zawsze robi najbardziej niezapomniane wrażenie”, podczas gdy Peter Travers z magazynu Rolling Stone nazwał Rickmana „wysublimowanym, dając nam wreszcie wgląd w tajemnicze, czuwające serce, które... Snape maskuje szyderczym uśmiechem”. W mediach scharakteryzowano występ Rickmana jako godny nominacji do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Otrzymał nominacje do nagród w 2011 roku, między innymi do Saturna i Scream Awards. W listopadzie 2011 otworzył Seminar, nową sztukę Theresy Rebeck, w John Golden Theatre na Broadwayu. Rickman, zakończywszy pracę w kwietniu, zdobył Nagrodę Publiczności Broadway.com dla Ulubionego Aktora w Sztuce i był nominowany d