Jeden dzień (ang. One Day) – powieść obyczajowa autorstwa Davida Nichollsa z 2009 roku. Główną osią fabularną jest historia pary znajomych, Emmy i Dextera, którzy spędzają razem noc po odebraniu dyplomów ukończenia studiów na Uniwersytecie Edynburskim 15 lipca 1988 roku i obiecują sobie, że utrzymają ze sobą kontakt. Następnie przez 20 lat, co roku 15 lipca, spotykają się w różnych okolicznościach życiowych. Powieść zebrała bardzo dobre recenzje i zdobyła nagrodę Galaxy Book of the Year 2010. Nicholls następnie zaadaptował swoją książkę na scenariusz; film fabularny o tym samym tytule wyszedł na ekrany w sierpniu 2011 roku, a serial telewizyjny dla Netflixa miał premierę 8 lutego 2024 roku. == Geneza powstania == Nicholls wspomina, że ​​jako student przeczytał fragment powieści Thomasa Hardy’ego pt. Tessa d’Urberville z 1891 roku, w którym główna bohaterka uświadamia sobie, że oprócz urodzin i rocznic istnieje jeszcze jedna data, ważniejsza dla niej niż tamte; data jej własnej śmierci […] dzień, który czaił się skrycie i niezauważalnie, wśród wszystkich innych dni w roku, nie dając żadnego znaku ani dźwięku. Dwadzieścia lat później Nicholls adaptował powieść Hardy’ego dla BBC i przypomniał sobie ten fragment: Znowu to nastąpiło; ten zwyczajny dzień, który okazuje się wcale niezwyczajny. To dało autorowi pomysł na powieść, w której data śmierci głównego bohatera stanowiłaby podstawę dla ukazania innych wydarzeń z życia bohaterów, bez pokazywania pozostałych 364 dni w roku, unikając w ten sposób opisywania banałów takich jak urodziny, Walentynki czy Sylwester. Dzień Świętego Swituna (15 lipca) został wybrany, ponieważ pasował do dnia ukończenia uczelni, w którym czytelnik po raz pierwszy spotyka bohaterów i popularnego angielskiego przysłowia. John O’Connell napisał o książce w „The Times”: Pomimo komicznego połysku, «Jeden dzień» tak naprawdę opowiada o samotności i przypadkowej dzikości losu; tragicznej przepaści między młodzieńczymi aspiracjami a kompromisami, które ostatecznie tolerujemy. Nie bez powodu Nicholls powiedział, że książka została zainspirowana Thomasem Hardym. Krytyk „The London Paper” zauważa, że ​​«Jeden dzień» może być historią miłosną, ale nie jest bajką: Nicholls nie stroni od [przedstawiania] surowej strony dorastania, rozczarowań, żalu i przypadkowego okrucieństwa życia. Według Jonathana Coe, piszącego recenzję dla „Guardian Books of the Year” (2009), Rzadko spotyka się powieść, która z taką powagą porusza tematykę niedawnej przeszłości, a jeszcze rzadziej taką, w której dwie główne postacie zostały przedstawione z taką solidnością, tak bolesną wiernością wobec rzeczywistości. == Odbiór == Powieść zebrała głównie pozytywne recenzje. Harry Ritchie, pisząc dla „The Guardian”, nazwał ją bardzo przekonującą i ujmującą opowieścią o bliskiej przyjaźni – radości, jaką Emma i Dexter odczuwają wobec siebie, flirtowaniu i przekomarzaniach, które czasem skrywają urazę, a czasem tęsknotę, o tym, jak relacja zmienia się i ewoluuje z upływem lat. Ritchie komentuje: Tak jak Nicholls w pełni wykorzystał swoją główną koncepcję, tak też wykorzystał wszystkie swoje komiczne i literackie talenty, aby stworzyć powieść, która jest nie tylko niezwykle zabawna, ale także zapadająca w pamięć, wzruszająca i, na swój skromny, bezpretensjonalny sposób, dość głęboka. Elizabeth Day z „The Observer” również chwali powieść, krytykując jednak „jej wady strukturalne”, ponieważ niektóre z najważniejszych wydarzeń z ich życia nigdy nie zostają opisane. Mimo to, kończy konkluzją: Nie ma wątpliwości, że «Jeden dzień» to urzekająca lektura. Choć bardzo mi się podobała, to chciałam wręcz ją pokochać, ponieważ Nicholls jest, moim zdaniem, o wiele lepszym pisarzem, niż pozwala mu na to format. John O’Connell w „The Times” napisał: «Jeden dzień» to wspaniała, wspaniała książka: mądra, zabawna, spostrzegawcza, pełna współczucia i często nieznośnie smutna. To także, z subtelnie politycznym naciskiem na zmianę nawyków i obyczajów, najlepsza brytyjska powieść społeczna od czasów «What a Carve Up» Jonathana Coe. Nick Hornby również pochwalił książkę na swoim blogu, nazywając ją wielką, wciągającą, inteligentną, fantastycznie czytającą się historią miłosną z przerwami. Jego opis został umieszczony na okładkach niektórych wydań książki, takich jak wydanie z 2024 roku z fotosem z serialu Netflixa. W 2010 roku powieść została uznana za Popular Fiction Book podczas corocznej gali wręczenia nagród Galaxy National Book Awards w Wielkiej Brytanii, a później otrzymała tytuł Galaxy Book of the Year. == Adaptacje == === Film fabularny === Już w momencie publikacji książki Nicholls napisał, że zaadaptuje swoją powieść na scenariusz filmowy. Przyznał, że trudno będzie obsadzić w głównych rolach osoby, które mogłyby być zarówno studentami, jak i osobami w średnim wieku! Ale myślę, że znajdziemy na to sposób. Film wyreżyserowała Lone Scherfig dla Random House Films i Focus Features, a premiera kinowa odbyła się w sierpniu 2011 roku. Anne Hathaway i Jim Sturgess wcielili się odpowiednio w role Emmy i Dextera. Zdjęcia kręcono w Anglii, Szkocji i Francji. === Serial telewizyjny === W listopadzie 2021 roku ogłoszono, że platforma Netflix zamierza zaadaptować powieść na serial telewizyjny. Zespołem scenarzystów miała kierować Nicole Taylor, współpracująca z Anną Jordan, Vinayem Patelem i Bijanem Sheibanim, a produkcją serialu zajęły się Drama Republic, Universal International Studios i Focus Features. W rolach głównych występują Ambika Mod i Leo Woodall. === Musical === Światowa premiera musicalu opartego na filmie planowana jest na marzec 2026 roku w Royal Lyceum Theatre w Edynburgu. == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Iain Hollingshead, Bryony Gordon: One Day: the best novel ever – or a tedious schmaltz-fest?. The Telegraph, 6.08.2011. [dostęp 2025-10-24]. (ang.). Liesl Schillinger: The Love Not Taken. The New York Times, 18.06.2010. [dostęp 2025-10-24]. (ang.).