Bill Clinton, właśc. William Jefferson Clinton (ur. 19 sierpnia 1946 w Hope jako William Jefferson Blythe III) – amerykański polityk, 42. prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1993–2001. Gubernator stanu Arkansas w latach 1979–1981 i w latach 1983–1992, prokurator generalny stanu Arkansas w latach 1977–1979. == Młodość == Urodził się jako William Jefferson Blythe III 19 sierpnia 1946 roku w Hope w stanie Arkansas. Bill Clinton jest pogrobowcem. Jego ojciec był komiwojażerem, który trzy miesiące przed narodzinami syna zginął w wypadku samochodowym w Missouri. Matka Billa Clintona nazywała się Virginia i była pielęgniarką. W 1950 roku wyszła za mąż za sprzedawcę samochodów Rogera Clintona. Potem rodzina przeniosła się do Hot Springs, również w Arkansas. Tam William Blythe ukończył szkołę podstawową i średnią. Jego ojczym był alkoholikiem i stosował przemoc domową. W 1962 roku Virginia i Roger rozwiedli się, ale kilka miesięcy później ponownie wzięli ślub. Wtedy William Blythe przyjął nazwisko ojca i od tego czasu nazywa się William Jefferson Clinton. W 1963 Clinton został wybrany na delegata stanu Arkansas na ogólnoamerykańskim spotkaniu w Waszyngtonie. Wizyta w Kongresie Stanów Zjednoczonych i spotkanie z senatorem J. Williamem Fulbrightem oraz prezydentem Johnem Fitzgeraldem Kennedym miały być początkiem zafascynowania Billa Clintona polityką. == Wykształcenie == W 1964 roku ukończył szkołę średnią i podjął studia na wydziale spraw międzynarodowych na Uniwersytecie Georgetown. Jako student pracował w biurze senatora J. Williama Fulbrighta. Ukończył studia z wyróżnieniem w 1968 roku. Za dobre wyniki w nauce i pracy społecznej otrzymał stypendium Rhodes Scholar na dwuletnie studia na Uniwersytecie Oksfordzkim w Anglii, które podjął. Jego opiekunem naukowym na Oksfordzie został profesor Zbigniew Pełczyński. Wiosną 1969 otrzymał wezwanie do amerykańskiego urzędu wojskowego. Aby uniknąć wcielenia do armii i udziału w wojnie wietnamskiej, zapisał się na kurs szkolenia oficerów rezerwy. Gdy Stany Zjednoczone rozpoczęły rekrutację poprzez loterię, Clinton wylosował wysoki numer oznaczający niską szansę na obowiązkową służbę wojskową. Wtedy zrezygnował z kursu oficerów rezerwy. W 1971 otrzymał stypendium na wydziale prawa Uniwersytetu Yale w New Haven w stanie Connecticut. W 1976 roku zamieszkał z żoną Hillary Clinton w Little Rock w stanie Arkansas i wykładał prawo na Uniwersytecie Arkansas. == Wczesna kariera polityczna == W 1972 w Teksasie ze swoją ówczesną partnerką Hillary Rodham organizował prezydencką kampanię wyborczą kandydata Partii Demokratycznej George’a McGoverna. W latach 1974–1976 bez powodzenia kandydował na członka Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. W 1976 roku wygrał wybory na prokuratora generalnego stanu Arkansas. Urząd pełnił od 1977 roku do 1979 roku. W 1978 roku został wybrany na gubernatora Arkansas. W 1980 roku stracił stanowisko przegrywając wybory, ale odzyskał je po kolejnych wyborach w 1982 roku. Z powodzeniem ubiegał się o reelekcje w latach 1984, 1986 i 1990. Jako gubernator aktywnie uczestniczył w konferencjach ogólnokrajowych. Urząd pełnił od 9 stycznia 1979 do 13 stycznia 1981 i od 11 stycznia 1983 do 12 grudnia 1992, kiedy zastąpił go na tym stanowisku zastępca gubernatora Jim Guy Tucker w związku z wyborem Clintona na prezydenta Stanów Zjednoczonych. == Kampania przed wyborami prezydenckimi w 1992 roku == 3 października 1991 roku ogłosił, że zamierza ubiegać się o urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. W tym okresie urząd ten pełnił George H.W. Bush, który cieszył się popularnością i zamierzał ubiegać się o reelekcję. Według badań przeprowadzonych przez The New York Times oraz CBS i opublikowanych 1 kwietnia 1992 roku, George H.W. Bush miał poparcie 44% wyborców, Bill Clinton 31%, a niezależny kandydat Ross Perot 16%. W pierwszych stanowych prawyborach Partii Demokratycznej w New Hampshire najwięcej głosów, 33%, zdobył senator Paul Tsongas. Clinton był drugi, otrzymując 25% głosów. Wygrał jednak prawybory w stanach Georgia, Luizjana, Missisipi, Tennessee, Teksas, Oklahoma, Missouri, Floryda, Hawaje, Illinois, Michigan, Nowy Jork, Kansas, Minnesota, Pensylwania, Kalifornia, Ohio, New Jersey i kilku innych, co zadecydowało o jego zwycięstwie w prawyborach ogólnokrajowych. 9 lipca Clinton ogłosił publicznie, że wybrał Ala Gore’a na swojego kandydata na wiceprezydenta. 13 lipca 1992 roku rozpoczęła się konwencja Partii Demokratycznej w Nowym Jorku. Kontrkandydat Clintona, Jerry Brown, odmówił poparcia zwycięzcy prawyborów, przestrzegając przed złym wpływem biznesu i pieniądza na amerykańskie życie polityczne. Inny kontrkandydat, Paul Tsongas, poparł Clintona. 15 lipca na konwencji zwycięzca prawyborów otrzymał poparcie 3372 delegatów, Jerry Brown 596 delegatów, a Paul Tsongas 209 delegatów. Al Gore otrzymał nominację jako kandydat na wiceprezydenta. 16 lipca Clinton wygłosił przemówienie, w którym zadeklarował akceptację decyzji konwencji i wezwał do zawarcia nowego porozumienia między rządem a społeczeństwem. Wkrótce New Covenant, czyli nazwa owego porozumienia, stała się jednym z głównych sloganów wyborczych kampanii Billa Clintona. W swojej kampanii Clinton kładł duży nacisk na pozyskanie głosów klasy średniej. W tym celu często nawiązywał do swojego trudnego dzieciństwa, ubóstwa i braku wyższego wykształcenia matki oraz dziadka, a także podkreślał znaczenie roli rodziny w społeczeństwie. Obiecał odbudować gospodarkę i zadbać o podniesienie standardu życiowego Amerykanów. Innym sloganem popularyzowanym przez kampanię Clintona było Gospodarka, głupcze, którym deklarował, że nie zapomni o sprawach gospodarczych. Swojemu głównemu kontrkandydatowi, George’owi H.W. Bushowi zarzucał niewystarczające zaangażowanie w konflikt w Bośni. Zalecał blokadę wobec Serbii, a w razie konieczności, zbombardowanie wojsk serbskich w Bośni. W lipcu 1992 ośrodki badania opinii publicznej po raz pierwszy odnotowały wyższe poparcie dla Clintona niż dla urzędującego prezydenta George’a H.W. Busha. Kampania George’a H.W. Busha zarzucała Billowi Clintonowi, że zmierza do największego w historii USA zwiększenia podatków. Przypominała też, że jako gubernator Arkansas Clinton podnosił podatki i opłaty 128 razy. Zwracała uwagę na podejrzane jej zdaniem przeszłe wizyty Clintona w Moskwie i Pradze, czyli w państwach rywalizującego ze Stanami Zjednoczonymi Układu Warszawskiego. Poparcie dla kandydatury Clintona wyrazili między innymi centrala związkowa American Federation of Labor and Congress of Industrial Organizations i admirał William Crowe. 3 listopada 1992 roku odbyły się wybory. Bill Clinton zdobył 43% głosów, a jego główny kontrkandydat George H.W. Bush, 37,4%. Clinton zdobył też większość w Kolegium Elektorów, tym samym wygrywając wybory. == Prezydentura == Bill Clinton był pierwszym prezydentem Stanów Zjednoczonych urodzonym po II wojnie światowej, pierwszym na tym stanowisku reprezentantem pokolenia określanego mianem baby-boom i pierwszym prezydentem urodzonym w Arkansas. W czasie jego prezydentury duży wpływ na politykę kraju miała jego żona i pierwsza dama Hillary Clinton. Sam prezydent potwierdził w wywiadzie dla tygodnika Time, że chciałby, aby towarzyszyła mu w gabinecie, gdy będzie podejmował szczególnie ważne decyzje. Sekretarz prasowy prezydenta Dee Dee Myers potwierdziła też, że rolą pierwszej damy będzie zajmowanie się sprawami polityki wewnętrznej, a jej gabinet zostanie przeniesiony bliżej Gabinetu Owalnego. 8 czerwca 1994 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie w przeszłości studiował. 5 listopada 1996 roku w wyniku wyborów uzyskał reelekcję, zdobywając 49% w wyborach powszechnych i większość głosów elektorskich, a jego główny kontrkandydat Bob Dole zdobył 41% głosów powszechnych. === Polityka społeczna === Jedną z pierwszych decyzji Clintona po przejęciu prezydentury, było wydanie 22 stycznia 1992 roku rozporządzenia wykonawczego znoszącego ograniczenia w dokonywaniu aborcji wprowadzone w ciągu poprzednich 12 lat. Odwiesił też zakaz pomocy krajom, które realizują programy planowania rodziny. 16 kwietnia 1993 roku jako pierwszy prezydent w historii Stanów Zjednoczonych przyjął w Białym Domu delegację homoseksualistów. W lipcu, w celu zniesienia zakazu służby wojskowej dla homoseksualistów, wypracował kompromis ze zdominowaną przez opozycyjną Partię Republikańską, Izbą Reprezentantów, godząc się na wprowadzenie polityki don’t ask, don’t tell. 5 lipca 1993 roku podpisał ustawę umożliwiającą pracownikom uzyskanie do 12 tygodni bezpłatnego urlopu w celu uregulowania trudnej sytuacji rodzinnej. 9 listopada 1997 roku jako pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych wziął udział w imprezie publicznej zorganizowanej przez stowarzyszenia homoseksualistów. 28 maja 1998 roku wydał rozporządzenie wykonawcze chroniące gejów i lesbijki przed dyskryminacją w miejscach pracy. Z drugiej strony podpisał we wrześniu 1996 roku ustawę Defense of Marriage Act, uznającą na poziomie federalnym małżeństwo wyłącznie jako związek jednej kobiety i jednego mężczyzny. === Polityka zdrowotna === W 1993 roku Clinton zwiększył środki pieniężne na walkę z AIDS i powołał pierwszego koordynatora polityki rządu do walki z AIDS. Została nią Kristine Gebbie. 25 stycznia 1993 roku powierzył swojej żonie Hillary Clinton przewodnictwo nad specjalną grupą zadaniową do spraw reformy opieki zdrowotnej. We wrześniu prezydent przyjął opracowany plan. Przewidywał on powszechną opiekę zdrowotną dla wszystkich obywateli i legalnie przebywających cudzoziemców. Pracodawcy mieli pokrywać 80% kosztów leczenia pracowników. Według sondażu przeprowadzonego dla tygodnika Time, propozycje popierało 57% Amerykanów. Plan został wyceniony na 350 miliardów dolarów w ciągu siedmiu lat, a środki na niego miały pochodzić między innymi z opodatkowanego tytoniu oraz ograniczenia wydatków na Medicare i Medicaid. 19 lipca 1994 roku zadeklarował, że przyjmie każdy kompromis z parlamentem, który zapewni